Έναν χρόνο μετά την προειδοποίηση της αστικής, μη κυβερνητικής και μη περιβαλλοντικής οργάνωσης ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, οι αρκούδες που πλησιάζουν κατοικημένες περιοχές όχι μόνο δεν έχει περιοριστεί, αλλά δείχνει να παγιώνεται.

Παρά την ύπαρξη θεσμικού πλαισίου και πρωτοκόλλων διαχείρισης, η έλλειψη εφαρμογής και συντονισμού αφήνει πολίτες και άγρια ζωή εκτεθειμένους.

Η συνύπαρξη ανθρώπου και αρκούδας δεν μπορεί να βασίζεται στην τύχη ή στον εθελοντισμό, απαιτεί σχέδιο, ευθύνη και άμεση δράση.

«Η Ελλάδα δεν στερείται ούτε γνώσης ούτε θεσμικού πλαισίου για τη διαχείριση των προσεγγίσεων αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές. Στερείται, κυρίως, της συνεπούς και οργανωμένης εφαρμογής τους», υπογραμμίζει ο υπεύθυνος επικοινωνίας ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ, Πάνος Στεφάνου.

Πριν από έναν χρόνο, συνεχίζει ο κύριος Στεφάνου, ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ παρενέβη δημόσια με δέκα σημεία για ένα φαινόμενο που είχε ήδη αρχίσει να παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις: τις ολοένα συχνότερες προσεγγίσεις αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές, κυρίως στη Δυτική Μακεδονία.

Η παρέμβαση εκείνη δεν ήταν μια γενική έκκληση ευαισθησίας για την άγρια ζωή. Ήταν μια σαφής προειδοποίηση ότι η αδράνεια της πολιτείας οδηγεί σε αδιέξοδο, με κόστος τόσο για τους πολίτες της υπαίθρου όσο και για τα ίδια τα ζώα.

Η χώρα χρειάζεται πλήρως λειτουργικές ομάδες άμεσης επέμβασης, σε 24ωρη βάση, με επαρκές προσωπικό, εξοπλισμό, εξειδίκευση και σαφή συντονισμό

Οι πολίτες δικαιούνται να ζουν με ασφάλεια και να ξέρουν ότι υπάρχει σχέδιο, ευθύνη και άμεση ανταπόκριση – Photo by: Κ. Τσακαλίδης/ ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ

Έναν χρόνο μετά, το βασικό πρόβλημα παραμένει το ίδιο.

Η ανάκαμψη της καφέ αρκούδας – Η διαχείριση των αλληλεπιδράσεων με τους ανθρώπους

Η πρώτη αλήθεια που οφείλουμε να αναγνωρίσουμε, τονίζει ο κύριος Στεφάνου, είναι ότι η ανάκαμψη της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα είναι πραγματική. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το είδος βρίσκεται σε ασφαλές ή ευνοϊκό καθεστώς διατήρησης.

Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν βελτιούμενη τάση, αλλά όχι ακόμη ευνοϊκή κατάσταση διατήρησης. Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν μπορεί να γίνεται με όρους εντυπωσιασμού ή πολιτικής ευκολίας.

Ο όρος «υπερπληθυσμός», που επανέρχεται συχνά στον δημόσιο διάλογο, δεν τεκμηριώνεται από τα επιστημονικά δεδομένα.

Αντίθετα, αυτό που τεκμηριώνεται είναι η ανάγκη για σοβαρή, οργανωμένη και επιστημονικά θεμελιωμένη διαχείριση των αλληλεπιδράσεων ανθρώπου και αρκούδας.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι «ξαφνικά εμφανίστηκαν αρκούδες».

Photo by: Α. Καραμανλίδης/ ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ

Το ίδιο το περσινό κείμενο του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ, αναφέρει ο κύριος Στεφάνου, περιέγραφε ότι αυτό που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 2010 ως μεμονωμένα περιστατικά, κυρίως ανήλικων ατόμων ή θηλυκών με τα μικρά τους, έχει εξελιχθεί σήμερα σε σχεδόν μαζικό φαινόμενο. Αρκούδες όλων των ηλικιών να παρατηρούνται κοντά ή και μέσα σε χωριά, κωμοπόλεις και πόλεις. Πρόκειται για μια νέα πραγματικότητα, η οποία απαιτεί σοβαρότητα, επιχειρησιακή ετοιμότητα και διάρκεια στη διαχείριση. Και όχι αποσπασματικές αντιδράσεις κάθε φορά που ένα περιστατικό γίνεται είδηση.

Και όμως, η Ελλάδα δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι στερείται εργαλείων.

Δεν εφαρμόζονται το θεσμικό πλαίσιο και το πρωτόκολλο διαχείρισης

Υπάρχει θεσμικό πλαίσιο από το 2014 για τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών, υπογραμμίζει ο κύριος Στεφάνου, ενώ το 2024 ορίστηκε και το σχετικό οριζόντιο πρωτόκολλο ενεργειών.

Με άλλα λόγια, το έλλειμμα δεν είναι θεσμικό. Είναι έλλειμμα εφαρμογής. Είναι έλλειμμα συντονισμού, στελέχωσης, επιχειρησιακής ικανότητας και πολιτικής βούλησης. Αυτό ακριβώς ήταν το περσινό μήνυμα του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ κι αυτό παραμένει επίκαιρο σήμερα.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι και κάτι ακόμη: η ευθύνη για τη διαχείριση του φαινομένου ανήκει αποκλειστικά στην πολιτεία και στις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες της. Όχι στις περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ έχει επιστημονική γνώση, εμπειρία και αποδεδειγμένη συμβολή. Μπορεί να βοηθήσει και βοηθά. Δεν είναι όμως ο εκτελεστικός βραχίονας του κράτους.

Η παραπομπή πολιτών προς μια περιβαλλοντική οργάνωση για την επίλυση περιστατικών προσέγγισης αρκούδων δεν είναι απλώς λανθασμένη. Είναι παραπλανητική και επικίνδυνη, γιατί συγκαλύπτει τον πραγματικό υπεύθυνο και μεταθέτει την πίεση εκεί όπου δεν ανήκει.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η μακροχρόνια αδράνεια δεν αφήνει τα πράγματα στάσιμα. Τα χειροτερεύει.

Ο ίδιος ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ είχε προειδοποιήσει ότι η έλλειψη κεντρικού σχεδιασμού, προσωπικού, τεχνογνωσίας, εξοπλισμού και διαθέσιμων πόρων οδήγησε ουσιαστικά στο μεγάλωμα μιας ολόκληρης γενιάς αρκούδων που αντιμετωπίζουν, λανθασμένα, αυλές και κήπους οικισμών ως μέρος του διαθέσιμου χώρου τους.
Αυτό είναι το πραγματικό κόστος της αδράνειας: όταν δεν διαχειρίζεσαι έγκαιρα ένα φαινόμενο, το αφήνεις να παγιωθεί. Και όταν παγιωθεί, γίνεται πιο σύνθετο, πιο επικίνδυνο και πιο δύσκολο να αναστραφεί.

Photo by: Α. Καραμανλίδης/ ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ

Γι’ αυτό, τονίζει ο κύριος Στεφάνου, και η συζήτηση οφείλει να επιστρέψει στα ουσιώδη.

Πώς θα συνυπάρξουν άνθρωποι και αρκούδες

Η χώρα, λοιπόν, σύμφωνα με τον κύριο Στεφάνου, χρειάζεται πλήρως λειτουργικές ομάδες άμεσης επέμβασης, σε 24ωρη βάση, με επαρκές προσωπικό, εξοπλισμό, εξειδίκευση και σαφή συντονισμό. Χρειάζεται επίσης συστηματική ενημέρωση των κατοίκων της υπαίθρου, ώστε να γνωρίζουν πώς μπορούν και οι ίδιοι να συμβάλλουν στη μείωση των αλληλεπιδράσεων. Και χρειάζεται, πάνω απ’ όλα, η πλήρης εφαρμογή των βημάτων που το ίδιο το κράτος έχει ήδη θεσμοθετήσει. Δεν χρειάζονται ούτε αυτοσχεδιασμοί ούτε αντιεπιστημονικές «λύσεις», όπως προσεγγίσεις που έχουν ήδη χαρακτηριστεί αναποτελεσματικές και δυνητικά επικίνδυνες.

Η συνύπαρξη ανθρώπου και αρκούδας δεν μπορεί να γίνεται με όρους πανικού, εθελοντισμού και διοικητικής υπεκφυγής. Ούτε μπορεί κάθε νέα απώλεια ζώου να αντιμετωπίζεται ως μια δυσάρεστη, αλλά αναμενόμενη παρενέργεια.
Όταν η πολιτεία καθυστερεί, δεν εκτίθενται μόνο τα άγρια ζώα. Εκτίθενται και οι ίδιοι οι πολίτες, οι οποίοι δικαιούνται να ζουν με ασφάλεια και να ξέρουν ότι υπάρχει σχέδιο, ευθύνη και άμεση ανταπόκριση.

Ο υπεύθυνος επικοινωνίας ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ, Πάνος Στεφάνου

Κλείνοντας, ο κύριος Στεφάνου λέει: «Έναν χρόνο μετά, λοιπόν, το συμπέρασμα είναι απλό και δυσάρεστο: το πρόβλημα δεν είναι ότι η αρκούδα επέστρεψε. Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτεία εξακολουθεί να μην έχει φτάσει εκεί όπου έπρεπε να βρίσκεται ήδη. Και μέχρι να το κάνει, το τίμημα της αδράνειας θα συνεχίσουν να το πληρώνουν και οι άνθρωποι και η άγρια ζωή».

Ειδήσεις Σήμερα: