γράφει ο Αντώνης Σαουλίδης*

Το επικείμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ συνιστά, αντικειμενικά, ίσως την τελευταία σοβαρή ευκαιρία στον παρόντα πολιτικό και εκλογικό κύκλο για τη δημιουργία μιας πραγματικής συνθήκης ανάκαμψης. Όποιος δεν αντιληφθεί και δεν εμπεδώσει αυτήν την αλήθεια, ότι δηλαδή το συνέδριο αυτό δεν αποτελεί μια τυπική εσωκομματική διαδικασία, ούτε μια αναγκαία στάση στον οργανωτικό χρόνο του κόμματος, υποπίπτει σε στρατηγικό σφάλμα.

Σε μια περίοδο όπου η κυριαρχία της Νέας Δημοκρατίας αμφισβητείται κοινωνικά, αλλά δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε πειστική εναλλακτική διακυβέρνησης, το διακύβευμα για το ΠΑΣΟΚ είναι καθαρό. Είτε θα επανεμφανιστεί ως αυθεντικός πόλος εξουσίας είτε θα παραμείνει εγκλωβισμένο σε μια πολιτική στασιμότητα με περιορισμένο αποτύπωμα, χωρίς επίδραση, χωρίς επιρροή, αποκομμένο από διεργασίες και εκ του αποτελέσματος αδιάφορο για την κοινωνία, αν και κατέχει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Η πρώτη και θεμελιώδης προϋπόθεση για να λειτουργήσει το συνέδριο ως καταλύτης είναι ο χαρακτήρας του. Σε κάθε κόμμα, η ύπαρξη μηχανισμών και η μεταξύ τους σύγκρουση είναι αναπόφευκτη και μέχρι ενός σημείου και αναμενόμενη. Στη σημερινή συγκυρία, όμως, η αναπαραγωγή εσωκομματικών συσχετισμών και προσωπικών στρατηγικών δεν αφορά σε τίποτα την ελληνική κοινωνία.

Αν το συνέδριο εκληφθεί –και κυρίως βιωθεί– ως μια κλειστή διαδικασία επιβεβαίωσης ισορροπιών, τότε η ευκαιρία δεν θα χαθεί απλώς. Θα μετατραπεί σε αρνητικό σημείο καμπής. Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει πλέον την πολυτέλεια άλλων χαμένων συνεδρίων χωρίς πολιτικό αντίκρισμα.

Αντιθέτως, απαιτείται ένα συνέδριο ανοιχτό, πολιτικό και στρατηγικό. Ένα συνέδριο που θα υπερβαίνει τις κομματικές αίθουσες και θα συνομιλεί –έστω έμμεσα– με την κοινωνία. Όχι μόνο με αυτούς που σήμερα το επιλέγουν, αλλά κυρίως με αυτούς που στέκονται διστακτικοί και προβληματισμένοι απέναντί του.

Το κρίσιμο λοιπόν ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν αποφάσεις, αλλά αν αυτές οι αποφάσεις θα απαντούν στα πραγματικά στρατηγικά ελλείμματα του χώρου. Το ΠΑΣΟΚ καλείται να αποδείξει ότι μπορεί συλλογικά να σκεφτεί «out of the box» γιατί εντός του κουτιού, τα πράγματα είναι μοιρασμένα. Άρα πρέπει να επανακαθορίσει στόχους, να αμφισβητήσει βεβαιότητες, να δει καθαρά πού απέτυχε και πού μπορεί ρεαλιστικά να ξαναχτίσει πολιτική δυναμική.

Η στρατηγική επάρκεια είναι το πρώτο μεγάλο στοίχημα. Οι πολίτες δεν αναζητούν γενικόλογες διακηρύξεις, αλλά πειστικές απαντήσεις στα μεγάλα ζητήματα της καθημερινότητας και της προοπτικής. Ακρίβεια, στέγαση, εργασία, κοινωνικό κράτος, θεσμική αξιοπιστία. Όμως χωρίς μια καθαρή πολιτική αφήγηση που να συνδέει αυτά τα προβλήματα με μια συνολική πρόταση διακυβέρνησης, καμία οργανωτική ανασύνταξη δεν αρκεί.

Το δεύτερο, ακόμη πιο κρίσιμο, αφορά τις συμμαχίες. Όχι τις εκλογικές ή τις κομματικές, αλλά τις κοινωνικές. Το ΠΑΣΟΚ ιστορικά υπήρξε πλειοψηφικό όταν εξέφρασε πλατιά κοινωνικά στρώματα. Εργαζόμενους, μεσαία τάξη, μη προνομιούχους. Σήμερα, πολλά από αυτά τα στρώματα νιώθουν πολιτικά άστεγα ή αδιάφορα. Η επανασύνδεση μαζί τους δεν θα προκύψει από τακτικισμούς κορυφής, αλλά από μια ουσιαστική πολιτική μετατόπιση που θα δείχνει ότι το κόμμα κατανοεί σε βάθος τις νέες μορφές ανασφάλειας και ανισότητας.

Τρίτο ζητούμενο είναι η προγραμματική πυκνότητα. Μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης που να μην ορίζεται μόνο αντιθετικά προς τη σημερινή κυβέρνηση, αλλά να χαράσσει θετική προοπτική κοινωνικής συνοχής και δικαιοσύνης. Εκεί ακριβώς όπου η σημερινή διακυβέρνηση αποτυγχάνει, το ΠΑΣΟΚ οφείλει να εμφανίζεται έτοιμο να κυβερνήσει, όχι απλώς να καταγγείλει.

Σε αυτό το πλαίσιο, ως μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου και σύνεδρος, θεωρώ αυτονόητη την ευθύνη να συμβάλω σε μία ουσιαστική πολιτική συζήτηση.

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει ένα ουσιώδες συγκριτικό πλεονέκτημα. Δεν είναι και δεν μπορεί να γίνει ένα μονοπρόσωπο κόμμα – μια «μονοπρόσωπη ΕΠΕ». Είναι μια ιστορική παράταξη, με συλλογική μνήμη και παραταξιακή ταυτότητα που υπερβαίνει πρόσωπα, ακόμη και εκείνα της ηγεσίας. Όμως αυτό το πλεονέκτημα πρέπει να επιβεβαιώνεται στην πράξη, μέσα από ουσιαστική συλλογική λειτουργία και όχι τυπικές επικυρώσεις προειλημμένων αποφάσεων.

Η πολιτική αξιοπιστία δεν κρίνεται μόνο από το πρόγραμμα, αλλά και από τον τρόπο λειτουργίας. Ένα κόμμα που θέλει να γίνει πλειοψηφικό οφείλει να είναι συμπεριληπτικό και πραγματικά δημοκρατικό στη λήψη αποφάσεων.

Το συνέδριο, λοιπόν, είναι η στιγμή της αλήθειας. Η στιγμή που το ΠΑΣΟΚ καλείται να αποφασίσει αν θα παραμείνει παρατηρητής των εξελίξεων ή αν θα λειτουργήσει ως καταλύτης για μια νέα κοινωνική και οικονομική συμφωνία. Η ιστορική ευκαιρία είναι παρούσα. Όχι για να επιβεβαιώσουμε ισορροπίες, αλλά για να διαμορφώσουμε πραγματική προοπτική.

Ο χρόνος δεν περιμένει και η κοινωνία δεν θα περιμένει για πάντα.

*Ο κ. Αντώνης Σαουλίδης είναι μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ

Ειδήσεις Σήμερα: