Retrospective – The Very Best Of e.s.t.

Στις 14 Ιουνίου 2008 ο Σουηδός πιανίστας και συνθέτης Esbjorn Svensson –μία από τις πιο επιδραστικές και ριζοσπαστικές καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες της σύγχρονης jazz– έχασε τη ζωή του από πνιγμό, σε ατύχημα που συνέβη στη διάρκεια κατάδυσης κοντά στη Στοκχόλμη. Ήταν μόλις 44 ετών.
Ο θάνατος του Svensson ήταν πραγματική απώλεια για τη σύγχρονη jazz. Έβαλε τέλος σε μια δημιουργική διαδρομή δεκαπέντε χρόνων, στη διάρκεια της οποίας ο Svensson με όχημα τους e.s.t. –το ακουστικό πιάνο τρίο με μέλη τον ίδιο, τον μπασίστα Dan Berglund και τον ντράμερ Magnus Ostrom– κυκλοφόρησε δώδεκα άλμπουμ. Παράλληλα, καθιερώθηκε ως πρωτοστάτης μιας νεότερης γενιάς ταλαντούχων μουσικών (Nils Landgren, Bobo Stenson), που συνέχισε τη μακρά παράδοση Σουηδών καλλιτεχνών της jazz όπως ο Lars Gullin και ο Jan Johansson, οι οποίοι ήταν διεθνώς προβεβλημένοι ήδη από τη δεκαετία του 1950.
Το Esbjorn Svensson Trio (e.s.t.) σχηματίστηκε το 1993. Η καλλιτεχνική του πρόταση –η οποία συνδυάζει στοιχεία από τη folk μουσική της Σουηδίας, από την ευρωπαϊκή jazz παράδοση, αλλά και από την pop και rock μουσική– ξεπέρασε γρήγορα τα σκανδιναβικά σύνορα και εξασφάλισε στο τρίο φανατικό κοινό, αρχικά στην Ευρώπη (περιοδείες, επιτυχημένες εμφανίσεις σε φεστιβάλ όπως το Jazz Baltica και το Montreux Jazz Festival, συμμετοχές σε ηχογραφήσεις κ.λπ.), και μετά και στην Αμερική.
Η ανθολογία «Retrospective» επιχειρεί μια αναδρομή στη δισκογραφική παραγωγή των e.s.t., με επιλογές που ξεκινούν από το άλμπουμ «From Gagarin’s Point of View» (1999) και φτάνουν μέχρι το «Leucocyte» (2008), που ολοκληρώθηκε και κυκλοφόρησε μετά το θάνατο του πιανίστα. Με άλλα λόγια, αν εξαιρέσουμε την πρώτη, επηρεασμένη από τον Thelonious Monk, περίοδο, οι κυκλοφορίες που ακολουθούν καλύπτονται με αντιπροσωπευτικές επιλογές.
Το «From Gagarin’s Point of View» (1999) πρόβαλε τις pop ευαισθησίες του τρίο, σε συνδυασμό με την ευχέρεια στο πλάσιμο εύληπτων και ευμνημόνευτων μελωδιών που μπορούσαν να προέρχονται τόσο από συνθετική επεξεργασία όσο και από αυτοσχεδιασμό.
Στο funk προσανατολισμό του «Good Morning Susie Soho» (2000) έγιναν φανερές αναλογίες με τις ηχογραφήσεις του Keith Jarrett κατά το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1970.
Το «Strange Place For Snow» (2002) εντυπωσιάζει τόσο για τη δραστικότητα της συνέργειας μεταξύ των συντελεστών όσο και για το τολμηρό καλλιτεχνικό του όραμα, στο πλαίσιο άλλοτε της free-jazz και άλλοτε του jazz-rock fusion. Σε αυτό μπορεί κανείς να επισημάνει αναλογίες με το εξωστρεφές, στιλιστικά ευρύ και άνετα προσβάσιμο ύφος του Pat Metheny.
Η pop απλότητα του «Seven Days Of Falling» (2003) ήταν απόδειξη ότι οι e.s.t. αντιλαμβάνονταν και ήταν σε θέση να διαχειριστούν τη δύναμη που μπορεί να αντλήσει μια μουσική πρόταση δίνοντας σημασία στις φίνες αισθητικές διαβαθμίσεις.
Στο «Viaticum» (2005) οι τρεις Σουηδοί βιρτουόζοι της «τέχνης της αποτελεσματικής απλότητας» (όπως αναφέρει ένας από τους πολλούς επαίνους της κριτικής που έχουν αποσπάσει) καλύπτουν όλο το εύρος από την ευαισθησία μιας μπαλάντας μέχρι την ταραχή του hard rock, επιτυγχάνοντας να παντρέψουν την ένταση των λάιβ τους με τις τεχνικές δυνατότητες ενός σύγχρονου στούντιο ηχογραφήσεων.
Την πορεία του «Viaticum» ακολουθεί το «Tuesday Wonderland» (2006): Οι μελωδίες και οι ενορχηστρώσεις υιοθετούν κλασικό προφίλ, κάποια θέματα θυμίζουν τον Pat Metheny, το στιλ του Svensson όλο και περισσότερο παραπέμπει σε εκείνο του μέντορά του, Bill Evans (σε αναλογία με έναν άλλο υποσχόμενο πιανίστα της νέας γενιάς, τον Brad Mehldau), ενώ ο καμβάς της ηχητικής δράσης αλλάζει κατά περίπτωση υφή για να αγκαλιάσει μπαλάντες τόσο συμβατικού τύπου όσο και πειραματικής διάθεσης, πολυθεματικές fusion συνθέσεις με έντονη παρουσία ηλεκτρονικών.
Επίλογος με τον έντονα πειραματικό χαρακτήρα του «Leucocyte» (2008), που ενσωματώνει στο jazz προφίλ του τρίο πολλά ηλεκτρονικά στοιχεία. Ραχοκοκαλιά του αποτέλεσε η ηχογράφηση ενός διήμερου με jazz αυτοσχεδιασμούς, σε στούντιο της Αυστραλίας, σε ανάπαυλα μιας περιοδείας των e.s.t. Κάποια από τα κομμάτια του άλμπουμ ακολουθούν σύνθετες –αλλά κατά κανόνα προσβάσιμες– αναπτύξεις, ενώ κάποια άλλα επενδύουν στη λυρική απλότητα.