Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη αποτελεί πλέον κοινωνική έκτακτη ανάγκη. Οι νέοι δεν μπορούν να δημιουργήσουν οικογένειες, οι ταλαντούχοι φοιτητές δεν μπορούν να σπουδάσουν στα πανεπιστήμια των ονείρων τους και οι γιατροί δεν μπορούν να ζήσουν στις πόλεις που εξυπηρετούν.

Παράλληλα, πλούσιοι ξένοι επενδυτές αγοράζουν ακίνητα υψηλής ποιότητας, εκτοπίζοντας τους κατοίκους από τις γειτονιές τους.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή: Οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις πόλεις τους επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να μείνουν. Πρόκειται για την πιο δύσκολη περίοδο εδώ και δεκαετίες για να αγοράσει κανείς ή να νοικιάσει ένα σπίτι στην Ευρώπη.

Και όλα αυτά οφείλονται στην αποτυχία πολλών κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υποστηρίξουν δημόσια και κοινωνικά προγράμματα στέγασης, όπως δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή της η Sorcha Edwards, γενική γραμματέας της Housing Europe.

Η Edwards η οποία ηγείται μιας πανευρωπαϊκής κοινοπραξίας για δημόσιους, συνεταιριστικούς και κοινωνικούς οργανισμούς στέγασης σε όλη την ΕΕ, δήλωσε στο Κοινοβούλιο ότι η αύξηση των τιμών έχει επίσης επιβλαβείς κοινωνικές συνέπειες για τα άτομα με χαμηλό εισόδημα και τους νέους.

Σοκάρουν οι αριθμοί της στεγαστικής κρίσης

Τα κύρια στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Μεταξύ 2015 και 2025, οι τιμές των κατοικιών σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 60,5% . Η ΕΕ χρειάζεται 1 εκατομμύριο περισσότερες κατοικίες από ό,τι είναι διαθέσιμες.

Την τελευταία δεκαετία, ο πληθυσμός των αστέγων στην Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 70%, φτάνοντας σχεδόν τα 1,3 εκατομμύρια άτομα, εκ των οποίων οι 400.000 είναι ανήλικοι.

«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι παρόμοιο με την προσοχή που δόθηκε στο θέμα… Είναι μια σημαντική στιγμή και αυτό που αποφασίζει τώρα η ΕΕ είναι κρίσιμο», δήλωσε η Edwards. «Επιτέλους, η Ευρώπη συνθέτει μια εικόνα των βαθύτερων αιτιών και σχηματίζει μια πιο σαφή εικόνα για το πού κινεί τα νήματα η ΕΕ και πού μπορεί πραγματικά να βοηθήσει».

Ο αντίκτυπος της Μεγάλης Ύφεσης

Ενώ η σοβαρότητα και οι ρίζες της στεγαστικής κρίσης ποικίλλουν από χώρα σε χώρα, οι ειδικοί σε θέματα στέγασης έχουν καταλήξει σε μερικές πηγές της κρίσης:

  • τη στασιμότητα των κατασκευών μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009,
  • την έλλειψη επενδύσεων σε δημόσιες και κοινωνικές κατοικίες,
  • την ταχεία επέκταση των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και
  • τον αυξανόμενο αριθμό κατοικιών που αγοράζονται ως επενδύσεις.

Οι άδειες κατασκευής για νέες κατοικίες σε ολόκληρη την ΕΕ μειώθηκαν κατά 68% μεταξύ 2006 και 2010, σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Η κατασκευή ενός νέου σπιτιού μπορεί να απαιτήσει μια δεκαετία σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, πράγμα που σημαίνει ότι η πτώση των κατασκευών χρειάστηκε χρόνια για να μεταφραστεί σε τιμές.

Στην πραγματικότητα, οι τιμές των κατοικιών στην Ευρώπη μειώθηκαν αρχικά στις αρχές της δεκαετίας του 2010, καθώς η μειωμένη ζήτηση διατήρησε τις τιμές χαμηλές.

Οι τιμές των κατοικιών άρχισαν να αυξάνονται απότομα μόνο το 2013, καθώς η ζήτηση άρχισε να ανακάμπτει και οι αγοραστές έπρεπε να ανταγωνίζονται για λιγότερες κατοικίες.

Αλλά στην πορεία, σύμφωνα με την Edwards, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποβάθμισαν τις αρχές κοινωνικής στέγασης, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει διόρθωση για την αποτυχία των προσεγγίσεων που βασίζονται στην αγορά για την ταχεία κατασκευή περισσότερων κατοικιών.

Πρόσφατες επιπλοκές στη στέγαση

Ο κατασκευαστικός τομέας δεν μπόρεσε ποτέ να ανακάμψει πλήρως. Η πανδημία COVID-19 και η επακόλουθη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησαν σε μια ακόμη πτώση των αδειών κατασκευής κατοικιών κατά πάνω από 20% από το 2021, καθώς το αυξανόμενο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας έχει καταστήσει την κατασκευή πιο ακριβή.

Τα προβλήματα στην αγορά ιδιωτικής κατοικίας επιδεινώθηκαν από μια μακροπρόθεσμη τάση ιδιωτικοποίησης στην αγορά κατοικίας, σύμφωνα πάντα με την Edwards.

«Έχει υπάρξει αποχώρηση από μια ενεργή προσέγγιση για να διασφαλιστεί ότι η στέγαση ευθυγραμμίζεται πραγματικά με τις ανάγκες, σε αντίθεση με την ευθυγράμμιση μόνο με αυτό που θα προσφέρει η αγορά», εξήγησε. «Έχουμε δώσει στην αγορά υπερβολική δύναμη για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα σε πάρα πολλά κράτη μέλη».

Παράλληλα, η ζήτηση για στέγαση συνεχίζει να αυξάνεται στην Ευρώπη.

Η Γαλλία έχει ανάγκη από 518.000 νέες οικιστικές μονάδες ετησίως, ενώ η Γερμανία χρειάζεται 400.000 επιπλέον μονάδες κάθε χρόνο, σύμφωνα με την έκθεση του Housing Europe σχετικά με την Κατάσταση της Στέγασης στην Ευρώπη το 2025.

Οι δημόσιες κατοικίες υπό πίεση

Η έλλειψη προσφοράς, η αυξημένη ζήτηση και οι χαμηλοί αριθμοί παραγωγής προκαλούν χρόνους αναμονής ρεκόρ για κοινωνικές κατοικίες σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ. Σχεδόν 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε λίστες αναμονής για δημόσιες και κοινωνικές κατοικίες στη Γαλλία, σύμφωνα με την Housing Europe.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η αύξηση των τιμών είχε τον σημαντικότερο αντίκτυπο στους νέους και τους αγοραστές χαμηλού εισοδήματος. Τα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικίας για άτομα ηλικίας 24 έως 35 ετών μειώθηκαν κατά 5,9% μεταξύ 2005 και 2023, αλλά μειώθηκαν μόλις κατά 0,8% για τον συνολικό πληθυσμό, σύμφωνα με την ΕΤΕπ.

«Υπάρχουν πολλές κρυφές συνέπειες για τις οποίες οι άνθρωποι συχνά δεν μιλούν καν», είπε η Edwards. «Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι νέοι να μην μπορούν να σπουδάσουν, να δημιουργήσουν οικογένεια και να καθυστερήσουν να φύγουν από το σπίτι».

Ειδήσεις Σήμερα: