Πληθωρισμός: To «τέρας» με τα πολλά κεφάλια – Ζωντανός ο κίνδυνος νέου κύκλου ανατιμήσεων

«Επιτάχυνε» ο πληθωρισμός τον Δεκέμβριο επαναφέροντας το κλίμα ανησυχίας στα νοικοκυριά. Με την ακρίβεια να έχει απλωθεί σε όλο το μήκος και το πλάτος της ελληνικής οικονομίας, απειλώντας τις τσέπες των καταναλωτών, τα πρώτα δείγματα για το 2026 δεν είναι καλά…

Ο πληθωρισμός επέστρεψε σε ποσοστά υψηλότερα του 2% μετά από ένα μικρό χρονικό διάστημα αποκλιμάκωσης

Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat δεν αφήνουν κανένα περιθώριο εφησυχασμού. Πριν εκπνεύσει το 2025 ο εναρμονισμένος ετήσιος πληθωρισμός στη χώρα μας «σκαρφάλωσε» στο 2,9%, σημειώνοντας άνοδο σε σχέση με τον προτελευταίο μήνα του χρόνου.

Οι δύο τελευταίοι μήνες του 2025 επανέφεραν ουσιαστικά την Ελλάδα στις «εργοστασιακές ρυθμίσεις», πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, με το δίμηνο Σεπτέμβριος – Οκτώβριος (2025) να αποτελεί μια σύντομη παρένθεση.

Η δαπάνη για τα τρόφιμα

Τόσο τα τρόφιμα όσο και η στέγαση παραμένουν οι βασικοί επιβαρυντικοί παράγοντες για τα νοικοκυριά στην Ελλάδα, μετά από περίπου 4,5 χρόνια ακρίβειας στη χώρα μας. Όπως δείχνουν τα στοιχεία της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας  επιτάχυνση κατέγραψε ο ρυθμός αύξησης των τιμών στα τρόφιμα συμπεριλαμβανομένου του αλκοόλ και του καπνού που διαμορφώθηκε τον τελευταίο μήνα του 2025 στο 3,5% από 2,7% που ήταν το Νοέμβριο.

Οι μεγαλύτερες μειώσεις τιμών εντοπίζονται κυρίως σε μη τρόφιμα. Στον αντίποδα, βασικές κατηγορίες που επηρεάζουν άμεσα το καθημερινό καλάθι των νοικοκυριών συνεχίζουν να ακριβαίνουν με έντονο ρυθμό.

Αξίζει να σημειωθεί πως για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό, η δαπάνη για τρόφιμα είναι σημαντικά υψηλότερη ως ποσοστό του εισοδήματος σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ως αποτέλεσμα, η αύξηση στην κατηγορία αυτή έχει δραματικότερο αντίκτυπο στην καθημερινότητα. Η αύξηση είναι ιδιαίτερα αισθητή σε ορισμένα προϊόντα πρώτης ανάγκης, πλήττοντας τους οικονομικά ασθενέστερους.

Έρχεται με… φόρα το 2026

Το «τέρας» του πληθωρισμού φαίνεται πως το 2026 δεν θα «δαγκώνει» όπως τα προηγούμενα χρόνια, αλλά τα «δόντια» του θα εξακολουθούν να είναι κοφτερά. Τα πρώτα δείγματα της νέας χρονιάς είναι ανησυχητικά.

Με το «καλημέρα» μια έντονη γεωπολιτική αστάθεια σκεπάζει με τη «σκόνη» της όλο τον πλανήτη. Η επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, οι αναταραχές στο Ιράν και ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία αποτελούν εστίες που μπορούν άμεσα να πυροδοτήσουν νέο κύμα αυξήσεων.

Ο εξωτερικός παράγοντας αποτελεί σταθερά πυλώνα ανησυχίας όμως υπάρχει και ο εσωτερικός παράγοντας. Η ελληνική κυβέρνηση, παρά τις παρεμβάσεις, αδυνατεί να πετύχει την αποκλιμάκωση των τιμών φέροντας στα όρια τους τα ελληνικά νοικοκυριά που καθημερινά δίνουν αγώνα να σταθούν στα πόδια τους.

Η χαμηλή ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας, η διαχρονική έλλειψη ισχυρού ανταγωνισμού και η μετακύλιση του αυξημένου κόστους στον καταναλωτή διατηρούν τις πληθωριστικές πιέσεις, όταν άλλα κράτη μέλη της ΕΕ δείχνουν να δαμάζουν το «τέρας» του πληθωρισμού.

Οι προβλέψεις για τη χώρα μας δείχνουν πως παρά την όποια ήπια αποκλιμάκωση αναμένεται εντός του 2026, ο κίνδυνος νέου κύκλου ανατιμήσεων δεν έχει αποφευχθεί.

Πέφτει η τιμή του πετρελαίου αλλά αυτό δεν είναι αρκετό

Πρόσφατη ανάλυση της Goldman Sachs εκτιμά πως οι τιμές του πετρελαίου θα μειωθούν εντός του 2026 γιατί θα αυξηθεί η παραγωγή. Η επενδυτική τράπεζα προβλέπει μέση τιμή τα 56 δολάρια το βαρέλι για το Brent και τα 52 δολάρια το βαρέλι για το αμερικανικό αργό (WTI).

Όμως, υπάρχουν πολλές άλλες δυνάμεις οι οποίες ενεργούν προς αντίθετες κατευθύνσεις.

«Μετά την επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ, η Κίνα προσπαθεί να αυξήσει τις πωλήσεις αγαθών της στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι τιμές. Ταυτόχρονα, απαιτούνται επενδύσεις για την κλιματική αλλαγή και την άμυνα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνουν οι τιμές», είχε πει σε πρόσφατη συνέντευξη (El Pais) ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας, διατηρώντας τα επίπεδα «συναγερμού» στα επίπεδα του 2025.

Απαισιόδοξοι οι καταναλωτές

«Κερασάκι στην τούρτα» αποτελεί η έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ (Δεκέμβριος 2025) που μεταξύ άλλων καταγράφει πώς αντιλαμβάνονται την πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα στο λιανεμπόριο οι απαντήσεις των επιχειρήσεων δείχνουν ήπια πληθωριστικά επίπεδα. Στις υπηρεσίες αναμένονται επιπλέον ανατιμήσεις με την πληθωριστική τάση να ενισχύεται ήπια τον τελευταίο μήνα του έτους σε σχέση με το Νοέμβριο. Εξαίρεση αποτελεί ο κλάδος των ξενοδοχείων – εστιατορίων στον οποίο εμφανίζονται έντονα αποπληθωριστικά επίπεδα μετά όμως την εκτίναξη των τιμών κατά το προηγούμενο έτος. Στις χερσαίες μεταφορές το ισοζύγιο των τιμών διατηρείται σε ήπια πληθωριστικά επίπεδα.

Πιο απαισιόδοξες είναι προβλέψεις των καταναλωτών με το 56% (από 59% το Νοέμβριο) των νοικοκυριών να αναμένει άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό και το 13% (από 17%) να αναμένει σταθερότητα.

Σχετικά με τις εκτιμήσεις για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού, το ποσοστό των καταναλωτών που δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» διαμορφώθηκε στο 59%, όσο σχεδόν και τον προηγούμενο μήνα, ενώ στο 8% υποχώρησε το ποσοστό όσων αναφέρουν ότι αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους.

Οι αρνητικές προβλέψεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους τους προσεχείς 12 μήνες εξασθένισαν τον Δεκέμβριο στις –42,6 (από -45,0). Το 57% των νοικοκυριών αναμένει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης, ενώ το 6% προβλέπει μικρή βελτίωση. Οι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -3,2 και -3,3 μονάδες αντίστοιχα.

Ο αρνητικός δείκτης των προβλέψεων των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας τους το προσεχές 12-μηνο περιορίστηκε ελαφρά τον Δεκέμβριο και διαμορφώθηκε στις -50,1 (από –51,5) μονάδες. Το 66% (από 68%)των καταναλωτών προέβλεψε ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας, έναντι 18% το οποίο αναμένει σταθερότητα. Οι δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις -24,4 και -25,9 μονάδες αντίστοιχα.