American Beauty [DVD-Audio] – Κριτική

«Τι μακρύ και παράξενο ταξίδι που ήταν».
Ο δρόμος προς την Ιθάκη, μια συναρπαστική περιπέτεια χωρίς πρόγραμμα και σαφή προορισμό, ένα «μακρύ και παράξενο ταξίδι» όπως κατ’ επανάληψη το περιγράφει ο στιχουργός Robert Hunter στη διάρκεια του «Truckin'» που κλείνει το επικό «American Beauty». Αυτή ήταν εν συντομία η ιστορία της περιπλάνησης των Grateful Dead στις αχανείς λεωφόρους της παγκόσμιας καλλιτεχνικής κουλτούρας. Γνήσιοι απόγονοι των λαϊκών βάρδων που αφιέρωναν κάθε στιγμή της καθημερινότητάς τους στην ψυχαγωγία του κόσμου, οι Grateful Dead σχηματίστηκαν το 1965 από τον μπασίστα Phil Lesh και τους κιθαρίστες Jerry Garcia και Bob Weir και σύντομα έγιναν οι βασικοί εκπρόσωποι της ψυχεδελικής σκηνής της δυτικής ακτής των ΗΠΑ. Μακριά από τις εμπορικές επιταγές της μουσικής βιομηχανίας, έζησαν χρόνια σε ένα κοινόβιο του Σαν Φρανσίσκο και έκαναν καθεστώς τη διοργάνωση δωρεάν συναυλιών που συχνά κατέληγαν σε ολοήμερα πάρτι. Σπίτι τους ήταν το πάλκο, οξυγόνο τους οι ατελείωτοι αυτοσχεδιασμοί και τροφή τους η πρωτοφανής αγάπη των φανατικών και υπέρμετρα αφοσιωμένων οπαδών τους, των θρυλικών Deadheads που τους ακολουθούσαν σε κάθε τους βήμα.
Ανήμποροι όμως να μεταφέρουν στο στούντιο έστω και ένα μικρό ποσοστό της μαγείας των ζωντανών τους παραστάσεων, κατέληξαν στα τέλη του 1969 υπερχρεωμένοι στη δισκογραφική εταιρεία Warner. Την ίδια εποχή τούς συνέλαβαν για κατοχή ναρκωτικών, ο μάνατζέρ τους Lenny Hart τούς έκλεψε όλα τους τα λεφτά και τρία από τα μέλη τους έχασαν τους γονείς τους. Η επιστροφή στις ρίζες και στην παραδοσιακή φολκ μουσική που τόσο λάτρευαν αποδείχθηκε το τέλειο γιατρικό για να επουλώσει τις ψυχικές και επαγγελματικές τους πληγές. Εμπνευσμένοι από την ακρόαση του πρώτου δίσκου των The Band και εντυπωσιασμένοι από τις τριπλές φωνητικές αρμονίες των Crosby, Stills & Nash, οι Grateful Dead, άφησαν στην άκρη τα πολύωρα ηλεκτρικά σόλο και τα χιλιάδες watt που τους συνόδευαν σε κάθε τους συναυλία και έπιασαν τις ακουστικές κιθάρες. Η μεταμόρφωσή τους ήταν ολοκληρωτική και προέκυψαν δύο υπέροχοι δίσκοι που κυκλοφόρησαν το Μάιο και το Νοέμβριο του 1970: το «Workingman’s Dead» και το αριστουργηματικό «American Beauty», το αδιαμφισβήτητα κορυφαίο έργο της εξαιρετικά πλούσιας δισκογραφία τους.
Συναισθηματικό, μεστό, υπέροχα ενορχηστρωμένο και γεμάτο ακαταμάχητες μελωδίες που αντιγράφηκαν κατά κόρον, το «American Beauty» βρίσκει τους Grateful Dead στο απόγειο της καλλιτεχνικής τους ωριμότητας. Τραγούδια του βεληνεκούς των «Friend of the Devil», «Ripple» και «Truckin'» απαντώνται σπανιότατα και αποτελούν πρότυπα άρτιων και υποδειγματικά δομημένων συνθέσεων. Το DVD-Audio που επιμελήθηκε ο ντράμερ τους Mickey Hart είναι εμπλουτισμένο με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και περιλαμβάνει τους στίχους όλων των κομματιών, δύο συνεντεύξεις των Hart και Weir, καθώς και μια ενδιαφέρουσα και χορταστική πολυκάναλη μείξη 5.1 σε Dolby Digital και PCM 24/96 που μας τοποθετεί στο κέντρο της δράσης. Το πιο ενδιαφέρον πάντως στοιχείο είναι η στερεοφωνική εκδοχή του δίσκου και αυτό όχι τόσο εξαιτίας της υψηλής ανάλυσης (PCM 24/96) αλλά επειδή η μείξη είναι καινούργια και δημιουργήθηκε από τις αυθεντικές πολυκάναλες ταινίες, στις οποίες έγινε επεξεργασία προκειμένου να μειωθεί το φύσημα και να αυξηθεί η δυναμική τους περιοχή. Ο καθαρισμός τους έφερε στην επιφάνεια μια σειρά από δεύτερα φωνητικά και πολλά όργανα που ήταν μέχρι πρότινος θαμμένα, με πιο αξιοσημείωτο το σόλο της pedal steel κιθάρας του Garcia στο «Sugar Magnolia», ενώ έχουν αφαιρεθεί πολλές από τις προοδευτικές μειώσεις της έντασης που γίνονταν στο τέλος αρκετών τραγουδιών. Η πολυκάναλη και η καινούργια στερεοφωνική μείξη του DVD-Audio του «American Beauty» δίνουν μια νέα διάσταση σε ένα ούτως ή άλλως εξαίσιο έργο που έχει προ πολλού λάβει μια ισότιμη θέση δίπλα στον ομώνυμο δεύτερο δίσκο των The Band, το «Harvest» του Neil Young και το «Deja Vu» των Crosby, Stills & Nash.