Στην ομάδα των λόγων του Ισοκράτη με πολιτικό χαρακτήρα συγκαταλέγεται ο Πλαταϊκός, ο οποίος χρονολογείται πιθανώς στο 373 π.Χ. Ο λόγος αυτός είναι το σκληρό κατηγορώ που εξαπολύει ένας ανώνυμος κάτοικος των Πλαταιών κατά των Θηβαίων, οι οποίοι κατέλαβαν αιφνιδίως και κατέστρεψαν ολοσχερώς την πόλη του –και μάλιστα σε περίοδο ειρήνης, το 374/373 π.Χ.– καταφεύγοντας σε βαρβαρότητες. Οι Θηβαίοι, που βρίσκονταν την εποχή εκείνη στη μέγιστη ακμή τους, είχαν προβεί στην ενέργεια αυτή θέλοντας να αποτρέψουν τη συμμαχία των Πλαταιών με την Αθήνα. Ανάμεσα στους επιζήσαντες κατοίκους της πόλης, που είχαν αναγκαστεί να την εγκαταλείψουν και περιφέρονταν εδώ κι εκεί «σαν ζητιάνοι περιπλανώμενοι», ήταν και ο ομιλητής. Ο τελευταίος, επικαλούμενος τις αρχές της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης, ζητά από τους Αθηναίους να βοηθήσουν την πατρίδα του, καθώς οι Θηβαίοι, παραβαίνοντας όρκους και συμφωνίες, είχαν επιδείξει αλαζονεία και είχαν καταπατήσει κάθε έννοια δικαίου.

Με τη Θήβα και τις ηγεμονικές αξιώσεις της είναι συνδεδεμένος και ένας ακόμη λόγος του Ισοκράτη, ο Αρχίδαμος. Στη θέση των Πλαταιών βρίσκεται εδώ η Μεσσήνη, η πόλη που είχε ιδρυθεί από το θηβαίο στρατηγό Επαμεινώνδα μετά την εισβολή του στη Λακωνία και τον τερματισμό της μακραίωνης σπαρτιατικής κατοχής στη Μεσσηνία, το 369 π.Χ. Η αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Μεσσήνης, μετά τη συνθήκη ειρήνης που υπέγραψαν οι πελοποννήσιοι σύμμαχοι της Σπάρτης (Κορίνθιοι, Φλειάσιοι κ.ά.) με τους Θηβαίους το 365 π.Χ., ήταν ένα ισχυρό πλήγμα για τα συμφέροντα των Λακεδαιμονίων. Οι τελευταίοι, έχοντας ήδη ηττηθεί από τον Επαμεινώνδα στη μάχη των Λεύκτρων (371 π.Χ.), βρίσκονταν πλέον σε δεινή θέση, καθώς εγκαταλείπονταν από τους εταίρους τους και ωθούνταν στην πολιτική απομόνωση.

Ο Αρχίδαμος, γιος του βασιλιά Αγησιλάου Β’ και επίδοξος διάδοχος του σπαρτιατικού θρόνου, διάκειται αρνητικά απέναντι στην ανεξαρτησία της Μεσσήνης, που ήθελαν να επιβάλουν οι Θηβαίοι. Θεωρεί ότι η κατοχή της πόλης αυτής από τη Σπάρτη ήταν όχι μόνο θεμελιωμένη στο μύθο και την ιστορία, αλλά και συμφέρουσα για τους Λακεδαιμονίους. Έτσι, παρά το νεαρόν της ηλικίας του, ο τότε διάδοχος –και μετέπειτα βασιλιάς της Σπάρτης Αρχίδαμος Γ’– αισθάνεται την υποχρέωση να αγορεύσει ενώπιον των συμπατριωτών του, προκειμένου να εξυψώσει το ηθικό τους και να τους πείσει να δώσουν την ύστατη μάχη. Προς τούτο αναφέρει παραδείγματα πόλεων που κατάφεραν να ορθοποδήσουν χάρη στην ανάληψη πολεμικής δράσης, ενώ απευθύνει παραινέσεις για μίμηση των ένδοξων προγόνων και των κατορθωμάτων τους.

*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο «Αρχίδαμος» του Ισοκράτη (έκδοση στη γαλλική γλώσσα, Παρίσι, 1874).

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Α’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Β’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Γ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Δ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ε’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΣΤ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ζ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Η’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Θ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος Ι’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΑ’)

Ισοκράτης: Η παιδεία ως δύναμη του λόγου (Μέρος ΙΒ’)

 

Ειδήσεις Σήμερα: