Τα αίτια και οι επιπτώσεις της ενδεχόμενης απόρριψης του Ευρωσυντάγματος από τη Γαλλία

31

Μόλις πέντε ημέρες πριν από το κρίσιμο δημοψήφισμα της Γαλλίας και όλοι τώρα αντιμετωπίζουν στα σοβαρά το ενδεχόμενο της απόρριψης του Ευρωσυντάγματος. Τι μπορεί όμως να σημαίνει πραγματικά η αρνητική ψήφος των Γάλλων και τι επιπτώσεις θα έχει για την υπόλοιπη Ευρώπη;

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν και πάλι το «όχι» να παγιώνεται στη συνείδηση των Γάλλων πολιτών, έπειτα ένα μικρό διάστημα αμφιταλάντευσης και μικρής υπερίσχυσης του «ναι». Οι παράγοντες, στους οποίους θα οφείλεται η άρνηση της γαλλικής κοινής γνώμης να υιοθετήσει τη Συνταγματική Συνθήκη είναι –σύμφωνα με το BBC- οι εξής:

• Δυσαρέσκεια για την παρούσα δεξιά κυβέρνηση
• Ανησυχία ότι το Ευρωσύνταγμα ουσιαστικά «νομιμοποιεί» τη φιλελεύθερη οικονομική πολιτική και στρέφει την Ευρώπη προς μία σαφή «αγγλοσαξονική» κατεύθυνση
• Γενικότερος προβληματισμός για τη διεύρυνση και την αντίληψη περί μειωμένης επιρροής της Γαλλίας στις μελλοντικές εξελίξεις
• Ανησυχία για την μελλοντική ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ

Όποιοι όμως και να είναι οι λόγοι που θα οδηγήσουν τελικά στην απόρριψη του Ευρωσυντάγματος από τους Γάλλους, το ερώτημα παραμένει για τα επόμενα βήματα στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Με το σύνολο σχεδόν της ευρωπαϊκής νομενκλατούρας να ρίχνει το «ειδικό» της βάρος υπέρ του «ναι», η απόρριψη θα είναι σίγουρα ένα ηχηρό χαστούκι στην ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, πόσο μάλλον όταν ο ίδιος ο αρχιτέκτονας της Συνταγματικής Συνθήκης είναι ένας Γάλλος: ο πρώην πρόεδρος, Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν.

Η επόμενη ημέρα θα βρει τους Ευρωπαίους αντιμέτωπους με το δίλημμα, εάν θα πρέπει να προχωρήσουν κανονικά με τη διαδικασία επικύρωσης του Ευρωσυντάγματος από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη όπως έχει προγραμματιστεί ή εάν αυτή θα «παγώσει» προσωρινά. Σημειώνεται ότι κάτι αντίστοιχο είχε συμβεί με το «όχι» των Δανών στη Συνθήκη του Μάαστριχτ και την άρνηση των Ιρλανδών να επικυρώσουν τη Συνθήκη της Νίκαιας: ακολούθησαν διαδοχικά δημοψηφίσματα, έως ότου επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Εδώ όμως υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες στους κόλπους της ΕΕ. Το Ηνωμένο Βασίλειο, που μάλιστα αναλαμβάνει την προεδρία της Ένωσης από την 1^η Ιουλίου, πιθανότατα θα διακηρύξει το «θάνατο» του Ευρωσυντάγματος στην περίπτωση του γαλλικού «όχι», προκειμένου να αποφύγει και το σκόπελο της διεξαγωγής δημοψηφίσματος στη Βρετανία για το ζήτημα.

Αλλα κράτη-μέλη διατυπώνουν διαφορετική άποψη. «Γιατί θα πρέπει η Γαλλία να αποφασίζει για όλους;» αναρωτιούνται οι Πολωνοί. Πολλοί Ευρωπαίοι κάνουν λόγο ακόμη και για τη «γαλλική αλαζονεία» που δεν λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις στο σύνολο της ΕΕ και πως οι Γάλλοι θέλουν μόνο να στείλουν μία ψήφο διαμαρτυρίας στην κυβέρνησή τους.

Υπάρχει και μία ακόμη εναλλακτική: μετά το γαλλικό «όχι», η Γαλλία και η Γερμανία να αντιδράσουν προχωρώντας στην υλοποίηση των σχεδίων για τη συγκρότηση του «σκληρού πυρήνα» της ΕΕ, αφήνοντας στη… δεύτερη ταχύτητα τη Βρετανία και άλλα ευρωσκεπτικιστικά κράτη. Τι αξία μπορεί να έχει όμως ένας «σκληρός πυρήνας» που σχηματίζεται υπό το κράτος πίεσης και σε μία στιγμή κρίσης και δεν είναι αποτέλεσμα ισχυρής πολιτικής δυναμικής;

Το μόνο σίγουρο είναι ότι η Ευρώπη θα τεθεί σε τροχιά εσωστρέφειας με τα εθνικά συμφέροντα να τίθενται υπεράνω των υπερεθνικών, καθιστώντας έτσι ακόμη πιο δύσκολη τη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμα ζητήματα., όπως οι μελλοντικές διευρύνσεις ή και η συμφωνία επί του κοινοτικού προϋπολογισμού. Πρώτο «θύμα» της κρίσης αναμένεται να είναι η Τουρκία, με την οποία οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις αναμένεται να αρχίσουν στις 3 Οκτωβρίου, αλλά ουδείς μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει στην περίπτωση που δεν προχωρήσει τελικά η διαδικασία επικύρωσης του Ευρωσυντάγματος.

Τι θα ψήφιζαν… Μιτεράν και Ντε Γκολ

Στη μάχη για το δημοψήφισμα έχουν ριχθεί οι μεγαλύτερες προσωπικότητες του πολιτικού –και όχι μόνο- κόσμου της Γαλλίας. Όμως, φαίνεται ότι ακόμη και αυτοί δεν… αρκούν προκειμένου να κλίνει η πλάστιγγα από τη μία ή την άλλη πλευρά, με αποτέλεσμα ορισμένοι να επικαλούνται ιστορικούς ηγέτες, όπως τον Φρανσουά Μιτεράν ή τον Σαρλ ντε Γκολ και να εκφράζουν με βεβαιότητα τι θα ψήφιζαν αυτοί στο δημοψήφισμα!

Οι Γάλλοι σοσιαλιστές έχουν χωριστεί σε δύο στρατόπεδα με τον πρόεδρο του κόμματος, Φρανσουά Ολάντ να τάσσεται υπέρ του Ευρωσυντάγματος και τον πρώην πρωθυπουργό, Λοράν Φαμπιούς, να εμφανίζεται αντίθετος. Και οι δύο πλευρές πάντως διεκδικούν τη… στήριξη του Μιτεράν.

Ο Φρανσουά Μιτεράν θα ψήφιζε σίγουρα «όχι» διατείνονται οι πολέμιοι του Ευρωσυντάγματος. «Ο πρώην πρόεδρος σίγουρα θα τασσόταν υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», ισχυρίζονται οι δε.

Στη διχογνωμία σχετικά με την άποψη που θα είχε ο Μιτεράν για το ζήτημα συμβάλλει και η οικογένεια του πρώην προέδρου: η σύζυγός του, Ντανιέλ, συντάσσεται με τους πολέμιους του Ευρωσυντάγματος, ενώ ο γιος του Ζιλμπέρ θα ψηφίσει «ναι».

Όμως και στους κόλπους της γαλλικής Δεξιάς επικαλούνται τον πρώην πρόεδρο Σαρλ ντε Γκολ για να ενισχύσουν τη θέση τους. Εκεί βέβαια τα πράγματα είναι πιο απλά: ο στρατηγός θα συμφωνούσε σίγουρα με τη θέση του κόμματος και θα ψήφιζε «ναι»…

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ