«Δικαίωμα στην επισκευή»: Τι αλλάζει στην αγορά ηλεκτρικών συσκευών στην ΕΕ

Οι κατασκευαστές που πωλούν ψυγεία, πλυντήρια, σεσουάρ και τηλεοράσεις στην ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα τους θα μπορούν να επισκευαστούν για διάστημα έως δέκα ετών, ένα μέτρο που αναμένεται να βοηθήσει στον περιορισμό των ηλεκτρικών σκουπιδιών που συσσωρεύονται σε βουνά.

Το λεγόμενο «δικαίωμα στην επισκευή» τέθηκε σε ισχύ τη Δευτέρα στις 27 χώρες-μέλη στο πλαίσιο ευρύτερης προσπάθειας για την αύξηση της διάρκειας ζωής και της αποδοτικότητας των προϊόντων με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματός τους.

Σύμφωνα με τον νέο κανονισμό, τα ανταλλακτικά για τις παραπάνω ηλεκτρικές συσκευές θα πρέπει να είναι διαθέσιμα έως και για μια δεκαετία, ενώ οι νέες συσκευές θα πρέπει να συνοδεύονται από εγχειρίδιο επισκευής. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να αποσυναρμολογούνται με συμβατικά εργαλεία όταν τελικά φτάσουν στο τέλος της διάρκειας ζωής τους ώστε να διευκολύνεται η ανακύκλωση.

Προγραμματισμένη αχρήστευση

«Πρόκειται για ένα μεγάλο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση» δήλωσε στο Associated Press ο Ντάνιελ Άφελτ της γερμανικής οργάνωσης BUND-Berlin, η οποία διαχειρίζεται μια αλυσίδα «καταστημάτων επισκευής» ηλεκτρικών συσκευών.

Πολλές σύγχρονες συσκευές συναρμολογούνται με κόλλες και πριτσίνια που δύσκολα αφαιρούνται, επισήμανε ο Άφελτ. «Αν χρειάζονται ειδικά εργαλεία ή πρέπει να σπάσουμε τη συσκευή, στην πραγματικότητα δεν είναι επισκευάσιμη» είπε.

Η έλλειψη ανταλλακτικών είναι εξίσου σημαντικό πρόβλημα –υπάρχουν φορές που ένα σπασμένο δόντι σε ένα πλαστικό γρανάζι αρκεί για να αχρηστεύσει το προϊόν.

«Ο κόσμος θέλει να έχει τη δυνατότητα επισκευής» είπε ο Άφελτ. «Όταν τους λέμε ότι δεν υπάρχουν ανταλλακτικά για μια συσκευή μόλις δύο ετών είναι φυσικό να εκνευρίζονται».

«Στα καταστήματα επισκευής βλέπουμε πολλά προϊόντα που χαλούν λίγο μετά τη λήξη της εγγύησης» διαμαρτυρήθηκε ο Άφελτ, συντασσόμενος έτσι με περιβαλλοντικές οργανώσεις που καταγγέλλουν ότι οι κατασκευαστές σχεδιάζουν τα προϊόντα τους με τέτοιο τρόπο ώστε να εμφανίζουν βλάβες μετά τη λήξη της εγγύησης.

Η γερμανίδα υπουργός Περιβάλλοντος Σβέντζα Σούλτσε δήλωσε πως το επόμενο βήμα θα είναι να υποχρεωθούν οι κατασκευαστές να αναφέρουν για πόσο χρόνο εκτιμάται ότι θα διαρκούν τα προϊόντα τους και να αναλαμβάνουν την επισκευή σε περίπτωση που εμφανιστεί βλάβη νωρίτερα.

Από την πλευρά τους, περιβαλλοντικές οργανώσεις και οργανώσεις καταναλωτών θέλουν να επεκτείνουν το «δικαίωμα στην επισκευή» στα κινητά τηλέφωνα, τους φορητούς υπολογιστές και άλλες μικρές ηλεκτρονικές συσκευές.

«Για τη συντριπτική πλειονότητα των συσκευών, η πιο σωστή επιλογή είναι η επισκευή» δήλωσε ο Άφελτ. Εξαίρεση είναι τα παλιά, μη αποδοτικά ψυγεία που περιέχουν ισχυρά αέρια του θερμοκηπίου, πρόσθεσε.

Βουνά αποβλήτων

Κάθε χρόνο, οι Ευρωπαίοι παράγουν περισσότερα από 16 κιλά ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών αποβλήτων ανά άτομο, με τις οικιακές συσκευές να αντιστοιχούν στο ήμισυ. Μόνο το 40% ανακυκλώνεται στην ΕΕ.

Ανταποκρινόμενη σε πιέσεις καταναλωτών, η Apple ανακοίνωσε πέρυσι ότι θα αρχίσει να παράσχει σε πιστοποιημένους επισκευαστές εκπαίδευση και ανταλλακτικά εξαρτήματα για και για τους υπολογιστές Mac, εκτός από τα iPhone.

Κανόνες για τη δυνατότητα επισκευής έχουν θεσπίσει στο μεταξύ και αρκετές αμερικανικές πολιτείες, αν και μέχρι στιγμής τα μέτρα δεν ισχύουν σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Η Σουηδία έχει προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες μειώνοντας τον ΦΠΑ για ανταλλακτικά και εργασίες επισκευής.

Η ευρωπαϊκή Οδηγία Οικολογικού Σχεδιασμού, τμήμα της οποίας είναι ο νέος κανόνας για την επισκευασιμότητα, αναθεωρεί επίσης τις ετικέτες ενεργειακής απόδοσης των ηλεκτρικών συσκευών. Η νέα κλίμακα περιλαμβάνει επτά βαθμίδες από το A έως το G και προβλέπει επίσης σήμανση με κωδικό QR που θα προσφέρει στους αγοραστές επιπλέον πληροφορίες όπως τα επίπεδα θορύβου.