Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή θέτει σε δοκιμασία την ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας αναφέρει ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), στην ενδιάμεση έκθεση του (Μάρτιος 2026) για τις οικονομικές προοπτικές.

Η έκθεση του ΟΟΣΑ επιβεβαιώνει αυτό που οι περισσότεροι ήδη «αισθάνονται» στην καθημερινότητά τους. Η ενέργεια δεν είναι απλώς ένα κόστος, αλλά η «τροφή» της παγκόσμιας οικονομίας, και όταν αυτή ακριβαίνει, το ντόμινο είναι αναπόφευκτο

Το εκρηκτικό κοκτέιλ από τις γεωπολιτικές εντάσεις «κονταίνει» την ανάπτυξη και εκτινάσσει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Οι δύο πλευρές του νομίσματος

Η μεγάλη αβεβαιότητα, σύμφωνα με τον Οργανισμό, αλληλεπιδρά με δύο αντίθετες δυνάμεις:

Από μία πλευρά, η παγκόσμια ανάπτυξη αντιστέκεται και διατηρεί θετικά πρόσημα χάρη στην ισχυρή δυναμική των επενδύσεων και της παραγωγής στον τομέα της τεχνολογίας, στους χαμηλότερους δασμολογικούς συντελεστές και το «κύμα» της θετικής πορείας από το 2025.

Από την άλλη πλευρά, η διακοπή των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ, καθώς και το κλείσιμο και η καταστροφή ορισμένων ενεργειακών υποδομών, έχουν προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας και έχει διαταράξει τον παγκόσμιο εφοδιασμό. Οι τιμές στην ενέργεια και άλλα σημαντικά εμπορεύματα, όπως τα λιπάσματα, «τραβούν την ανηφόρα» με την αύξηση του κόστους να επιβαρύνει τη ζήτηση και να ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Η οικονομία σε «τεντωμένο σχοινί» – Ο μεγάλος κίνδυνος

Η έκταση και η διάρκεια της σύγκρουσης είναι αβέβαιη. Μια παρατεταμένη περίοδος υψηλότερων τιμών ενέργειας θα αυξήσει σημαντικά το κόστος των επιχειρήσεων και θα οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού των τιμών καταναλωτή και θα έχει αρνητικές συνέπειες για την ανάπτυξη.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα έρχονται σε μια περίοδο που ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο σε μερικές μεγάλες οικονομίες, όπως η Βραζιλία, το Μεξικό, η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Οι μεσοπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό έχουν επίσης αυξηθεί μετά την απότομη άνοδο των τιμών της ενέργειας.

Η παγκόσμια αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,9% το 2026, πριν αυξηθεί ελαφρώς στο 3,0% το 2027. Η ραγδαία αύξηση των τιμών της ενέργειας και ο απρόβλεπτος χαρακτήρας της εξελισσόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα αυξήσουν το κόστος και θα μειώσουν τη ζήτηση, αντισταθμίζοντας τους ευνοϊκούς παράγοντες που προέρχονται από τις ισχυρές επενδύσεις και την παραγωγή στον τομέα της τεχνολογίας, τους χαμηλότερους δασμούς και τη δυναμική που μεταφέρεται από το 2025.

Οι προβλέψεις αυτές βασίζονται στην τεχνική παραδοχή ότι η τρέχουσα έκταση της διαταραχής στην αγορά ενέργειας θα μετριαστεί με την πάροδο του χρόνου, με τις τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των λιπασμάτων να μειώνονται σταδιακά από τα μέσα του 2026 και μετά.

Οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου

Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ στις Ηνωμένες Πολιτείες προβλέπεται να επιβραδυνθεί από 2,0% το 2026 σε 1,7% το 2027, καθώς οι σημαντικές επενδύσεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αντισταθμίζονται σταδιακά από την επιβράδυνση της αύξησης του πραγματικού εισοδήματος και των καταναλωτικών δαπανών.

Η αύξηση του ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 0,8% το 2026, καθώς οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας επιβαρύνουν τη δραστηριότητα, πριν αυξηθεί στο 1,2% το 2027, χάρη στις αυξημένες αμυντικές δαπάνες.

Στην Κίνα, η ανάπτυξη προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 4,4% το 2026 και στο 4,3% το 2027.

Σανίδα… σωτηρίας

Ένας σημαντικός κίνδυνος υποβάθμισης των οικονομιών είναι οι επίμονες διαταραχές στις εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή, οι οποίες αυξάνουν τις τιμές της ενέργειας ακόμη περισσότερο από ό,τι είχε υποτεθεί και επιδεινώνουν την έλλειψη βασικών εμπορευμάτων, επιβαρύνοντας τον πληθωρισμό και μειώνοντας την ανάπτυξη.

Ένα τέτοιο σενάριο, ή χαμηλότερες από τις αναμενόμενες αποδόσεις από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει πιο εκτεταμένη ανατιμολόγηση στις χρηματοπιστωτικές αγορές, αποδυναμώνοντας τη ζήτηση και αυξάνοντας τους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Από την άλλη πλευρά, ένας εκπληκτικά ανθεκτικός επιχειρηματικός τομέας, μια ταχύτερη από την προβλεπόμενη επίλυση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή που θα οδηγήσει σε μείωση των τιμών της ενέργειας, ή η επέκταση των επενδύσεων σε τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης που θα αποφέρουν μεγαλύτερα οφέλη παραγωγικότητας, θα μπορούσαν να ωθήσουν την ανάπτυξη προς τα πάνω.

Αντιμέτωπες με το σοκ των τιμών της ενέργειας, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να παραμείνουν σε εγρήγορση και να διασφαλίσουν ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό παραμένουν σταθερές. Ενδέχεται να απαιτηθούν προσαρμογές της νομισματικής πολιτικής εάν οι πιέσεις στις τιμές επεκταθούν ή εάν οι προοπτικές ανάπτυξης επιδεινωθούν σημαντικά.

Τα κυβερνητικά μέτρα για την άμβλυνση των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας θα πρέπει να είναι έγκαιρα, να στοχεύουν συγκεκριμένα στα νοικοκυριά που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη και στις βιώσιμες επιχειρήσεις, να διατηρούν τα κίνητρα για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και να διαθέτουν σαφείς μηχανισμούς λήξης.

Οι προτάσεις

Στη ενδιάμεση έκθεση του ΟΟΣΑ εκτός από διαπιστώσεις υπάρχουν και προτάσεις.

Ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος και απαιτούνται δράσεις για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους και την απελευθέρωση πόρων για την αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων προκλήσεων στον τομέα των δαπανών. Απαιτούνται εντονότερες προσπάθειες για τον περιορισμό και την ανακατανομή των δαπανών, τη βελτίωση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα και την αύξηση των εσόδων, στο πλαίσιο αξιόπιστων μεσοπρόθεσμων διαδρομών προσαρμογής για κάθε χώρα.

Απαιτείται αποτελεσματική παρακολούθηση, εποπτεία και ισχυρές ρυθμιστικές πολιτικές για την αντιμετώπιση των κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, δεδομένων των υπερβολικών αποτιμήσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές και των αυξανόμενων διασυνδέσεων μεταξύ τραπεζών και μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Συμφωνίες για την άμβλυνση των εμπορικών εντάσεων και την εμβάθυνση των εμπορικών σχέσεων θα βελτίωναν τη βεβαιότητα των πολιτικών και θα ενίσχυαν τις προοπτικές για βιώσιμη ανάπτυξη. Θα πρέπει να αποφεύγονται νέοι περιορισμοί στις εξαγωγές ως αντίδραση σε διαταραχές της προσφοράς, καθώς αυτοί θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την έλλειψη προσφοράς και να οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών.

Προτεραιότητα έχουν οι πολιτικές που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση στο εσωτερικό και μειώνουν τη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα μεσοπρόθεσμα. Αυτές μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της έκθεσης σε μελλοντικές γεωπολιτικές εντάσεις, καθώς και στην άμβλυνση του κόστους για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Ειδήσεις Σήμερα: