Νέα ένταση ΗΠΑ – Μεξικού: Ο Τραμπ κατηγορεί ότι «τα καρτέλ κυβερνούν τη χώρα»

Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε με ιδιαίτερα επιθετικό τρόπο το Μεξικό στο επίκεντρο της πολιτικής και προεκλογικής του ρητορικής, προκαλώντας νέα ένταση στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Μεξικό. Από τον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «τα καρτέλ κυβερνούν το Μεξικό», συνδέοντας άμεσα το εμπόριο φαιντανύλης, τη μετανάστευση και την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.

Οι δηλώσεις έγιναν κατά τη διάρκεια εκδήλωσης με μητέρες θυμάτων εγκληματικών ενεργειών και υπερβολικών δόσεων ναρκωτικών, σε μια ιδιαίτερα συμβολική πολιτική σκηνή που ο Τραμπ αξιοποίησε για να ενισχύσει το αφήγημά του περί «πολέμου επιβίωσης» απέναντι στα καρτέλ και την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η φαιντανύλη που εισέρχεται από τα νότια σύνορα σκοτώνει «εκατοντάδες χιλιάδες Αμερικανούς κάθε χρόνο» και περιέγραψε τα μεξικανικά καρτέλ ως εξαιρετικά βίαιες οργανώσεις που ελέγχουν εδάφη, διαδρομές διακίνησης και μεγάλο μέρος του εμπορίου ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Αυτό το δηλητήριο εισέρχεται στη χώρα μας και σκοτώνει τον λαό μας», δήλωσε χαρακτηριστικά, ενώ προχώρησε και σε μια ακόμη πιο ανησυχητική προειδοποίηση. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του έχει ήδη περιορίσει σημαντικά τη θαλάσσια διακίνηση ναρκωτικών στην Καραϊβική και άφησε να εννοηθεί ότι σύντομα θα ακολουθήσουν πιο επιθετικές κινήσεις στα χερσαία σύνορα.

«Το λύσαμε στη θάλασσα και τώρα πολύ σύντομα θα το λύσουμε και στη στεριά», ανέφερε, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Οι δηλώσεις αυτές προκαλούν έντονη ανησυχία στο Μεξικό, καθώς αναζωπυρώνουν τους φόβους περί πιθανής αμερικανικής στρατιωτικής ή παραστρατιωτικής δράσης εναντίον καρτέλ εντός μεξικανικού εδάφους — ένα σενάριο που συζητείται εδώ και χρόνια στους πιο σκληρούς κύκλους των Ρεπουμπλικανών.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει την ιδέα να χαρακτηριστούν τα μεξικανικά καρτέλ ως τρομοκρατικές οργανώσεις. Μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πολύ πιο επιθετικά νομικά, οικονομικά αλλά και στρατιωτικά εργαλεία εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η κυβέρνηση της Μεξικανής προέδρου Κλαούδια Σεϊνμπάουμ απορρίπτει κατηγορηματικά αυτό το ενδεχόμενο, θεωρώντας ότι θα συνιστούσε παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της χώρας.

Η Σεϊνμπάουμ προσπαθεί από την αρχή της θητείας της να διατηρήσει μια πιο ψύχραιμη και πραγματιστική σχέση με τον Τραμπ, αποφεύγοντας τις δημόσιες συγκρούσεις που χαρακτήριζαν συχνά τις σχέσεις του Αμερικανού προέδρου με τον προκάτοχό της, Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ.

Συνεργασία κυβερνήσεων

Παράλληλα, οι δύο κυβερνήσεις συνεχίζουν τη συνεργασία σε ζητήματα εμπορίου, μετανάστευσης και συνοριακής ασφάλειας. Ωστόσο, το κλίμα γίνεται ολοένα πιο εύθραυστο καθώς η Ουάσινγκτον αυξάνει τη ρητορική πίεση γύρω από τη φαιντανύλη και τη δράση των καρτέλ.

Το ζήτημα της φαιντανύλης έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές και κοινωνικές κρίσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το συνθετικό οπιοειδές ευθύνεται για δεκάδες χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο και αποτελεί πλέον κεντρικό στοιχείο της πολιτικής ατζέντας του Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να παρουσιάσει τη μετανάστευση, τα ναρκωτικά και την εγκληματικότητα ως ενιαίο ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης στον Λευκό Οίκο εμφανίστηκαν οι λεγόμενες «angel mothers», μητέρες θυμάτων που έχασαν τα παιδιά τους είτε από εγκλήματα μεταναστών χωρίς χαρτιά είτε από υπερβολικές δόσεις ναρκωτικών.

Η εικόνα αυτή εντάσσεται ξεκάθαρα στη στρατηγική Τραμπ ενόψει των επόμενων πολιτικών αναμετρήσεων: σύνδεση της συνοριακής κρίσης με προσωπικές ανθρώπινες τραγωδίες και παρουσίαση του εαυτού του ως ηγέτη που θα «αποκαταστήσει την τάξη».

Οι δηλώσεις του όμως προκαλούν βαθύ προβληματισμό στο Μεξικό. Πολλοί πολιτικοί και αναλυτές φοβούνται ότι η διαρκής κλιμάκωση της ρητορικής από την Ουάσινγκτον μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή διπλωματική κρίση αλλά και σε αυξημένο κίνδυνο μονομερών αμερικανικών ενεργειών κοντά ή ακόμη και εντός του μεξικανικού εδάφους.

Η σχέση ΗΠΑ – Μεξικού αποτελεί μία από τις σημαντικότερες και πιο σύνθετες διμερείς σχέσεις στον κόσμο, καθώς συνδέεται άμεσα με το εμπόριο, τη μετανάστευση, την ασφάλεια, την ενέργεια και τη γεωπολιτική σταθερότητα της Βόρειας Αμερικής.

Ωστόσο, όσο η κρίση της φαιντανύλης εντείνεται και ο Τραμπ υιοθετεί όλο και πιο επιθετική ρητορική απέναντι στα καρτέλ και στο μεξικανικό κράτος, αυξάνεται ο φόβος ότι οι δύο χώρες μπορεί να εισέλθουν σε μία νέα περίοδο έντονης πολιτικής και διπλωματικής σύγκρουσης.