Η Γερμανία γιορτάζει την επέτειο της ενοποίησής της, απόντος του «πατέρα της γερμανικής ενότητας»

29

Χωρίς τις μεγάλες προσδοκίες του παρελθόντος να έχουν πραγματοποιηθεί, χωρίς τη λάμψη των πρόσφατων εκδηλώσεων για την επέτειο της πτώσης του τείχους του Βερολίνου και, φυσικά, χωρίς τον «πατέρα της γερμανικής ενότητας» Χέλμουτ Κολ, η Γερμανία μπαίνει από σήμερα, Τρίτη, στη δεύτερη δεκαετία της νέας, ενωμένης ζωής της. Και ενώ η χώρα φοράει τα καλά της για να υποδεχτεί υψηλούς προσκεκλημένους, κάποιοι σαρκάζουν: ποιος ο λόγος να εορτάζεται αυτή η ημέρα;

Τα φώτα θα πέσουν επάνω στην Κροϊτζκίρχε, την Εκκλησία του Ιερού Σταυρού, στη Δρέσδη. Ο οικοδεσπότης, καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ, θα μιλήσει για την εθνική γιορτή μπροστά σε ένα κοινό πολλών χιλιάδων Γερμανών και υψηλών καλεσμένων από το εξωτερικό -όπως ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ και η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών Μάντλιν Ολμπράιτ.

Ολοι μαζί θα θυμηθούν την 3η Οκτωβρίου 1990, την ημέρα που στήθηκε η γέφυρα ανάμεσα στις δύο Γερμανίες και, κυρίως, ανάμεσα στη διχασμένη Ευρώπη. Όσο για τον άνθρωπο που «υπέγραψε» την ιστορική μετάβαση σε μια νέα πραγματικότητα, αυτός (καθόλου διακριτικά) θα απέχει ή, όπως εύστοχα παρατηρεί η Independent, θα «σνομπάρει το πάρτι»…

Ο Χέλμουτ Κολ δηλώνει ευθέως στη γερμανική τηλεόραση ότι δεν είναι καθόλου δυστυχισμένος για την απουσία του από τη μεγάλη γιορτή. Ζώντας εδώ και καιρό υπό το βάρος των καταγγελιών για τις παράνομες χρηματοδοτήσεις στο κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών, προφανώς δεν επιθυμούσε να συνδεθούν με τόσο άκομψο τρόπο η πιο ευχάριστη και η πιο δυσάρεστη στιγμή της πολιτικής του καριέρας. Φυσιολογικά, λοιπόν, φέρει βαρέως το γεγονός πως το όνομά του δεν τοποθετήθηκε στον κατάλογο των επίσημων ομιλητών.

Ωστόσο, δεν μοιάζει να είναι ο μόνος δυσαρεστημένος με την ευκαιρία αυτής της επετείου. Πολλές χιλιάδες Γερμανών (τόσο Ανατολικών όσο και Δυτικών) βλέπουν, καθένας από τη σκοπιά του, το όνειρο να μένει… όνειρο -άλλωστε, η εφημερίδα Tagesspiegel δεν διστάζει να αναφέρει: «Στο εξής, η ημέρα της ενοποίησης των Γερμανιών θα πρέπει να μετονομαστεί σε ημέρα των ανάμεικτων αισθημάτων»…

Ποιος, άλλωστε, να γιορτάσει; Οι Δυτικοί, που εξακολουθούν να πληρώνουν το κόστος της ενοποίησης, ή οι Ανατολικοί, που είδαν ξαφνικά τη ζυγαριά του δυτικού πολιτισμού να βαραίνει περισσότερο προς τα δεινά παρά προς τα… καλούδια;

Ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό, της τάξης των 540 δισεκατομμυρίων δολαρίων (207 τρισ. δρχ.), έφυγε από τις τσέπες των δυτικών φορολογούμενων με προορισμό να ανακουφίσει αυτές, τις άδειες, των ανατολικών. Ωστόσο, η οικονομική βοήθεια δεν μοιάζει να βοήθησε πολύ στην αλλαγή του τρόπου ζωής «απέναντι»: μετά το πρώτο σοκ της… υπερπληροφόρησης από πληθώρα αγαθών και νέων συνηθειών, οι πρώην ανατολικογερμανοί διαπιστώνουν σωρεία προβλημάτων να διαιωνίζονται.

Η Independent θυμίζει μερικά από αυτά, ως κληροδοτήματα της ενοποίησης: η ανεργία στο 19% (ποσοστό διπλάσιο από εκείνο της Δυτικής), η εμφάνιση του νεοναζισμού και της εγκληματικότητας. «Σε αυτό τον πρώην σοσιαλιστικό παράδεισο» σχολιάζει ο αρθρογράφος «η εγκληματικότητα ήταν κάποτε χαμηλή, κυρίως επειδή δεν υπήρχε τίποτε να κλαπεί – τώρα το 78% του πληθυσμού έχει αυτοκίνητο, ποσοστό μόλις κατά 3% χαμηλότερο από το αντίστοιχο της Δυτικής».

Και όμως, μια πρόσφατη έρευνα της εφημερίδας Zeit αποκαλύπτει πως το 59% των Ossis, των πρώην Ανατολικογερμανών θεωρούν εαυτούς ωφελημένους από την ενοποίηση (έναντι 32% το 1993) και μόνο 19% χαμένους! Την ίδια ώρα, μια 43χρονη κοινωνική λειτουργός από τη Δρέσδη εντοπίζει «την κατάρρευση των αξιών»: όλα γίνονται πια για τα χρήματα, δηλώνει. Και η αρθρογράφος της Tagesspiegel υπενθυμίζει πως «εμείς οι Ανατολικογερμανοί έχουμε αναπτυχθεί περισσότερο από τους γείτονές μας στην Κεντρική Ευρώπη, όμως πνευματικά παραμένουμε αξιοθρήνητοι»…

Βεβαίως, υπάρχουν και άλλες απόψεις: «Η Γερμανία είναι μια δυνατή δημοκρατία στο κέντρο της Ευρώπης, περικυκλωμένη από φίλους και συμμάχους, παγκοσμίως σεβαστή. Δεν έχουμε κανένα λόγο να βαυκαλιζόμαστε, όμως μπορούμε να επιτρέψουμε στους εαυτούς μας μια δόση περηφάνιας» τόνιζε πρόσφατα ο Γερμανός πρόεδρος Γιοχάνες Ράου.

Η Γερμανία θα ξεχειλίζει από περηφάνια το βράδυ της 3ης Οκτωβρίου 2000. Πυροτεχνήματα θα σκίζουν τον ουρανό, γιγαντοοθόνες θα προβάλλουν συγκινητικά στιγμιότυπα και ομιλίες με τις συνήθεις κοινοτοπίες θα απαγγέλλονται. Την ίδια ώρα, κάποιοι άνθρωποι θα κοιτούν αλλού: ένας πρώην καγκελάριος θα χαμηλώνει τον ήχο της τηλεόρασης και πολλοί ανώνυμοι πολίτες θα προσυπογράφουν το συμπέρασμα της βρετανικής Guardian, ότι, χωρίς ένα σοβαρό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, που θα δώσει ώθηση στην οικονομία, η ανατολική Γερμανία θα μείνει εξαρτημένη από τη Δυτική για πολλά ακόμη χρόνια.

Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ