ΗΠΑ – Ιράν: Το πλαίσιο συμφωνίας που πρότειναν οι διαμεσολαβητές – Το «αγκάθι» του εμπλουτισμού ουρανίου

Την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου θα συνεχιστούν οι συνομιλίες ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, στον απόηχο των νέων απειλών του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιρανού ανώτατου ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ.

Στις συνομιλίες από την πλευρά των ΗΠΑ θα είναι ο Στιβ Γουίτκοφ και από το Ιράν ο Αμπάς Αραγτσί

Διαμεσολαβητές από το Κατάρ, την Τουρκία και την Αίγυπτο έχουν παρουσιάσει σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη ένα πλαίσιο από βασικές αρχές που θα συζητηθούν στις συνομιλίες.

Σύμφωνα με δύο πηγές του Al Jazeera που γνωρίζουν τα των συνομιλιών, ανάμεσα στις αρχές που έχουν προταθεί είναι αυτή που αναφέρεται σε δέσμευση του Ιράν να μειώσει σημαντικά τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Με βάση όσα δήλωσαν οι πηγές στο AJ, μεταξύ των βασικών σημείων του προτεινόμενου πλαισίου περιλαμβάνονται επίσης περιορισμοί στη χρήση βαλλιστικών πυραύλων και στον εξοπλισμό των συμμάχων του Ιράν στην περιοχή.

Μεταξύ των πηγών συγκαταλέγεται ένας υψηλόβαθμος διπλωμάτης, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα των συνομιλιών.

Μια ιρανική πηγή δήλωσε ξεχωριστά στο Al Jazeera ότι οι συνομιλίες, στις οποίες αναμένεται να συμμετάσχουν ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, θα πραγματοποιηθούν στο Ομάν και όχι στην Τουρκία, όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί.

Το AJ σχολιάζει ότι αυτό το διπλωματικό παράθυρο ανοίγει τη στιγμή που η περιοχή προετοιμάζεται για πιθανή αμερικάνικη επίθεση στο Ιράν μετά την εντολή Τραμπ για συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στην Αραβική Θάλασσα.

Η πρόταση για τον εμπλουτισμό ουρανίου

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο συμφωνίας, το Ιράν θα δεσμευτεί να μην εμπλουτίζει ουράνιο για τρία χρόνια.

Μετά από αυτό το διάστημα, θα συμφωνήσει να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε ποσοστό κάτω του 1,5%.

Τα τρέχοντα αποθέματά του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο – συμπεριλαμβανομένων περίπου 440 κιλών που έχουν εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60% – θα μεταφερθούν σε τρίτη χώρα.

Το προτεινόμενο πλαίσιο δεν περιλαμβάνει μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με τους διαμεσολαβητές να προτείνουν ότι το Ιράν θα πρέπει να συμφωνήσει να μη μεταφέρει όπλα και να ενισχύει τεχνολογικά τους περιφερειακούς, μη κρατικούς συμμάχους του.

Η Τεχεράνη θα δεσμευτεί επίσης να μην ξεκινήσει τη χρήση βαλλιστικών πυραύλων στο πλαίσιο αυτό.

Το AJ σημειώνει ότι αυτό δεν ανταποκρίνεται στο αίτημα των ΗΠΑ να περιορίσει το Ιράν τον αριθμό και την εμβέλεια των βαλλιστικών πυραύλων του.

«Συμφωνία μη επίθεσης»

Από τους τρεις διαμεσολαβητές προτείνεται επίσης μια «συμφωνία μη επίθεσης» μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, ανέφερε μία από τις πηγές.

Δεν είναι ακόμη γνωστό πώς απάντησαν ΗΠΑ και Ιράν στο προτεινόμενο πλαίσιο.

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει ρυθμίσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, τους πυραύλους και τους συμμάχους – δορυφόρους του Ιράν.

Στο παρελθόν, το Ιράν ήταν πρόθυμο να συμβιβαστεί σε θέματα πυρηνικής ανάπτυξης, μεταξύ άλλων το 2015 όταν υπέγραψε το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), μια πυρηνική συμφωνία με άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, για τον περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων.

Τρία χρόνια αργότερα, ωστόσο, ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία.

Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει μέχρι στιγμής αρνηθεί να συζητήσει τον περιορισμό της υποστήριξής της προς μη κρατικούς συμμάχους στην περιοχή και τον περιορισμό των βαλλιστικών πυραύλων της.

Την Τετάρτη, το Ιράν εξακολουθούσε να διατηρεί σταθερή τη θέση του ότι θα συζητήσει «αποκλειστικά» το πυρηνικό πρόγραμμα και την άρση των κυρώσεων, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.

Η στάση του Αλί Χαμενεΐ

Το πλαίσιο των διαμεσολαβητών παρουσιάστηκε στις ΗΠΑ και το Ιράν λίγο πριν ο Γουίτκοφ συναντηθεί με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου και τους επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Ισραήλ την Τρίτη.

Οι ΗΠΑ εισέρχονται στις διαπραγματεύσεις έχοντας πλεονέκτημα, καθώς το Ιράν αντιμετωπίζει έναν άνευ προηγουμένου συνδυασμό εξωτερικών και εσωτερικών πιέσεων, σύμφωνα με το Al Jazeera.

Ένα αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ, μαχητικά αεροσκάφη και αντιτορπιλικά του ναυτικού βρίσκονται τώρα στην Αραβική Θάλασσα, κάτι που αποτελεί μια σοβαρή στρατιωτική απειλή για την Τεχεράνη.

Εν τω μεταξύ, το Ιράν συγκλονίστηκε από πανεθνικές διαμαρτυρίες τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, οι οποίες κορυφώθηκαν με τα πιο βίαια επεισόδια που έχουν σημειωθεί στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με το AJ.

Ωστόσο, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ διατηρεί μια ανυποχώρητη στάση και αναλυτές παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το αν θα είναι διατεθειμένος να συμβιβαστεί σε βασικά ζητήματα, λαμβάνοντας υπόψη τον βαθμό δυσπιστίας που επικρατεί στην Τεχεράνη έναντι των ΗΠΑ.

Η επιστροφή της διπλωματίας

Δεν είναι η πρώτη φορά που αξιωματούχοι των ΗΠΑ και Ιράν συναντώνται σε μια προσπάθεια να αναζωογονήσουν τις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Ουάσινγκτον και Τεχεράνη δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις από το 1980.

Τον Ιούνιο, αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα του Ομάν, Μουσκάτ, για να συζητήσουν μια συμφωνία για τα πυρηνικά, αλλά η διαδικασία σταμάτησε όταν το Ισραήλ βομβάρδισε το Ιράν.

Οι ισραηλινές επιθέσεις πυροδότησαν έναν πόλεμο 12 ημερών, ο οποίος έληξε με τις ΗΠΑ να βομβαρδίζουν βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και το Ιράν να πραγματοποιεί μια συμβολική επίθεση στη στρατιωτική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, όπου φιλοξενούνται αμερικανικές δυνάμεις.

Έκτοτε, η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι έχει ανανεώσει τα αποθέματά της σε βαλλιστικούς πυραύλους και έχει προειδοποιήσει ότι θα τους χρησιμοποιήσει σε περίπτωση επίθεσης.

Η Ουάσινγκτον επιθυμεί να περιορίσει τις πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν, διότι, κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου, ορισμένοι ιρανικοί πύραυλοι κατάφεραν να διαπεράσουν το πολυδιαφημισμένο αμυντικό σύστημα Iron Dome του Ισραήλ.

Εν τω μεταξύ, η ένταση παραμένει στο «κόκκινο».

Την Τρίτη, οι ΗΠΑ κατέρριψαν ένα ιρανικό drone που είχε πλησιάσει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln.

Την ίδια μέρα, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δυνάμεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης είχαν παρενοχλήσει ένα εμπορικό πλοίο με αμερικανική σημαία και αμερικανικό πλήρωμα στα Στενά του Ορμούζ, μια θαλάσσια οδό στον Κόλπο που είναι κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο.