Η Επιστήμη το 2026 – Τι προβλέπει το περιοδικό Nature για τη χρονιά που έρχεται

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς το μέλλον, όμως οι τάσεις που διαμορφώθηκαν το 2025 δίνουν μια εικόνα για την πρόοδο που μπορούμε να περιμένουμε από την επιστήμη το 2026.

Η τεχνητή νοημοσύνη, η τεχνολογία τροποποίησης γονιδίων και ένα αιματολογικό τεστ που ανιχνεύει δεκάδες διαφορετικές μορφές καρκίνου είναι μερικές από τις εξελίξεις που προβλέπει το περιοδικό Nature για το επόμενο έτος.

Μετά τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, η εποχή των «agents»

Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) χρησιμοποιείται ήδη ευρέως σε μια μεγάλη γκάμα ερευνητικών πεδίων, μια τάση που δεν μπορεί παρά να συνεχιστεί το 2026.

Η προσοχή στρέφεται τώρα στα «agents, ή «πράκτορες» τεχνητής νοημοσύνης, συστήματα που συνδυάζουν πολλά διαφορετικά γλωσσικά μοντέλα για να εκτελούν περίπλοκες εργασίες για λογαριασμό του χρήστη –από το να κλείνουν αεροπορικά εισιτήρια μέχρι να χτενίζουν βάσεις δεδομένων στην έρευνα.

Το 2026 θα μπορούσε επίσης να φέρει νέες τεχνικές πέρα από τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, τα οποία απαιτούν μεγάλους υπολογιστικούς πόρους για την εκπαίδευσή τους. Μια νέα προσέγγιση είναι τα μικρά μοντέλα ΑΙ που εκπαιδεύονται με μικρούς όγκους δεδομένων και ειδικεύονται σε συγκεκριμένα λογικά προβλήματα. Αντί να παράγουν κείμενα, τα συστήματα αυτά επεξεργάζονται μαθηματικές αναπαραστάσεις της πληροφορίας.

Ώθηση στη γονιδιακή τροποποίηση

Ο μικρός Κέι Τζέι πέρασε στην ιστορία ως το πρώτο μωρό που θεραπεύτηκε από σπάνια γενετική μετάλλαξη (University of Pensylvania)

Το 2026 αναμένεται να ξεκινήσουν δύο κλινικές μελέτες εξατομικευμένων γονιδιακών θεραπειών για μωρά που γεννιούνται με σπάνιες γενετικές παθήσεις.

Η πρώτη από τις δύο κλινικές μελέτες έρχονται ως συνέχεια στην περίπτωση του Κέι Τζέι Μαλντούν, ένα αγοράκι που δείχνει να θεραπεύτηκε από μια γενετική μεταβολική διαταραχή χάρη στο CRISPR, το θαυματουργό εργαλείο γενετικής τροποποίησης του οποίου η ανακάλυψη τιμήθηκε με Νόμπελ το 2020.

Οι ερευνητές που συμμετείχαν στην προσπάθεια περιμένουν τώρα άδεια της αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για να δοκιμάσουν τη μέθοδο σε άλλες μεταβολικές διαταραχές που οφείλονται σε σημειακές μεταλλάξεις.

Η δεύτερη σημαντική κλινική μελέτη που αναμένεται του χρόνου θα εξετάσει την εφαρμογή παρόμοιων θεραπειών «γονιδιακής τροποποίησης» για γενετικές διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος.

Τεστ αίματος για τον καρκίνο

Το νέο έτος αναμένονται τα αποτελέσματα μιας μεγάλης κλινικής μελέτης στη Βρετανία, η οποία εξετάζει την αποτελεσματικότητα ενός αιματολογικού τεστ που ανιχνεύει περίπου 50 διαφορετικούς καρκίνους πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

Η δοκιμή, στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι από 140.000 εθελοντές, αφορά ένα τεστ που ανιχνεύει καρκινικό DNA στο αίμα και προσδιορίζει τον ιστό από τον οποίο προέρχεται.

Αν τα αποτελέσματα της δοκιμής είναι επιτυχής, το τεστ αναμένεται να θα διατεθεί στα βρετανικά νοσοκομεία.

Συνωστισμός στη Σελήνη

Μονίμως σκιασμένοι κρατήρες στον νότιο πόλο της Σελήνης εκτιμάται ότι κρύβουν μεγάλες ποσότητες νερού (NASA/JPL/USGS)

Το νέο έτος φέρνει επίσης μια πληθώρα νέων αποστολών στο φεγγάρι. Με την αποστολή Artemis II της NASA, τέσσερις αστροναύτες θα πετάξουν τον γύρο της Σελήνης, τελική πρόβα πριν την αποστολή ανθρώπων στην επιφάνεια του φεγγαριού το 2028, περισσότερο από μισό αιώνα μετά το πρόγραμμα Apollo που τερματίστηκε το 1972.

Τον Αύγουστο αναμένεται να εκτοξευτεί η αποστολή Chang’e-7 της Κίνας, μια σεληνάκατος που θα επιχειρήσει να προσεδαφιστεί κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης, όπου πιστεύεται ότι κρύβονται μεγάλες ποσότητες πάγου.

Φόβος, Δείμος και Πλάτωνας

Το 2026 η Ιαπωνία θα εκτοξεύσει την αποστολή MMX που θα επισκεφθεί τα δύο μικρά φεγγάρια του Άρη, τον Φόβο και τον Δείμο. Το σκάφος θα συλλέξει τα πρώτα δείγματα από την επιφάνεια του Φόβου για να φέρει στη Γη το 2031, μια σημαντική εξέλιξη για την πλανητική επιστήμη.

Προς τα τέλη του 2026 η ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία ESA θα εκτοξεύσει το σκάφος PLATO, εξοπλισμένο με 26 κάμερες, το οποίο θα εξετάσει περισσότερα από 200.000 άστρα. Στόχος είναι ο εντοπισμός πλανητών σαν τη Γη με θερμοκρασίες που επιτρέπουν την παρουσία υγρού νερολυ.

Γεώτρηση στον γήινο μανδύα

To το κινεζικό πλωτό γεωτρύπανο Meng Xiang θα επιχειρήσει να πετύχει ρεκόρ βάθους στην πρώτη αποστολή του (Liu Dawei/Xinhua)

Το επόμενο έτος, το κινεζικό πλωτό γεωτρύπανο Meng Xiang θα αναχωρήσει για την πρώτη του αποστολή.

Το σκάφος σχεδιάστηκε να διαπεράσει τον γήινο φλοιό σε βάθος 11 χιλιομέτρων και να ανασύρει δείγματα από τον μανδύα, το παχύ στρώμα που χωρίζει τον φλοιό από τον πυρήνα του πλανήτη.

Οι μετρήσεις αναμένεται να προσφέρουν νέες πληροφορίες για τη συμπεριφορά των τεκτονικών πλακών και τη διαδικασία που ανακυκλώνει τον βυθό των ωκεανών.

Η δεύτερη χρονιά του Τραμπ

Οι τεκτονικές αλλαγές που φέρνει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στην επιστήμη αναμένεται να συνεχιστούν και το 2026.

Ο Λευκός Οίκος θα χρειαστεί να πείσει το Κογκρέσο για την ανάγκη δραστικών περικοπών σε ερευνητικά προγράμματα.

Το 2026 θα γίνουν επίσης πιο εμφανείς οι συνέπειες πολιτικών που επικρίνονται από τους επιστήμονες, όπως η άρση συστάσεων για εμβολιασμούς παιδιών, η μείωση της ανθρωπιστικής βοήθειας και η αποδυνάμωση των πολιτικών για το κλίμα.