«Το κόκκινο φόρεμα» είπε ο Valentino Garavani το 1992, «είναι πάντα υπέροχο». Αυτή την εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση του θανάτου του σε ηλικία 93 ετών, το κόκκινο φόρεμα – και η χαρακτηριστική απόχρωση του κόκκινου που συνδέεται από καιρό με τον σχεδιαστή γνωστό απλά ως Valentino – επιστρέφει στο προσκήνιο.

Η Ντονατέλα Βερσάτσε και ο Πιερπάολο Πιτσιόλι έξω από το ίδρυμα PM23, όπου ο αείμνηστος σχεδιαστής μόδας Βαλεντίνο Γκαραβάνι βρισκόταν σε λαϊκό προσκύνημα – REUTERS/Yara Nardi

Το κόκκινο κοστούμι της Ντονατέλα Βερσάτσε

Ως φόρο τιμής, το εξώφυλλο του τεύχους Φεβρουαρίου της Vogue Italia – που κυκλοφορεί αυτό το μήνα – θα είναι μια παραλλαγή του κόκκινου Valentino, ενώ η Ντονατέλα Βερσάτσε φόρεσε ένα φωτεινό κόκκινο κοστούμι όταν εμφανίστηκε (συνοδευμένη από τον Πιερπάολο Πιτσιόλι, τον πρώην σχεδιαστή του οίκου Valentino για πολλά χρόνια) στο λαϊκό προσκύνημα για τον Ιταλό σχεδιαστή, στη Ρώμη την Πέμπτη.

Η ηθοποιός Λιζ Χέρλεϊ και ο γιος της Ντάμιεν Χέρλεϊ / 2026. REUTERS/Yara Nardi

Το κόκκινο κασκόλ του Ντάμιεν Χάρλεϊ

Ενώ οι περισσότεροι από τους πενθούντες στην κηδεία του την Παρασκευή 23 Ιανουαρίου του 2026 – συμπεριλαμβανομένης της ηθοποιού Αν Χάθαγουεϊ και των προσωπικοτήτων της μόδας Άννα Γουίντουρ, Ντονατέλα Βερσάτσε και Τομ Φορντ – ήταν ντυμένοι στα μαύρα, ο Ντάμιεν Χάρλεϊ, γιος της ηθοποιού Ελίζαμπεθ Χάρλεϊ, συμπλήρωσε την εμφάνισή του με ένα φωτεινό κόκκινο κασκόλ, αποχαιρετώντας έτσι τον σχεδιαστή με ένα πολύ στιλάτο τρόπο.

Οι άνθρωποι έκαναν ουρά για να αποτίσουν φόρο τιμής στον σχεδιαστή Valentino Garavani, στη Ρώμη, στις 22 Ιανουαρίου 2026. Η σενιόρα με το κόκκινο πανωφόρι κρατάει ένα χαρτί που γράφει «Στον μεγαλύτερο Valentino». REUTERS/Yara Nardi

Η ηλικιωμένη γυναίκα στην όπερα

Ο Valentino δημιούργησε το πρώτο του κόκκινο φόρεμα στην πρώτη του συλλογή το 1959. Ονομάζονταν Fiesta και ήταν ένα στράπλες διακοσμημένο με τριαντάφυλλα σε μια φούστα με όγκο.

Όπως είχε δηλώσει ο ίδιος εμπνεύστηκε από την εικόνα μιας ηλικιωμένης γυναίκας στην όπερα, η οποία φορούσε ένα κόκκινο φόρεμα και ξεχώριζε μέσα στο πλήθος.

Αυτή η επίδραση ήταν που πιθανώς έκανε τον σχεδιαστή να συνεχίσει να χρησιμοποιεί αυτό το χρώμα καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του, λέει στον Guardian ο Αλιστέρ Ο’Νιλ, επιμελητής της έκθεσης Valentino: Master of Couture στο Somerset House, του 2012.

To Fiesta φόρεμα Valentino του 1959

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από @vintagefashionguild

Κόκκινο με μια νότα μπλε

Ωστόσο, όπως αποδεικνύουν οι εικόνες γυναικών που φορούν φορέματα Valentino, η συγκεκριμένη απόχρωση είχε το δικό της ειδικό βάρος: είναι εκείνο το κόκκινο που μέσα του έχει μια νότα μπλε.

«Είναι μια απόχρωση που ταιριάζει σε μια μεγάλη γκάμα χρωμάτων δέρματος και κάνει σχεδόν όλες τις γυναίκες να φαίνονται υπέροχες» εξηγεί ο Ο’Νιλ. «Νομίζω ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι είναι ένα πολύ καθαρό και αγνό χρώμα, αλλά έχει και μια φωτεινότητα».

Προηγήθηκε της εποχής του

Ο Τσάρλι Πόρτερ, συγγραφέας μόδας που εργάστηκε στο Valentino Rosso, ένα βιβλίο του 2022 για το χρώμα, σημειώνει ότι ο Valentino ανέπτυξε το χρώμα του πριν η Pantone αρχίσει να συστηματοποιεί τα χρώματα στις αρχές της δεκαετίας του ’60.

«Τώρα αν πείτε τον αριθμό στον πίνακα Pantone, ένας γραφίστας στο Τόκιο μπορεί να σχεδιάσει με το ίδιο χρώμα όπως κάποιος στο Λος Άντζελες» λέει. «Το κόκκινο του Valentino είναι ένα κόκκινο με πραγματική ευαισθησία, βάθος και ανθρώπινο συναίσθημα, επειδή προηγήθηκε αυτής της εποχής του «ας διαλέξουμε ένα κόκκινο και του μηχανικού χρώματος».

Για τον Valentino, το κόκκινο έγινε επίσης κάτι βαθιά προσωπικό. «Όταν σχεδίασε το φόρεμα Fiesta, αποφάσισε ότι ήθελε να έχει ένα κόκκινο φόρεμα σε κάθε συλλογή που δημιουργούσε. Ήταν ένα σύμβολο τύχης για αυτόν»

Η αίσθηση του φωτός

Για το εξώφυλλο της Vogue Italia, η διευθύντρια του περιοδικού, Φρανσέσκα Ραγκάτσι, λέει ότι η ομάδα συνεργάστηκε με το ίδρυμα Valentino για να εντοπίσει την απόχρωση Pantone που πλησιάζει περισσότερο το κόκκινο Valentino – καταλήγοντας στο 2347C επειδή ήταν «το πιο ζωντανό, που εκφράζει καλύτερα την αίσθηση του φωτός».

Η Ιταλία – και η Ρώμη – ήταν, σύμφωνα με τον Πόρτερ, κεντρικής σημασίας για τη δημιουργία της απόχρωσης. «Υπάρχει μια σχέση μεταξύ της τοποθεσίας και του χρώματος, την οποία δεν λαμβάνουμε τόσο υπόψη σήμερα» λέει.

«Αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο ήλιος βρίσκεται στον ουρανό ή η κλίση της Γης κάνει το χρώμα να φαίνεται με διαφορετικούς τρόπους».

Η «θεωρία του απροσδόκητου κόκκινου»

Αν το κόκκινο Valentino είναι προϊόν της εποχής του και άρρηκτα συνδεδεμένο με τον δημιουργό του, εντάσσεται επίσης σε μια ευρύτερη αναβίωση του κόκκινου στη μόδα.

Η «θεωρία του απροσδόκητου κόκκινου», που αρχικά κέρδισε έδαφος στην εσωτερική διακόσμηση, έχει επεκταθεί και στην γκαρνταρόμπα, με κόκκινα μαντήλια – ιδίως ένα φουλάρι της βρετανικής μάρκας &Daughter – να γίνονται βασικά αξεσουάρ στις εβδομάδες μόδας.

Για το εξώφυλλο της Vogue Italia, η διευθύντρια του περιοδικού, Φρανσέσκα Ραγκάτσι, λέει ότι η ομάδα συνεργάστηκε με το ίδρυμα Valentino για να εντοπίσει την απόχρωση Pantone που πλησιάζει περισσότερο το κόκκινο Valentino – καταλήγοντας στο 2347C

«Δύναμη, πλούτος, κύρος»

Η Κάσια Σεντ Κλερ, συγγραφέας του βιβλίου για την ιστορία των χρωμάτων The Secret Lives of Colour (2016), αναφέρει ότι τα κόκκινα ρούχα, τα οποία αρχικά κατασκευάζονταν με τη χρήση ακριβών βαφών, υπήρξαν για πολύ καιρό σύμβολο πολυτέλειας και φοριούνταν από βασιλιάδες, στρατιωτικούς και υψηλά ιστάμενα μέλη της εκκλησίας.

«Πραγματικά, από όσο γνωρίζουμε, έχει πάντα την ίδια σημασία – δύναμη, πλούτος, κύρος» εξηγεί η Σεντ Κλερ.

Μπορεί επίσης να υπάρχει και μια βιολογική διάσταση. «Είναι πραγματικά δύσκολο να ξεδιαλύνουμε τι είναι πολιτισμική μας προδιάθεση και τι είναι φυσική ανθρώπινη αντίδραση. Αλλά από όλες τις δοκιμές που έχουν γίνει, υπάρχει η πιο ενδιαφέρουσα απόδειξη ότι το κόκκινο έχει κάποιο είδος επίδρασης πάνω μας».

Σύμβολο τύχης

Για τον Valentino, το κόκκινο έγινε επίσης κάτι βαθιά προσωπικό. «Όταν σχεδίασε το φόρεμα Fiesta, αποφάσισε ότι ήθελε να έχει ένα κόκκινο φόρεμα σε κάθε συλλογή που δημιουργούσε. Ήταν ένα σύμβολο τύχης για αυτόν», λέει η O’Neill.

Εξήντα επτά χρόνια μετά το Fiesta, το κόκκινο Valentino παραμένει ένα καθοριστικό μέρος της κληρονομιάς του σχεδιαστή. «Κληρονομιά σημαίνει να αφήνεις κάτι στον κόσμο, και είναι εξαιρετικό το γεγονός ότι ο Valentino κατάφερε να αφήσει ένα χρώμα ως παγκόσμια γλώσσα, ένα χρώμα που θα παραμείνει για πάντα στη φαντασία του κόσμου» προσθέτει η Ραγκάτσι.

Τα παπούτσια Rockstud, του 2010

Ωστόσο, δεν είναι όλοι πεπεισμένοι ότι ο Valentino και το κόκκινο θα παραμείνουν τόσο στενά συνδεδεμένα τα επόμενα χρόνια. Ο Τσάρλι Πόρτερ υποστηρίζει ότι υπάρχει μια πιο σύγχρονη αναφορά που πολλοί συνδέουν με τον Valentino – μια αναφορά που δεν έχει σχεδιαστεί καθόλου από τον ίδιο.

«Στην κοινή φαντασία αυτή τη στιγμή, το μεγαλύτερο θέμα συζήτησης σχετικά με τον Valentino είναι τα παπούτσια Rockstud, του 2010, τα οποία έχουν γίνει θέμα συζήτησης στα σόσιαλ για το ένα θα έπρεπε ή δεν θα έπρεπε να φορεθούν στο The Devil Wears Prada 2» λέει ο Πόρτερ.

«Νομίζω ότι όταν κάποιος πεθαίνει, τότε μπορούμε να εισέλθουμε σε έναν κόσμο επικήδειων με το σλόγκαν “κάτι άλλαξε για πάντα”. Δεν νομίζω ότι έχει αλλάξει, στην πραγματικότητα».

Η δύναμη του κόκκινου

Η Κάσια Σεντ Κλερ αμφισβητεί επίσης την ιδέα ότι το κόκκινο θα γίνει πιο δημοφιλές λόγω της ανανεωμένης σημασίας του, υποστηρίζοντας ότι είναι ένα χρώμα που δεν χρειάζεται νέες συνειρμούς.

«Ο Valentino έχει μια πολύ συγκεκριμένη θέση στην εποχή μας και είναι τεράστιος για την εποχή μας» λέει. «Αλλά το κόκκινο χρώμα, από μόνο του, υπερβαίνει τη φήμη του».

*Με στοιχεία από theguardian.com