Γροιλανδία: Τι γνωρίζουμε για το «πλαίσιο συμφωνίας» – Το «κυπριακό» σενάριο και η «Αρκτική Φρουρά»

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς – Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσε σήμερα ότι «δεν γνωρίζει» τι προβλέπει το «πλαίσιο συμφωνίας» στο οποίο αναφέρθηκε χθες Τετάρτη ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

«Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς», λένε οι Γροιλανδοί

Ο Αμερικανός πρόεδρος μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε ότι υπάρχει ένα «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας σχετικά με τη Γροιλανδία».

Το BBC, σε ανάλυσή του, επιχειρεί να αποκρυπτογραφήσει τι γνωρίζουμε σχετικά με το θέμα.

Τι έχει ειπωθεί για το «πλαίσιο συμφωνίας»

Ο Τραμπ έκανε τη σχετική ανακοίνωση με ανάρτησή του στο Truth Social.

«Με βάση μια πολύ παραγωγική συνάντηση που είχα με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, διαμορφώσαμε το πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας σχετικά με τη Γροιλανδία», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Δεν έδωσε λεπτομέρειες, αλλά σημείωσε ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν για την επίτευξη της συμφωνίας.

Ο Ρούτε, από την πλευρά του, δήλωσε ότι δεν συζήτησε το βασικό ζήτημα της δανικής κυριαρχίας επί της Γροιλανδίας κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ.

«Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς»

Η Δανία θεωρεί ότι το ζήτημα απέχει πολύ από το να επιλυθεί και ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να επιτευχθεί από κοινού μεταξύ της Γροιλανδίας, της Δανίας και των ΗΠΑ.

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι οι Δανοί μπορούν να διαπραγματευτούν «όλα τα πολιτικά ζητήματα: ασφάλεια, επενδύσεις, οικονομία».

«Αλλά δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας. Έχω ενημερωθεί ότι αυτό δεν είναι το θέμα επίσης», σημείωσε σε ανακοίνωσή της την Πέμπτη.

Μία από τις δύο βουλευτές της Γροιλανδίας στο δανικό κοινοβούλιο, η Άαγια Τσέμνιτζ Λάρσεν, δήλωσε: «Το ΝΑΤΟ σε καμία περίπτωση δεν έχει το δικαίωμα να διαπραγματεύεται οτιδήποτε χωρίς εμάς, τη Γροιλανδία. Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς».

Ερωτηθείς για τον ρόλο του Ηνωμένου Βασιλείου, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δεν έδωσε λεπτομέρειες, αλλά δήλωσε: «Τα τελευταία λίγα 24ωρα συνεργαζόμαστε στενά με τους συμμάχους μας και άλλους».

Τα σενάρια που υπάρχουν

Η εφημερίδα New York Times, επικαλούμενη αξιωματούχους που δεν θέλησαν να ονοματιστούν, ανέφερε ότι μία από τις ιδέες που συζητήθηκαν ήταν η Δανία να παραχωρήσει την κυριαρχία της σε μικρές περιοχές της Γροιλανδίας, όπου οι ΗΠΑ θα κατασκευάσουν στρατιωτικές βάσεις.

Όπως σχολιάζει το BBC, η ρύθμιση αυτή θα είναι παρόμοια με το καθεστώς των δύο στρατιωτικών βάσεων στην Κύπρο, στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια, οι οποίες ελέγχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο, αν και η Κύπρος έγινε ανεξάρτητη το 1960.

Η συνθήκη αυτή έχει τροποποιηθεί έκτοτε, αλλά οι βάσεις ουσιαστικά θεωρούνται βρετανικό έδαφος.

Ωστόσο, τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν απορρίψει την παραχώρηση της κυριαρχίας τους.

Υποστηρίζοντας την κατάληψη της Γροιλανδίας, ο Τραμπ αναφέρθηκε στην απειλή των κινεζικών και ρωσικών πλοίων γύρω από το νησί, παρόλο που η Δανία δηλώνει ότι «σήμερα» δεν υπάρχει καμία απειλή.

Σχετικά με αυτό το θέμα, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ προσπάθησαν να διαβεβαιώσουν τις ΗΠΑ ότι θα ενισχύσουν την ασφάλεια στην Αρκτική, ενώ ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε την Πέμπτη στο Reuters ότι το πλαίσιο συμφωνίας θα απαιτεί και αυτή τη συμβολή.

«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό αρκετά γρήγορα. Σίγουρα θα ήθελα να γίνει μέσα στο 2026, ελπίζω μάλιστα στις αρχές του 2026», σημείωσε.

Μία από τις ιδέες που προωθεί το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η δημιουργία μιας «Αρκτικής Φρουράς», όπως δήλωσε σήμερα Πέμπτη η υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ιβέτ Κούπερ, η οποία είναι «πολύ παρόμοια με την προσέγγιση που έχει υιοθετήσει το ΝΑΤΟ για τη Βαλτική Φρουρά» – μια αποστολή για την ενίσχυση της επιτήρησης των πλοίων στη Βαλτική Θάλασσα μετά την κοπή κρίσιμων υποβρύχιων καλωδίων.

Μπορεί μια συμφωνία που δεν περιλαμβάνει την κατοχή του νησιού να γίνει αποδεκτή από τον Τραμπ;

Οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Σύμφωνα με μια συμφωνία του 1951 με τη Δανία, οι ΗΠΑ μπορούν να μεταφέρουν όσες στρατιωτικές δυνάμεις επιθυμούν στη Γροιλανδία.

Ήδη έχουν περισσότερους από 100 στρατιωτικούς μόνιμα σταθμευμένους στη βάση Πιτούφικ, στο βορειοδυτικό άκρο του νησιού.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι συζητήσεις για την επίτευξη συμφωνίας ενδέχεται να επικεντρωθούν στην επαναδιαπραγμάτευση της εν λόγω συνθήκης.

Ακόμη κι αν ξεπεραστεί το σημαντικό πολιτικό εμπόδιο της μεταβίβασης κυριαρχίας, υπάρχει ένα εμπόδιο στο γεγονός ότι όλη η γη στη Γροιλανδία είναι δημόσια και δεν μπορεί να αγοραστεί ή να πωληθεί.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν στρατιωτικές βάσεις σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, αλλά αυτές δεν αποτελούν κυρίαρχο έδαφος.

Μια τέτοια βάση ανήκει ονομαστικά στην Κούβα – η ναυτική βάση των ΗΠΑ στον κόλπο του Γκουαντάναμο.

Ενώ η κυριαρχία επί της περιοχής παραμένει κουβανική, οι ΗΠΑ έχουν τον απόλυτο έλεγχο από το 1903 – μια συνθήκη που μπορεί να τροποποιηθεί μόνο με τη συγκατάθεση των δύο κυβερνήσεων.

Ωστόσο, τελικά, κάτι τέτοιο είναι μια συμφωνία μίσθωσης και ο Τραμπ έχει επιμείνει ότι μια τέτοια συμφωνία για τη Γροιλανδία δεν είναι αρκετή.

«Οι χώρες πρέπει να έχουν ιδιοκτησία και να υπερασπίζονται την ιδιοκτησία τους, δεν υπερασπίζονται τις μισθώσεις. Και θα πρέπει να υπερασπιστούμε τη Γροιλανδία», δήλωσε πριν από δύο εβδομάδες.

Μια μικρή ανακούφιση

Προκειμένου να αποκτήσει το νησί, ο Τραμπ απείλησε να χρησιμοποιήσει βία – μέχρι που έκανε στροφή 180 μοιρών στο Νταβός, όπου απέσυρε την απειλή του, προς ανακούφιση των συμμάχων του στο ΝΑΤΟ, όπως σχολιάζει το BBC.

Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε το 1949 με βάση την αρχή ότι μια επίθεση εναντίον ενός συμμάχου αποτελεί επίθεση εναντίον όλων, σημειώνει το βρετανικό μέσο.

Αυτές οι επιθέσεις θεωρούνταν ότι θα προέρχονταν από το εξωτερικό και η Δανία είχε καταστήσει σαφές ότι μια στρατιωτική επίθεση θα σήμαινε το τέλος της διατλαντικής συμμαχίας, στην οποία οι ΗΠΑ είναι ο κύριος εταίρος.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει επικριθεί για τους συνεχείς επαίνους στον πρόεδρο Τραμπ, αποκαλώντας τον ακόμη και «μπαμπάκα» («daddy») σε μια περίπτωση.

«Μπορείτε πάντα να πιστεύετε τον Ντόναλντ Τραμπ. Γι’ αυτό και είμαστε πολύ χαρούμενοι που τον έχουμε», δήλωσε ο Ρούτε σήμερα Πέμπτη.

Η πρωθυπουργός της Δανίας δήλωσε ότι ήταν σε συνεχή επαφή με τον Ρούτε πριν και μετά την ανακοίνωση του Τραμπ.

Ωστόσο, δεν είναι σαφές ποια ήταν η συμβολή της Δανίας, αν υπήρξε, στην τελευταία υπαναχώρηση του Τραμπ, καταλήγει το BBC.