Ο Πάβελ Κρισεβίτς, πολιτικός περφόρμερ από την Αγία Πετρούπολη, βρίσκεται πλέον εκτός Ρωσίας, έπειτα από μια αλυσίδα επανασυλλήψεων και πιέσεων που ακολούθησαν την αποφυλάκισή του τον Ιανουάριο του 2025, σύμφωνα με το The Art Newspaper.

Τον Δεκέμβριο, λίγους μόλις μήνες αφότου είχε βγει από τη φυλακή, συνελήφθη ξανά, γεγονός που επιτάχυνε την απόφασή του να φύγει από τη χώρα.

Από την Κόκκινη Πλατεία στην έξοδο από τη Ρωσία

Ο 25χρονος καλλιτέχνης είχε καταδικαστεί σε ποινή πέντε ετών για μια περφόρμανς στην Κόκκινη Πλατεία το 2021, όπου σκηνοθέτησε μια ψευδο-αυτοκτονία ως διαμαρτυρία για τους πολιτικούς κρατούμενους. Τελικά εξέτισε τρία χρόνια και έξι μήνες. Παρά τις δηλώσεις του την άνοιξη του 2025 ότι ήθελε να παραμείνει στη Ρωσία, στις 7 Νοεμβρίου το όνομά του προστέθηκε στη λίστα του κράτους με τους «ξένους πράκτορες».

Ο Κρισεβίτς είναι ο δεύτερος νέος άνθρωπος του πολιτισμού που εγκαταλείπει τη χώρα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τον Νοέμβριο είχε προηγηθεί η 18χρονη τραγουδίστρια Ντιάνα Λογκίνοβα, γνωστή ως Naoko —όνομα εμπνευσμένο από μυθιστόρημα του Χαρούκι Μουρακάμι— η οποία έφυγε μετά από αλλεπάλληλες συλλήψεις επειδή ερμήνευε απαγορευμένα τραγούδια σε δημόσιες εμφανίσεις που έγιναν viral.

«Μάζεψε τα πράγματά σου και φύγε»

Σε ανάρτησή του στο Instagram στις 29 Δεκεμβρίου, με φόντο μια εικόνα του Ιωσήφ Στάλιν και τη λέξη «Repression (καταστολή)», ο Κρισεβίτς περιέγραψε τις πιέσεις που δέχτηκε από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας.

«Με φώναξαν να βγω από το κελί μου στο ειδικό κέντρο κράτησης και μου είπαν να μπω σε ένα δωμάτιο με σβηστά φώτα και να σταθώ κοιτώντας τον τοίχο», έγραψε, εξηγώντας πως δύο αξιωματικοί της FSB τον απείλησαν ευθέως: «’’Σου το είπαμε’’, ‘’εσύ και οι δικοί σου θα κλάψετε’’,’’μάζεψε τα πράγματά σου και φύγε ή θα σε ξαναβάλουμε φυλακή’’».

Πλέον βρίσκεται στο Μαυροβούνιο, περιγράφοντας το αίσθημα φυγής ως «ευφορία» και την εμπειρία της εξόδου από «μια δικτατορία και έναν τόπο καταπίεσης» ως κάτι «δύσκολο να συγκριθεί με οτιδήποτε άλλο», εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα του για «το μέλλον, σε μια ελεύθερη Ρωσία».


Σύμφωνα με τον ίδιο, το περιβάλλον για τους καλλιτέχνες που αντιτίθενται στον Βλαντίμιρ Πούτιν και στον πόλεμο στην Ουκρανία έχει γίνει ασφυκτικό. Δημιουργοί και επιμελητές χαρακτηρίζονται πλέον «τρομοκράτες», ακόμη κι αν έχουν φύγει από τη χώρα, όπως οι Pussy Riot ή ο Μαράτ Γκέλμαν, που ζει στο εξωτερικό από το 2014.

Ο Κρισεβίτς θεωρεί ότι ακόμη και όσοι παραμένουν σιωπηλοί διατρέχουν κίνδυνο, παραλληλίζοντας τη σημερινή κατάσταση με εκείνη των μη συμμορφούμενων σοβιετικών καλλιτεχνών των δεκαετιών του ’70 και του ’80.


«Όσοι δημιουργούν κάτι διακοσμητικό ή αποστασιοποιημένο δεν αγγίζονται προς το παρόν, αλλά αν εκφράσεις άποψη για όσα συμβαίνουν, οι υπηρεσίες ασφαλείας στα art fairs δεν θα σου επιτρέψουν πλέον να συμμετέχεις», ανέφερε στο The Art Newspaper. Όπως λέει, οι περιορισμοί πολλαπλασιάζονται και τα όρια του ποιος θεωρείται «εχθρός» του κράτους γίνονται όλο και πιο ασαφή, συμπεριλαμβάνοντας ακόμη και όσους επιλέγουν μια εσωτερική απομόνωση. Ο ίδιος περιγράφει ότι, ακόμη και εκτός φυλακής, «ένιωθα τη θηλιά να σφίγγει γύρω από τον λαιμό μου με κάθε μήνα που περνούσε».

«Καταστολή»

Κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ο Κρισεβίτς ανέπτυξε ένα καλλιτεχνικό ρεύμα που ονομάζει «Repressionism», αντλώντας έμπνευση από την έννοια της «νοόσφαιρας» του Ουκρανού φιλοσόφου Βλαντίμιρ Βερνάντσκι.

Μέσα από υφασμάτινες συνθέσεις αποτυπώνει σκηνές της φυλακής, με «αιματηρά, αόρατα κάγκελα και γραμμές» που άλλοτε συνθλίβουν ανθρώπινες μορφές και άλλοτε μετατρέπονται σε όνειρα. Στο έργο του επανέρχονται συχνά και οι γάτες της φυλακής, που γνώρισε κατά την κράτησή του.


Αρχικά πίστευε ότι αυτό το καλλιτεχνικό σχήμα μπορούσε να υπάρξει μόνο μέσα στα όρια της φυλακής και ότι θα έκλεινε τον κύκλο του με την αποφυλάκισή του.

Πλέον, όπως λέει, έχει καταλάβει ότι «η θεωρία της Καταστολής δεν αφορά μόνο τα κελιά, αλλά και τις κοινωνίες όπου τα δικαιώματα και οι ελευθερίες ασφυκτιούν».