«Η κοκαΐνη και το ποτό δεν με βοήθησαν»: Ο Τζο Έστερχαζ, τα άγρια χρόνια και το Βασικό Ένστικτο

Ο Τζο Έστερχαζ δεν ήταν απλώς σεναριογράφος· ήταν η προσωποποίηση της Χόλιγουντ των ‘80s και ‘90s, όπου τα blockbuster σχεδιάζονταν με μαθηματική ακρίβεια και κάθε γραμμή είχε στόχο να συγκλονίσει. Υπογράφει το Jagged Edge, συνέγραψε το Flashdance και έσπασε τότε κάθε ρεκόρ πληρωμής με τα 3 εκατ. δολάρια που πήρε για το Βασικό Ένστικτο. Σε μια βιομηχανία όπου οι σεναριογράφοι συνήθως παραμένουν στο περιθώριο, ο Έστερχαζ έβαλε τον εαυτό του στην κορυφή, μετατρέποντάς τον σε brand και απόλυτο αφεντικό. Η ABC τον χαρακτήρισε «ζωντανή θρύλο», ενώ το Time αναρωτήθηκε αν, ζώντας σήμερα, ο Σαίξπηρ θα έμοιαζε με τον Τζο Έστερχαζ.

Όμως η επιτυχία είχε και τη σκοτεινή της πλευρά. Κοκαΐνη, αλκοόλ και υπερβολές συνόδευαν τη δημιουργικότητα. «Δεν με βοήθησαν καθόλου, αντίθετα με κρατούσαν πίσω», λέει ο ίδιος σε συνέντευξή του στον Guardian. Τα καλύτερά του χρόνια ήταν ταυτόχρονα και τα πιο επικίνδυνα για τον ίδιο.

«Ήμουν πρόσφυγας, ξένος, εκτοπισμένος. Έχω συμπάθεια για όσους εκφοβίζονται και διακρίνονται»

Ο φόβος της διαφωνίας και η χαμένη αμεσότητα

Σήμερα, στα 81 του, με φωνή του βαθιά μετά από καρκίνο στον λάρυγγα, ζει στο Κλίβελαντ με τη δεύτερη σύζυγό του, Νάομι. Αλλά δεν έχει συνταξιοδοτηθεί· ετοιμάζει την επιστροφή του με reboot του Βασικού Ενστίκτου. Το σενάριο του έχει ήδη του αποφέρει 2 εκατ. δολάρια από την Amazon MGM, με ακόμα 2 εκατ. να περιμένουν όταν και αν γυριστεί. «Η ζήτηση είναι τεράστια. Το έργο είναι πάντα trend», λέει.

Το αρχικό Βασικό Ένστικτο του 1992 ήταν ταυτόχρονα επιτυχία και πρόκληση. Η Σάρον Στόουν υποδύθηκε την Καθρίν Τραμελ, μια σαγηνεύτρια και υποψήφια δολοφόνο. Ο Έστερχαζ δεν συμμετείχε στο αποτυχημένο sequel του 2006. Το νέο σενάριο συνδυάζει serial killers με υπερφυσικά στοιχεία.

«Το μεγαλύτερο μέρος είναι έτοιμο», λέει ο ίδιος. «Οι παραγωγοί διαπραγματεύονται με μια πολύ ενδιαφέρουσα Βρετανίδα σκηνοθέτιδα, την Έμεραλντ Φενελ, που έκανε τα Promising Young Woman και Ανεμοδαρμένα Ύψη. Δεν φοβάται την αντιπαράθεση και τη σεξουαλικότητα – είμαι ενθουσιασμένος.»

Κάποτε ήθελε να επιστρέψει η Στόουν, αλλά εκείνη αρνήθηκε. Οι προβολές του Βασικού Ενστίκτου είχαν προκαλέσει διαδηλώσεις και επικρίσεις για μισογυνισμό. «Οι άνθρωποι φοβούνται τη σύγκρουση», λέει ο Έστερχαζ. «Αυτό είναι απώλεια επικοινωνίας και ανθρωπιάς.»

Παράλληλα, έχει χαρακτηρίσει το reboot του «anti-woke», κι έτσι το έργο μπορεί να γίνει πολιτικό πεδίο. «Ναι, υπάρχει κίνδυνος», παραδέχεται. «Αλλά αν ζεις στο Κλίβελαντ, δίπλα σε μια λίμνη και γράφεις στο δωμάτιό σου, ο κίνδυνος μειώνεται.»

«Το να είσαι συγγραφέας σημαίνει ότι μπορείς να γράφεις από παντού.»

Από τα προσφυγικά στρατόπεδα στο Χόλιγουντ

Πολιτικά, ο Τζο Έστερχαζ έχει μετακινηθεί ανάμεσα σε αριστερά και δεξιά. Έτρεφε μια συμπάθεια για τον Τραμπ, αλλά άλλαξε άποψη λόγω του σκανδάλου Έπσταϊν, της ICE και περιορισμών στην ελευθερία του λόγου. «Ήμουν πρόσφυγας, ξένος, εκτοπισμένος. Έχω συμπάθεια για όσους εκφοβίζονται και διακρίνονται», εξηγεί.

Η ζωή του θα μπορούσε να είναι σενάριο: γεννήθηκε σε μια βομβαρδισμένη Ουγγαρία, πέρασε από τα προσφυγικά στρατόπεδα της Αυστρίας και, στα έξι του, κατέληξε στο Rust Belt των ΗΠΑ. Στα 20 του, ως νεαρός δημοσιογράφος, κάλυψε τη σφαγή του Kent State, όταν η Εθνοφρουρά άνοιξε πυρ κατά φοιτητών που διαμαρτύρονταν για τον πόλεμο στο Βιετνάμ, σκοτώνοντας τέσσερις και τραυματίζοντας εννέα. Η εμπειρία αυτή, ζωντανή και σοκαριστική, τον σημαδεύει για πάντα. Αργότερα, έγραφε για εργατικά κινήματα στο Rolling Stone, έχοντας μάλιστα συναντήσει και τον Τσαρλς Μάνσον. «Μου διαπέρασαν ρίγη», θυμάται. «Τίποτα άλλο δεν μου είχε προκαλέσει τόσο έντονο συναίσθημα.»

Η φιλία του με τον Χάντερ Τόμσον υπήρξε καθοριστική. «Η μόνη φορά που πήρα acid ήταν σε παραλία στο Σαν Φρανσίσκο. Ο Χάντερ με φρόντισε για μια ώρα και με ηρέμησε.»

Από το γκόνζο στη μεγάλη οθόνη

Ο Τζο Έστερχαζ έφερε το γκόνζο στυλ στη Χόλιγουντ: Έμοιαζε με τεχνικό συναυλίας, αλλά έγραφε σαν «δαίμονας». Έμαθε τη σημασία του hook, της σφιχτής δομής και της εντυπωσιακής ανατροπής. Το Flashdance απέδωσε 30 φορές τον προϋπολογισμό. Το Jagged Edge δημιούργησε πρότυπο στο neo-noir νομικό θρίλερ. Ακόμα και το Showgirls, αρχικά φιάσκο, θεωρείται cult classic.

Παρά τις επιτυχίες, η ζωή του ήταν γεμάτη υπερβολές: ποτό, ναρκωτικά, απιστίες. «Ήμουν στην Καλιφόρνια ψάχνοντας ουράνια ευδαιμονία – όλα συνέβαιναν εκεί.»

Πάντα outsider, ακόμα και ως insider

Ακόμα και μέσα στην ελίτ, ένιωθε outsider. Με τη Νάομι απέκτησαν τέσσερα αγόρια. «Δεν θέλαμε να μεγαλώσουν σε πάρτι Χόλιγουντ με Όσκαρ, ψεύτικο χιόνι και αστέρες παντού.»

Το Κλίβελαντ έγινε σπίτι του. «Το να είσαι συγγραφέας σημαίνει ότι μπορείς να γράφεις από παντού.» Ακόμα γράφει, κλείνει deals, και έχει memoir (Hollywood Animal) 750 σελίδων. Είναι καθαρός και νηφάλιος δεκαετίες και τα παιδιά του ενήλικα.

Όταν ένα από τα αγόρια του αποφάσισε να γίνει rock star, ο Έστερχαζ του είπε ότι το LA είναι σκληρό και ότι χρειάζεται plan B. «Και μου απάντησε: ‘Δεν έγραψες στο Flashdance: Αν εγκαταλείψεις τα όνειρά σου, πεθαίνεις;’»

«Ρουά Ματ», λέει με χαμόγελο. «Τι γ@μημένο Ρουά Ματ.»