του Κώστα Αρβανίτη*

Tην Τετάρτη 21/1 στο Στρασβούργο η Αριστερά πέτυχε μια τεράστια νίκη, υπερασπιζόμενη τα συμφέροντα των Ευρωπαίων αγροτών αλλά και των Ευρωπαίων πολιτών.

Παρότι επιχειρήθηκε να αποσιωπηθεί ότι ήταν μια πρωτοβουλία της LEFT, το αίτημα για παραπομπή της Εμπορικής Συμφωνίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, που συνυπέγραψαν και 100 άλλοι Ευρωβουλευτές από το δημοκρατικό τόξο, υιοθετήθηκε από το Κοινοβούλιο και προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Μέσα σε λίγα λεπτά η ηγεσία της Κομισιόν παρενέβη για να εκφράσει τη λύπη της -ίσως και την ενόχλησή της επειδή οι δημοκρατικοί θεσμοί λειτουργούν – ενώ ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτς, ακόμη πιο απροκάλυπτα, κάλεσε την Επιτροπή να εφαρμόσει άμεσα, αγνοώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίστηκε όψιμα να σχολιάζει «καλώς» για το αποτέλεσμα, αποσιωπώντας από τον ελληνικό λαό και τους αγρότες ότι η ΝΔ ψήφισε εναντίον του αιτήματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και υπέρ των Γερμανικών συμφερόντων.

Τα επόμενα βήματα

Τι σημαίνει όμως πρακτικά η παραπομπή στο Δικαστήριο της ΕΕ και ποια είναι τα επόμενα βήματα; Το Κοινοβούλιο ζητά από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εξετάσει τη συμβατότητα της συμφωνίας Mercosur με τις Συνθήκες της ΕΕ σε τρία βασικά νομικά ζητήματα:

• Ο μηχανισμός επανεξισορρόπησης που προβλέπεται στη συμφωνία και επιτρέπει σε ένα μέρος να ζητήσει αποζημίωση εάν ένα μέτρο που εφαρμόζει το άλλο μέρος περιορίζει ουσιωδώς όφελος που απορρέει από τη συμφωνία, μηχανισμός που θα εμπόδιζε για παράδειγμα μέτρα σχετικά με το κλίμα, την ασφάλεια των τροφίμων, απαγορεύσεις φυτοφαρμάκων.
• Η νομική βάση που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η απόφασή της να «σπάσει» στα δύο το πακέτο με μια Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) και μια Ενδιάμεση Εμπορική Συμφωνία (ITA).
• Η συμμόρφωση με την αρχή της προφύλαξης, δεδομένου ότι τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα μπορεί να λαμβάνονται με πιο περιοριστικό τρόπο βάσει της Συμφωνίας από ό,τι επιτρέπει η αρχή της προφύλαξης της ΕΕ.

Τι ακολουθεί

Η ψηφοφορία για τη «συγκατάθεση» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη συμφωνία, που απαιτείται για την επικύρωση και έναρξη ισχύος κάθε διεθνούς εμπορικής συμφωνίας, παγώνει έως ότου το Δικαστήριο εκδώσει τη γνωμοδότησή του, κάτι που απαιτεί συνήθως 18 μήνες έως 2 χρόνια.

Πρώτο σενάριο: Η συμφωνία «παγώνει», δεν εφαρμόζεται έως την τελική απόφαση του Δικαστηρίου. Εάν το Δικαστήριο κρίνει ότι τμήματα της συμφωνίας είναι ασύμβατα με τις Συνθήκες της ΕΕ, η Κομισιόν θα πρέπει να ανοίξει εκ νέου τις διαπραγματεύσεις και να φέρει μια επικαιροποιημένη συμφωνία, συμβατή με το ενωσιακό δίκαιο. Αν πάλι το δικαστήριο αποφασίσει ότι δεν υπάρχει παραβίαση, η διαδικασία συγκατάθεσης θα «ξεπαγώσει».

Δεύτερο σενάριο: Η συμφωνία εφαρμόζεται προσωρινά πριν από τη συγκατάθεση του Κοινοβουλίου. Ενώ το Δικαστήριο επεξεργάζεται τη γνωμοδότησή του, το Συμβούλιο και η Επιτροπή θα μπορούσαν να αποφασίσουν την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας, όπως υπονοούν ότι θα κάνουν για να παρακάμψουν την αρνητική για αυτούς απόφαση. Το σενάριο αυτό ενέχει σημαντικούς κινδύνους και καθιστά δυσκολότερη την αναστροφή τυχόν αρνητικών επιπτώσεων της προσωρινής εφαρμογής. Νομικά, αυτό είναι δυνατόν αλλά πολιτικά κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο στις πολιτικές δεσμεύσεις και την καθιερωμένη πρακτική στους Θεσμούς. Και αυτό γιατί από το 2011 σχεδόν καμία διεθνής εμπορική συμφωνία δεν τέθηκε σε εφαρμογή, πριν τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση όμως, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να συναινέσει. Σε κάθε περίπτωση όμως, αυτό που δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει είναι ότι η Αριστερά ήταν αυτή που όρθωσε ανάστημα και παρά τους δυσμενείς συσχετισμούς πέτυχε μια μεγάλη νίκη προκειμένου να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των Ευρωπαίων. Φυσικά με τη στήριξη και άλλων δυνάμεων του δημοκρατικού τόξου. Μια νίκη που υπενθυμίζει ότι η συμφωνία θα επιδεινώσει δραματικά τη θέση των Ευρωπαίων και των Ελλήνων Αγροτών και θα έχει σωρεία αρνητικών επιπτώσεων για τους πολίτες, ιδιαίτερα τους ευάλωτους.

*Ο κ. Κώστας Αρβανίτης είναι αντιπρόεδρος The Left/Επικεφαλής Ευρωομάδας ΣΥΡΙΖΑ

Ειδήσεις Σήμερα: