Την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας κρίνουν από Δευτέρα οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ

28

Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων παραπέμπεται η συζήτηση για τις κυρώσεις που θα πρέπει να επιβληθούν στην Τουρκία, λόγω της μη εφαρμογής του πρόσθετου πρωτοκόλλου, καθώς οι συζητήσεις στην Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων (COREPER) δεν κατέληξαν σε αποτέλεσμα.

Η συζήτηση για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας θα γίνει με βάση το κείμενο των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά το κλίμα είναι φορτισμένο εξαιτίας και των ατυχών -όπως χαρακτηρίζονται από αρκετά δημοσιεύματα- χειρισμών που έγιναν από πλευράς Φινλανδών αναφορικά με την περίφημη «τουρκική πρόταση» να ανοίξει ένα λιμάνι και ένα αεροδρόμιο, αλλά και την ταχύτητα με την οποία ορισμένες πλευρές έσπευσαν να χαρακτηρίσουν τον τουρκικό ελιγμό ως «εποικοδομητική χειρονομία».

Πρόταση-φάντασμα

Σχετικά με την «τουρκική πρόταση» οι μόνιμοι αντιπρόσωποι αρκετών ευρωπαϊκών κρατών -μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Κύπρος, η Γαλλία, η Γερμανία και η Oλλανδία- αμφισβήτησαν τη διαδικασία της προφορικής ενημέρωσης από την προεδρία και ζήτησαν να υποβληθεί η πρόταση των Τούρκων γραπτώς και επισήμως, προκειμένου να τοποθετηθούν.

Όπως σημειώνει Το Βήμα της Κυριακής, η προεδρία, η οποία είχε ατύπως συντάξει και κυκλοφορήσει ένα non paper την Πέμπτη το βράδυ της Πέμπτης, στο οποίο αποτύπωνε αυτά που η ίδια είχε αντιληφθεί ως «θετική κίνηση» από τουρκικής πλευράς, αρνήθηκε να το κάνει, γιατί προφανώς δεν είχε το πράσινο φως από την Αγκυρα.

Παρά τα όσα αναφέρονται στον τουρκικό Τύπο περί πρότασης η οποία υποβλήθηκε γραπτώς στη Φινλανδία την Τετάρτη το βράδυ από τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιουλ, το πιθανότερο είναι ότι η πρόταση ουδέποτε διατυπώθηκε γραπτώς.

Κάτι τέτοιο άλλωστε ενδεχομένως να δημιουργούσε επιπρόσθετες, εσωτερικές, δυσκολίες στην τουρκική κυβέρνηση, όπως έδειξε η άμεση αντίδραση του αρχηγού των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στρατηγού Γιασάρ Μπουγιούκανιτ, ο οποίος δεν έκρυψε την ενόχληση αλλά και τη διαφωνία του με τα όσα «άκουσε από την τηλεόραση» για το περιεχόμενο της τουρκικής πρότασης.

Η περίφημη πρόταση-φάντασμα δεν θεωρείται επί του παρόντος υπαρκτή, ώστε να αξιολογηθεί από τους «25», χωρίς να αποκλείεται ωστόσο το ενδεχόμενο να εκδηλωθεί κάποιος νέος διπλωματικός ελιγμός τη Δευτέρα, στη διάρκεια της συνεδρίασης του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών.

Τα «στρατόπεδα» της ΕΕ

Στη σύνοδο, οι χώρες που θα προσπαθήσουν να αμβλύνουν τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία είναι η Μ.Βρετανία, η Ιταλία, η Σουηδία, η Ισπανία, το Βέλγιο και τα νέα κράτη-μέλη εκτός της Σλοβακίας. Οι άλλες χώρες συμφωνούν λίγο πολύ με τις προτάσεις της Επιτροπής, με την Κύπρο, την Ελλάδα και τη Γαλλία να επιθυμούν το «κάτι παραπάνω». Όπως σημειώνει η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, από τις μέχρι τώρα θέσεις των κρατών-μελών, η κατάσταση έχει ως εξής:

Η Βρετανία ετέθη επικεφαλής των χωρών που τάσσονται υπέρ της λήψης ήπιων μέτρων έναντι της Αγκυρας για την μη τήρηση των υποχρεώσεών της απέναντι στη Λευκωσία. Η υπουργός Εξωτερικών Μάργκαρετ Μπέκετ θα επιμείνει στη μείωση των κεφαλαίων των ενταξιακών διαπραγματεύσεων που θα μπουν στο ψυγείο, από 8 σε 3. Θα στηρίξει, επίσης, την πρόταση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού εντός του 2007 υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, θέση την οποία θέλει να αποφύγει η Λευκωσία. Σχετικά με το γαλλογερμανικό σχέδιο «ραντεβού επανεκτίμησης», θα είναι ο φύλακας άγγελος της Αγκυρας.

Η Γαλλία είναι από τους λίγους «συμμάχους» Λευκωσίας και Αθηνών. Θα υποστηρίξει το «ραντεβού επανεκτίμησης» που συμφώνησε με τη Γερμανία και ίσως ζητήσει να αυξηθεί ο αριθμός των κεφαλαίων που πρέπει να παγώσουν. Με ταλαντεύσεις εμφανίζεται η Γερμανία. Παρ ότι κατέθεσε κοινή πρόταση με τη Γαλλία, υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις στο εσωτερικό της: Η Αγκελα Μέρκελ και το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα είναι επιφυλακτικοί για την ευρωπαϊκή πορεία της Αγκυρας. Αντιθέτως, ο υπουργός Εξωτερικών Β.Σταϊνμάγερ που προέρχεται από τους σοσιαλδημοκράτες είναι υπέρ.

Η Σουηδία εντάχθηκε αμέσως στη «βρετανική ομάδα», θεωρώντας αυστηρές για την Τουρκία τις συστάσεις της Επιτροπής. Το Βέλγιο συνδέθηκε σταδιακά με τις βρετανικές θέσεις. Η Ισπανία από την αρχή τάχθηκε υπέρ της ήπιας αντιμετώπισης της Τουρκίας. Τα νέα μέλη, εκτός Σλοβακίας, αποτελούν δορυφόρους της Βρετανίας.

Ντόρα: Σκληρή διαπραγμάτευση

Η υπουργός Εξωτερικών, σε συνέντευξή της στην Τύπο της Κυριακής τονίζει ότι στόχος της Ελλάδας «η διατύπωση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής θέσης, που θα περιλαμβάνει ξεκάθαρο και σταθερό μήνυμα για το μέλλον της διαπραγμάτευσης της Τουρκίας με την ΕΕ».

Αναφερόμενη στην ανάγκη συγκρότησης ενός μηχανισμού ελέγχου της ευρωτουρκικής πορείας και ενός χρονοδιαγράμματος αξιολόγησης της, υπογράμμισε ότι «αυτό που ακόμα έχει σημασία είναι οι όποιες αποφάσεις, να παραμείνουν στο επίπεδο της Διακυβερνητικής -στο Συμβούλιο Υπουργών. Δηλαδή, οι αποφάσεις να λαμβάνονται από τα 25 κράτη-μέλη ή αύριο από τα 27. Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία. Διότι εκεί είναι υποχρεωτική η ομοφωνία».

Στην ερώτηση για το ενδεχόμενο να μην υπάρξει χρονοδιάγραμμα, η κ. Μπακογιάννη επισήμανε ότι έχουμε μπροστά μας μια εβδομάδα σκληρής διαπραγμάτευσης και ότι οι 25 προσέρχονται στο Συμβούλιο με αρκετά διαφορετικές θέσεις.

Για την πρόταση της Άγκυρας, η κ. Μπακογιάννη είπε ότι «εξυπηρετεί ασφαλώς επικοινωνιακές ανάγκες» αλλά «τα πραγματικά δεδομένα αυτή τη στιγμή είναι ότι η Τουρκία δεν έχει τιμήσει την υπογραφή της» για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου τελωνειακής σύνδεσης.

Η υπουργός Εξωτερικών επισήμανε επίσης ότι η Αθήνα και η Λευκωσία συνεργάζονται στενά και έχουν κοινά συμφέροντα: «Αυτό το οποίο υποβαθμίζουν οι περισσότεροι -οι οποίοι αντιδρούν κυρίως συναισθηματικά στο θέμα της Τουρκίας- είναι ότι αποτελεί συμφέρον για την Ελλάδα και την Κύπρο, να παραμείνει η Τουρκία στον ευρωπαϊκό δρόμο».

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας Γιώργος Λιλλήκας, κατά την αναχώρηση του για τις Βρυξέλλες επεσήμανε πως θα πρέπει να καθοριστεί κάποιο χρονοδιάγραμμα, εντός του οποίου η Τουρκία θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της έναντι των Βρυξελλών και της Κύπρου.

Ο υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε θετικές τις αλλαγές, που έγιναν στο προσχέδιο συμπερασμάτων για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, το οποίο κυκλοφόρησε το βράδυ του Σαββάτου από τη φιλανδική προεδρία της ΕΕ. Ωστόσο, σημείωσε πως «τα συμπεράσματα, όπως έχουν, δεν είναι ακόμη ικανοποιητικά. Σημαντικό στοιχείο παραμένει για μας το ραντεβού, που έχει μπει στα νέα συμπεράσματα να καθοριστεί σε κάποιο χρονοδιάγραμμα».

Tο προσχέδιο συμπερασμάτων

Η φιλανδική προεδρία, στο δεύτερο προσχέδιο συμπερασμάτων, που έχει κυκλοφορήσει μεταξύ των κρατών-μελών, αναφέρει -μεταξύ άλλων- σύμφωνα με όσα αποκαλύπτει η εφημερίδα Φιλελεύθερος:

«Το Συμβούλιο υπενθυμίζει τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών-μελών της στις 21 Σεπτεμβρίου 2005 και σημειώνει ότι η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει την υποχρέωσή της για πλήρη, χωρίς δυσμενείς διακρίσεις εφαρμογή του Συμπληρωματικού Πρωτοκόλλου της Συμφωνίας Σύνδεσης.

»Το Συμβούλιο καλωσορίζει τη σύσταση της Κομισιόν στις 29 Νοεμβρίου. Στο πλαίσιο αυτό συμφωνεί ότι τα κράτη-μέλη δεν θα αποφασίσουν επί του ανοίγματος κεφαλαίων που καλύπτουν πεδία σχετικά με τις απαγορεύσεις της Τουρκίας σε σχέση με την Κυπριακή Δημοκρατία μέχρι η Κομισιόν να επιβεβαιώσει ότι η Τουρκία έχει εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της που σχετίζονται με το Συμπληρωματικό Πρωτόκολλο.

»Αυτά τα κεφάλαια είναι… (ο αριθμός παραμένει κενός).

»Το Συμβούλιο συμφωνεί ότι τα κράτη-μέλη δεν θα αποφασίσουν το προσωρινό κλείσιμο κεφαλαίων μέχρι η Κομισιόν διακριβώσει ότι η Τουρκία έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της σε σχέση με το Συμπληρωματικό Πρωτόκολλο.

»Το Συμβούλιο θα παρακολουθεί την πρόοδο στα θέματα που καλύπτονται από τη δήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, στη βάση των εκθέσεων της Κομισιόν.

»Το Συμβούλιο τονίζει με έμφαση ότι η διαδικασία screening θα προχωρήσει τώρα και τα κεφάλαια για τα οποία οι τεχνικές προετοιμασίες έχουν ολοκληρωθεί θα ανοίξουν σύμφωνα με τις καθιερωμένες διαδικασίες, στην ίδια γραμμή με το Διαπραγματευτικό Πλαίσιο.

»Το Συμβούλιο προβλέπει σε ταχεία πρόοδο επί των θεμάτων αυτών».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ