Departed, The – Κριτική

Το 2002 η ασιατική παραγωγή «Infernal Affairs» γνώρισε μεγάλη επιτυχία (και δύο συνέχειες) χάρη σε ένα έξυπνο σεναριακό εύρημα. Ένας αστυνομικός έχει καταφέρει να εισχωρήσει στις τάξεις των κακοποιών και πληροφορεί τους ανωτέρους του για τις κινήσεις τους. Ταυτόχρονα, κάποιος συνάδελφός του διαρρέει προς το οργανωμένο έγκλημα τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η αστυνομία. Καθώς μια μεγάλη επιχείρηση βρίσκεται σε εξέλιξη, αμφότερες οι πλευρές ανακαλύπτουν ότι στις τάξεις τους υπάρχουν πληροφοριοδότες. Τότε, «καλοί» και «κακοί» επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για το ποιος θα ανακαλύψει πρώτος το «καρφί» του άλλου. Ήταν μια απλή αστυνομική περιπέτεια και πολλοί απόρησαν, όταν ο Σκορτσέζε ανακοίνωσε ότι προτίθεται να γυρίσει την αμερικανική εκδοχή της. Τα ονόματα των σταρ που θα συμμετείχαν, καθώς και εκείνα των συντελεστών της παραγωγής έκαναν τις… κασσάνδρες να σωπάσουν. Και, αφότου η ταινία ολοκληρώθηκε και προβλήθηκε στις αίθουσες, οι έπαινοι άρχισαν να πέφτουν βροχή.
Ένα μεγάλο μέρος της επιτυχίας του «Πληροφοριοδότη» οφείλεται στο σενάριο. Ο Γουίλιαμ Μόναχαν («Το Βασίλειο των Ουρανών») δεν αρκέστηκε σε μια προσαρμογή του υπάρχοντος υλικού. Αντλώντας ιδέες από τα έργα και τις ημέρες του κακοποιού Γουάιτι Μπάλγκερ, του υπ’ αριθμόν δύο καταζητούμενου σήμερα στις ΗΠΑ, εισήγαγε στην υπόθεση το χαρακτήρα του Φρανκ Κοστέλο. Είναι ο άνθρωπος που έχει επιλέξει το Κακό και που, στη δύση της ζωής του, αρνείται να αποσυρθεί από το οργανωμένο έγκλημα. Κινεί τα νήματα και απολαμβάνει τον τίτλο του «μεγάλου αφεντικού» στον υπόκοσμο της Βοστόνης. Γύρω από αυτόν χτίζονται οι δύο βασικοί ήρωες: ο Μπίλι Κόστιγκαν, που γίνεται αστυνομικός για να εξιλεωθεί από ένα παρελθόν βίας και παρανομίας, και ο Κόλιν Σάλιβαν που ντύνεται τη στολή του εκπροσώπου του νόμου, γοητευμένος από το Κακό και όντας υποχείριο του Κοστέλο.
Ως προς την ανέλιξη της υπόθεσης, το «Departed» δεν διαφοροποιείται αισθητά από το πρωτότυπο. Ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη μια παράνομη συναλλαγή μικροτσίπ, αστυνομία και κακοποιοί επιδίδονται σε ένα παιχνίδι γάτας και ποντικού, προκειμένου να ανακαλύψουν ποιος διαρρέει πληροφορίες στην αντίπαλη πλευρά. Η διαφορά έγκειται στο όραμα του σκηνοθέτη. Με όχημα τη συγκεκριμένη αστυνομική ίντριγκα, αφηγείται τις ιστορίες ανθρώπων που ζουν στη σκοτεινή πλευρά είτε από επιλογή είτε γιατί αυτή είναι η μοίρα τους. Το λουτρό αίματος που σφραγίζει το φινάλε είναι η κατά Σκορτσέζε κάθαρση, με τους όρους της αρχαίας τραγωδίας. Η κίνηση της κάμερας προσδίδει δυναμισμό στη δράση. Η κλιμάκωση της έντασης αυξάνει τις δόσεις αδρεναλίνης. Τέλος, το σύνολο του καστ υπηρετεί κατά τρόπο υποδειγματικό τους ρόλους που έχει επωμιστεί. Αν θα έπρεπε να σταθούμε σε ορισμένους ηθοποιούς, θα αναφέραμε τον Νίκολσον, που επιδίδεται ξανά στο γνωστό του one man show, τον ώριμο εκφραστικά Ντι Κάπριο και τον αγνώριστο στο συγκεκριμένο έργο Μαρκ Γουόλμπεργκ (τον θυμάστε ως πορνοστάρ στις «Ξέφρενες Νύχτες»;). Ο «Πληροφοριοδότης» απέσπασε τέσσερα Όσκαρ (Μοντάζ, Διασκευασμένου Σεναρίου, Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Ταινίας), Χρυσή Σφαίρα για τη σκηνοθεσία και πολλές ακόμα διακρίσεις, κυρίως από ενώσεις κριτικών της Αμερικής.
Για μια ταινία φορτωμένη με τόσα βραβεία και επαίνους από τη διεθνή κριτική, η έκδοση της Warner είναι μάλλον φτωχή σε έξτρα και χωρίς την κορυφαία ποιότητα που συναντάμε σε άλλα DVD της εταιρείας. Ο πρώτος δίσκος περιέχει το έργο, με αναμορφική εικόνα στον αυθεντικό λόγο πλευρών (2,35:1) και με εξακάναλη μπάντα Dolby. Το φως στις γειτονιές της Βοστόνης -μια αντίθεση με τη σκοτεινιά που επικρατεί στις ψυχές των ηρώων- αποδίδεται με την πρέπουσα λαμπρότητα, ενώ οι λήψεις στο στρατηγείο της αστυνομίας έχουν μια στιλπνότητα που παραπέμπει σε αποστειρωμένους χώρους. Όσον αφορά στην μπάντα, οι κρότοι των όπλων έχουν τον πρώτο λόγο και οι ανταλλαγές πυροβολισμών δημιουργούν την επιθυμητή ψευδαίσθηση περιβάλλοντος χώρου.
Το πρόσθετο υλικό συνοδεύεται από ελληνικούς υπότιτλους. Περιλαμβάνει μια σειρά από σκηνές που αφαιρέθηκαν στο τελικό μοντάζ, καθώς και δύο μικρές ενότητες γύρω από το παρασκήνιο της παραγωγής. Το μίνι ντοκιμαντέρ «Stranger Than Fiction» αναφέρεται στον υπόκοσμο της Βοστόνης και στον γκάνγκστερ Γουάιτι Μπάλγκερ, στοιχεία από τη ζωή του οποίου ενέπνευσαν το σεναριογράφο Γ.Μόναχαν. Μεταξύ άλλων μαθαίνουμε ότι ο Μπάλγκερ παραμένει ασύλληπτος και ότι είχε κάνει μυστικές συμφωνίες με το FBI. Στην ενότητα «Crossing Criminal Cultures» ο Σκορτσέζε εξηγεί γιατί γοητεύεται από το οργανωμένο έγκλημα, ενώ θυμάται το μέρος όπου μεγάλωσε, τη γειτονιά της Μικρής Ιταλίας στη Νέα Υόρκη. Τα μέρη που κόπηκαν είναι κυρίως σκηνές που υπήρχαν στο σενάριο για να δοθεί μια πιο σαφής εικόνα των χαρακτήρων του Κόστιγκαν και του Σάλιβαν.