Πριν λίγες μέρες η βρετανική The Telegraph διέπραξε το δημοσιογραφικό ατόπημα να αναπαράγει ένα βίντεο δύο ετών στο οποίο υποτίθεται ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπαινισσόταν ότι η Τουρκία θα έπρεπε να υιοθετήσει πιο αποφασιστική στάση απέναντι στο Ισραήλ. Ωστόσο, αποδείχτηκε ότι ήταν ψευδές, και το απέσυρε. Τι είναι αυτό το οποίο κρατάει το καζάνι ακόμα κλειστό στις σχέσεις των δύο χωρών;

Στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια επικρατεί ανησυχία από την επιθετικότητα του Ισραήλ και την απροκάλυπτη εκδήλωση της στρατιωτικής του ισχύος και στη Συρία. Φυσικά, και η επεμβατικότητα της Τουρκίας στην ευρύτερη περιφέρεια δεν έχει συμβάλει στην σταθερότητα.


Ωστόσο, ο Τούρκος αναλυτής Φατίχ Κοτσαϊμπίς σημειώνει σε ανάλυσή του στο Responsible Statecraft ότι οι συμπατριώτες του έμεναν καθησυχασμένοι από το γεγονός ότι δύο μη στρατιωτικοί παράγοντες θα βοηθούσαν να αποτραπεί οποιοσδήποτε σοβαρός «ισραηλινός τυχοδιωκτισμός».

Σημασία Τουρκίας για NATO

Ο πρώτος είναι δομικός και μακροπρόθεσμος λέει: η αυξανόμενη σημασία της Τουρκίας για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ σε μια περίοδο ανανεωμένης πίεσης στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Μετά το σοκ της δεύτερης θητείας Τραμπ και τη συνειδητοποίηση της Ευρώπης ότι είχε κινηθεί πολύ αργά στην αύξηση της αμυντικής παραγωγής και της βιομηχανικής ετοιμότητας, οι δεκαετείς επενδύσεις της Τουρκίας στην αμυντική ικανότητα απέκτησαν νέα αξία.

Η αγορά Eurofighter Typhoon από την Τουρκία, η πιθανή συμμετοχή της σε ευρωπαϊκή προσπάθεια αύξησης των αμυντικών δαπανών και οι διευρυνόμενες προσπάθειες κοινής παραγωγής ενισχύουν την άποψη της Άγκυρας ότι ο ρόλος της στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας μεγαλώνει με τρόπους που θα μπορούσαν να αυξήσουν το διπλωματικό και στρατηγικό κόστος οποιασδήποτε ισραηλινής κλιμάκωσης.

Η σχέση Τραμπ-Ερντογάν

Ο δεύτερος παράγοντας, σύμφωνα με τον Τούρκο αναλυτή είναι η σχέση μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν. Οποιαδήποτε αξιολόγηση των εντάσεων Τουρκίας-Ισραήλ πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον ρόλο της Ουάσιγκτον. Υπό αυτή την έννοια, ο Ερντογάν και ο Νετανιάχου μοιράζονται παρόμοιο ένστικτο, επιδιώκοντας να διαχειριστούν τις ΗΠΑ όχι μόνο μέσω θεσμών αλλά και μέσω προσωπικών δεσμών με τον Αμερικανό πρόεδρο.

Οι ευνοϊκές δηλώσεις του Τραμπ για τον Ερντογάν και ο έπαινός του προς τον τουρκικό στρατό ως ισχυρό συνεισφέροντα στο ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει ένα βασικό συμπέρασμα στην Άγκυρα: όποιο περιθώριο κι αν δώσει ο Τραμπ στο Ισραήλ αλλού, δεν φαίνεται να θεωρεί την Τουρκία αντίπαλο που πρέπει να αποκλειστεί από την περιφερειακή ισορροπία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα είναι πλήρως καθησυχασμένη, υπογραμμίζει ο Φατίχ, υπογραμίζοντας πως Τούρκοι αξιωματούχοι γνωρίζουν ότι το Ισραήλ ασκεί μεγαλύτερη επιρροή στην Ουάσιγκτον και, τουλάχιστον ιστορικά, απολαμβάνει ευρύτερη συμπάθεια στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.

Γνωρίζουν επίσης ότι ο Ερντογάν δεν είναι ο μόνος που προσπαθεί να διαχειριστεί τον Τραμπ μέσω προσωπικής διπλωματίας και ότι ο Νετανιάχου το έχει συχνά κάνει πιο αποτελεσματικά. Γι’ αυτό, ακόμη και όταν αναδύονται εντάσεις, καμία πλευρά δεν έχει μεγάλο συμφέρον να προκαλέσει ανοιχτά τον Τραμπ. Και οι δύο κατανοούν ότι παραμένει ο βασικός εξωτερικός εξισορροπητής σε μια πιθανή κρίση που καμία τους δεν μπορεί να ελέγξει πλήρως.

Ένα ρήγμα που σκληραίνει, όχι ακόμη πέρα από επισκευή

Ωστόσο, ο Τούρκος δημοσιογράφος εκτιμά ότι οι ισραηλινές ενέργειες και η ακραία πράγματι ρητορική του Τελ Αβίβ δοκιμάζουν τους παραπάνω δύο παράγοντες εγκράτειας.

Πέραν από κάθε αμφιβολία, το Ισραήλ έχει σπρώξει το εκκρεμές της αστάθειας πολύ πιο πέρα απ΄ότι έχει κάνει η Τουρκία. Έχοντας εξαπολύσει σε μικρό διάστημα πολλές επιθέσεις στα γύρω κράτη (Ιράν, Λίβανος, Γάζα, Συρία ακόμα και Κατάρ) αποσκοπεί να αλλάξει ολόκληρη την εικόνα της Μέσης Ανατολής, ακόμα και την διεξαγωγή εθνοκάθαρσης.

«Στην Τουρκία, το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής σύγκρουσης με το Ισραήλ συζητείται ολοένα και περισσότερο ως πραγματική πιθανότητα που πρέπει να αποτραπεί, με την υποκείμενη παραδοχή ότι το Ισραήλ θα ήταν η πιθανότερη πλευρά να κάνει την πρώτη κίνηση».

Στην Τουρκία το 93% του κόσμου έχει πλέον αρνητική άποψη για το Ισραήλ. «Πολλοί Τούρκοι πιστεύουν ότι, αν πέσει το Ιράν, η Τουρκία θα μπορούσε να είναι η επόμενη» υπογραμμίζει ο Φατίχ. «Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι περίπου το 1/3 των Τούρκων βλέπουν πλέον το Ισραήλ ως άμεση απειλή, αντανακλώντας μια απότομη μεταβολή στην αντίληψη που οφείλεται όχι μόνο στην ισραηλινή ρητορική, αλλά και στις ολοένα πιο επιθετικές και επεκτατικές περιφερειακές στρατιωτικές επιχειρήσεις του, περιλαμβανομένων πιο πρόσφατα εκείνων κατά του Ιράν και του Λιβάνου».

Για τον ίδιο η Άγκυρα παραμένει θεμελιωδώς πραγματιστική παρά τη σκληρή ρητορική της απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου, αυτό είναι πολύ σημαντικό για τον αναλυτή.

«Αν το Ισραήλ βρεθεί τελικά υπό την ηγεσία μιας πιο μετριοπαθούς κυβέρνησης, περισσότερο προσηλωμένης στη διπλωματία και λιγότερο δεσμευμένης στην ιδεολογική αντιπαράθεση, η κοινή γνώμη θα μπορούσε να μεταβληθεί ξανά και ο δρόμος προς την εξομάλυνση να ανοίξει εκ νέου. Όμως, αν η τρέχουσα πορεία συνεχιστεί, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι ότι μια στρατιωτική σύγκρουση θα γίνει αναπόφευκτη, αλλά ότι η σχέση θα σκληρύνει σε μια διαρκή αντιπαλότητα που θα ήταν πολύ δυσκολότερο να αναστραφεί, ακόμη και υπό διαφορετικές κυβερνήσεις» καταλήγει.

Ειδήσεις Σήμερα: