«Η μέρα που παντρεύτηκα τον Σαλμάν Ρούσντι και πέθανε η καλύτερή μου φίλη» – Η τραγωδία της Ρέιτσελ Ελίζα Γκρίφιθς

Όταν η Αμερικανίδα Ρέιτσελ Ελάιζα Γκρίφιθς προσπαθούσε να γράψει τις αναμνήσεις της, διαπίστωσε ότι έπρεπε να εργάζεται κοντά σε παράθυρα για να ξεφύγει από το τραύμα των τελευταίων ετών. Δεν μπορούσε να βρίσκεται στο στούντιο όπου ζωγραφίζει και συνεχίζει τα φωτογραφικά της έργα, δεν μπορούσε να βρίσκεται σε κανένα από τα γραφεία όπου έχει γράψει ποιητικές συλλογές και μυθιστορήματα, και δεν μπορούσε να βρίσκεται στο σπίτι της στο Μανχάταν, όπου ο σύζυγός της, ο Βρετανοινδός μυθιστοριογράφος Σαλμάν Ρούσντι, μπορεί να γράφει όλη μέρα.

Έτσι, πήγε στις δημόσιες βιβλιοθήκες, οι οποίες, όπως λέει, ήταν ο «μυστικός της κόσμος» από την παιδική της ηλικία. Εκεί ένιωσε ότι θα μπορούσε να συμβιβαστεί με τον εφιάλτη των τελευταίων ετών, που περιλάμβανε τη μαχαιριά και τον παραλίγο θάνατο του συζύγου της το 2022, όπως περιγράφεται στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του Ρούσντι, Knife.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Rachel Eliza Griffiths (@rachelelizagriffiths)

«Δε μπορούσα να γράψω»

«Για πολύ καιρό αρνιόμουν να το γράψω» λέει στους Times. «Σκεφτόμουν ότι δεν μπορεί να είναι η ιστορία μου. Δεν μπορεί να είναι η ζωή μου».

Η βίαιη επίθεση εναντίον του Ρούσντι δεν είναι το μόνο φρικτό γεγονός που η Γκρίφιθς έχει υποστεί — όπως της υπενθύμισε με τον πιο σκληρό τρόπο η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης.

Υποτίθεται ότι ήταν το καταφύγιό της, αλλά η θέα των νεόνυμφων που ποζάριζαν για φωτογραφίες στα σκαλιά αυτού του ιστορικού κτιρίου την αποσπούσε συνεχώς. «Αν πήγαινα εκεί μια μέρα που υπήρχαν δύο ή τρεις νύφες, δεν μπορούσα να γράψω, δεν μπορούσα να σκεφτώ. Προσευχόμουν να μην συμβεί τίποτα κακό σε αυτές τις νύφες. Φοβόμουν για αυτές».

Η ευτυχία που ένιωσε όταν παντρεύτηκε αυτόν τον «θαυμαστό άντρα», όπως τον αποκαλεί, αμαυρώθηκε από έναν αυξανόμενο πανικό για την τύχη της επί 17 χρόνια καλύτερης φίλης της, της ποιήτριας Καμίλα Αΐσα Μουν

Ο πέμπτος γάμος του

Η Γκρίφιθς, 47 ετών, και ο Ρούσντι, 78 ετών, παντρεύτηκαν τον Σεπτέμβριο του 2021. Ήταν ο πέμπτος γάμος του και ο δεύτερος της και ήταν «η καλύτερη και η χειρότερη μέρα της ζωής μου», όπως αποκαλύπτει στο βαθιά συγκινητικό της βιβλίο αναμνήσεων, The Flower Bearers.

Η ευτυχία που ένιωσε όταν παντρεύτηκε αυτόν τον «θαυμαστό άντρα», όπως τον αποκαλεί, αμαυρώθηκε από έναν αυξανόμενο πανικό για την τύχη της επί 17 χρόνια καλύτερης φίλης της, της ποιήτριας Καμίλα Αΐσα Μουν.

Αυτή έπρεπε να διαβάσει ένα ποίημα στην τελετή. Μόνο μετά το τέλος της τελετής της αποκαλύφθηκε ότι η Μουν, 48 ετών, είχε πεθάνει ξαφνικά, χωρίς εξήγηση, εκείνο το πρωί.

Λιγότερο από ένα χρόνο αργότερα, ο σύζυγός της δέχτηκε επίθεση από έναν φονταμεταλιστή σε ένα λογοτεχνικό φεστιβάλ στο Chautauqua της Νέας Υόρκης -υπέστη πολλά μαχαιρώματα και έχασε την όραση του ενός ματιού του.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Rachel Eliza Griffiths (@rachelelizagriffiths)

Η «κωμική προφητεία»

Στο βιβλίο του Knife (2024), ο Ρούσντι απέδωσε στην «λαμπρή» και «ισχυρογνώμων» σύζυγό του το mérite της ανάρρωσής του. Για πολλές εβδομάδες αρνήθηκε να φύγει από το πλευρό του στο νοσοκομείο, κοιμόταν κουλουριασμένη σε μια πάγκο στο δωμάτιό του.

Στις αναμνήσεις του, θυμάται τη νύχτα που συναντήθηκε μαζί της το 2017, όταν ήταν τόσο απορροφημένος από την παρουσία της που έπεσε πάνω σε μια γυάλινη πόρτα και «σωριάστηκε θεαματικά στο πάτωμα» με αίμα να τρέχει στο πρόσωπό του — ένα είδος «κωμικής προφητείας» για τη σκηνή τρόμου στο Chautauqua.

Το άτομο που ήμουν

Το The Flower Bearers είναι ένα εύγλωττο αφιέρωμα στην αγάπη της Γκρίφιθς για τον Ρούσντι και για την «αδελφή από επιλογή» της Μουν — και μια συγκλονιστικά ζωντανή περιγραφή του πώς είναι να βιώνεις έντονη ευχαρίστηση και βαθύ πόνο σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.

«Ήταν ένα τραύμα που επιδεινώθηκε από ένα άλλο τραύμα. Με κατέστρεψε» λέει η Γκρίφιθς  στους Times. «Το σώμα μου σταμάτησε να λειτουργεί. Ήταν φρικτό. Έτσι, έπρεπε να ξεκινήσω σχεδόν από την αρχή και να γίνω ένας νέος άνθρωπος, γιατί δεν είχε μείνει τίποτα για να ζήσω ως το άτομο που ήμουν».

«Σάλιο στάζει από το μισάνοιχτο στόμα μου. Το πρόσωπό μου είναι πολύ πρησμένο. Τα δόντια μου έχουν σκίσει μέρος του χείλους μου. Μια φράντζα από ψεύτικες μαύρες βλεφαρίδες κρέμεται από τη γωνία του ματιού μου»

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Rachel Eliza Griffiths (@rachelelizagriffiths)

Χένα στα χέρια

Η Μουν είχε πεθάνει μόνη στο σπίτι της στην Ατλάντα νωρίς το πρωί της ίδιας ημέρας. Ακόμα δεν είναι σαφές τι προκάλεσε το θάνατό της. Η Γκρίφιθς την είχε δει λιγότερο από ένα μήνα πριν στο πάρτι για τον γάμο της στο Μπρούκλιν, που διοργάνωσε ο συγγραφέας Μάρλον Τζέιμς, και φαινόταν να είναι καλά, αν και έκανε μια εντατική νηστεία για να βελτιώσει την υγεία της.

Ο θάνατός της ήταν αδιανόητος και η περιγραφή της Γκρίφιθς για τη δική της κατάπτωση είναι οδυνηρή. Από μια λαμπερή νύφη, με ένα χρυσό ζακάρ φόρεμα με φούστα και χένα στα χέρια (τιμώντας την ινδική καταγωγή του Ρούσντι), μετατράπηκε σε μια «τρελή» που φώναζε το όνομα της Καμίλα Αΐσα Μουν.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Rachel Eliza Griffiths (@rachelelizagriffiths)

Της έβγαλαν το πέπλο

«Σάλιο στάζει από το μισάνοιχτο στόμα μου. Το πρόσωπό μου είναι πολύ πρησμένο. Τα δόντια μου έχουν σκίσει μέρος του χείλους μου. Μια φράντζα από ψεύτικες μαύρες βλεφαρίδες κρέμεται από τη γωνία του ματιού μου» γράφει στο βιβλίο της. «Έφυγα κυριολεκτικά από το σώμα μου. Θυμάμαι ότι κοίταξα αυτή τη νύφη και σκέφτηκα, δεν θα ξαναγυρίσω ποτέ σε αυτό το σώμα. Δεν μπορώ να ξαναγυρίσω ποτέ εκεί».

Η Γκρίφιθς λέει ότι για πολύ καιρό κατηγορούσε τον εαυτό της για γεγονότα που δεν μπορούσε να ελέγξει. Αφού έμαθε για το θάνατο της Μουν, έπεσε και χτύπησε το κεφάλι της και χρειάστηκε να καλέσουν ασθενοφόρο.

Ο Ρούσντι επέμεινε να μην νοσηλευτεί την ημέρα του γάμου της και, αφού της έβγαλαν το πέπλο, την έβαλε στο κρεβάτι και κάθισε καταβεβλημένος σε μια πολυθρόνα, «εκτός εαυτού».

Για πολλούς μήνες η Γκρίφιθς δεν μπορούσε να δει φωτογραφίες από τον γάμο τους — και ακόμα δεν υπάρχουν φωτογραφίες που να είναι διαθέσιμες στο κοινό.

«Ανώνυμη και χωρίς δέρμα»

Η Ελάιζα βρισκόταν στο Μανχάταν όταν συνέβη το περιστατικό της επίθεσης με μαχαίρι στον Ρούσντι και όταν την κάλεσε ένας φίλος, τα νέα ανέφεραν ήδη ότι ο γνωστός συγγραφέας ενδέχεται να έχει πεθάνει. Σε μια από τις πολλές αξέχαστες σκηνές του βιβλίου, περιγράφει τη συγκλονιστική στιγμή που κάθισε δίπλα στον Ρούσντι ενώ του έραβαν το δεξί μάτι.

Όσο και αν ο Ρούσντι πιστώνει την ανάρρωσή του στη Γκρίφιθς, η επίθεση την άφησε «μια πολύ καταρρακωμένη και ευάλωτη γυναίκα», λέει. «Είχα σύνθετο μετατραυματικό στρες».

Για τα επόμενα δύο χρόνια, λέει η Γκρίφιθς, ήταν «τρελαμένη», υποφέροντας από ένα είδος θλίψης που την έκανε να νιώθει «ανώνυμη και χωρίς δέρμα». Είχε τρομερούς εφιάλτες με «μαχαίρια και νύφες χωρίς πρόσωπο» και έπαιρνε αγχολυτικά φάρμακα και αντικαταθλιπτικά — πραζοσίνη, γκουανφακίνη, λοραζεπάμη, τραζοδόνη, υδροξυζίνη, γαμπαπεντίνη — για να συνεχίσει να λειτουργεί.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Rachel Eliza Griffiths (@rachelelizagriffiths)

Ένα κοκτέιλ

Η Γκρίφιθς λέει ότι αισθάνεται πολύ πιο δυνατή τώρα, εν μέρει χάρη στην υποστήριξη και το χιούμορ του Ρούσντι, αλλά και επειδή έχει μάθει να δίνει προτεραιότητα στις δικές της ανάγκες. Έχει αρχίσει μαθήματα χορού, μαθήματα πιάνου και πρόσφατα έμαθε να κολυμπά.

«Ο Σαλμάν και εγώ δεν έχουμε χρόνο να είμαστε δυσλειτουργικοί… αν είσαι παντρεμένος με κάποιον που είναι επίσης σημαντικά μεγαλύτερος από εσένα, ο χρόνος είναι διαφορετικός».

Συχνά, οι δυο τους, συναντιούνται στο τέλος της ημέρας για να πιουν ένα κοκτέιλ και να συζητήσουν για το έργο στο οποίο εργάζονται. Η Γκρίφιθς λέει ότι το γεγονός ότι έχουν τόσο διαφορετικό υπόβαθρο και ευαισθησίες σημαίνει ότι αμφισβητούν τις ιδέες του άλλου με ενδιαφέροντες τρόπους.

Τελικά, η αγάπη

Αλλά το πιο εντυπωσιακό είναι ότι φαίνεται να διασκεδάζουν τόσο πολύ μαζί μετά από τόσο σκοτεινές στιγμές. Η Γκρίφιθς αισθάνεται ότι έχουν ξεπεράσει τα πιο δύσκολα. «Αν μέσα σε ένα χρόνο γάμου έχεις επιβιώσει από μια απόπειρα δολοφονίας και τον ξαφνικό και απροσδόκητο θάνατο της καλύτερης φίλης σου την ημέρα του γάμου σου, πιθανότατα μπορείς να ξεπεράσεις και άλλα πράγματα στο μέλλον».

Αν αυτό ήταν μυθιστόρημα, σημειώνει, οι χαρακτήρες πιθανότατα θα αποξενώνονταν υπό την πίεση. «Αλλά απολαμβάνουμε τόσο πολύ ο ένας τον άλλον που έχουμε γίνει πολύ καλοί στην επικοινωνία. Και δεν έχω περάσει όλα αυτά για να χάσω τελικά την αγάπη».

*Με στοιχεία από thetimes.com