Ιράν: Οι όροι του σχεδίου συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου και η άτακτη υποχώρηση Τραμπ

ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ στη σύναψη συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μόνιμο τερματισμό του πολέμου. Αυτό ανέφερε ο αμερικανικός ιστότοπος Axios που επικαλείται αμερικανούς αξιωματούχους με γνώση των συνομιλιών.

Λίγο αργότερα το Πακιστάν, που έχει τον κύριο μεσολαβητικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, επιβεβαίωσε τις πληροφορίες λέγοντας ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πολύ κοντά στην υπογραφή ενός μνημονίου μίας σελίδας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, που έχει προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις και απειλεί τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.

Σύμφωνα με το Axios το μνημόνιο μίας σελίδας περιλαμβάνει τη δέσμευση του Ιράν σε μορατόριουμ για τον εμπλουτισμό ουρανίου, την συμφωνία των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις τους και να απελευθερώσουν δισεκατομμύρια σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, και την άρση των περιορισμών και των δύο πλευρών σχετικά με τη διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Εάν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν στους όρους και τις διατυπώσεις του μνημονίου θα ακολουθήσει μία περίοδος διαπραγματεύσεων 30 ημερών όπου θα συμφωνηθούν ή όχι οι λεπτομέρειες εφαρμογής μιας συνθήκης που θα αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την άρση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ. Το ίδιο διάστημα οι δύο πλευρές σταδιακά θα χαλαρώνουν τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.

Η πρόοδος των διαπραγματεύσεων θα κρίνει το εάν οι δύο πλευρές θα προχωρήσουν σε μία τελική συμφωνία τερματισμού του πολέμου ή εάν η εκεχειρία θα καταρρεύσει και θα ξεκινήσουν εκ νέου οι συγκρούσεις.

Τα βλέμματα στρέφονται τώρα στο Ιράν και στην απάντησή του που οι ΗΠΑ αναμένουν εντός 48 ωρών. Ήδη οι Φρουροί της Επανάστασης είπαν ότι η ασφάλεια της διέλευσης στα Στενά θα αποκατασταθεί καθώς οι ΗΠΑ δεν εκτοξεύουν πλέον απειλές και βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες διαπραγμάτευσης.

«Επιχείρηση Ελευθερίας» ή αλλιώς ακόμα μια τρύπα στο νερό

Είχε προηγηθεί η δήλωση Τραμπ το βράδυ της Τρίτης ότι αναστέλλει τη λεγόμενη «Επιχείρηση Ελευθερίας» η οποία υποτίθεται θα «άνοιγε» τα Στενά του Ορμούζ παρέχοντας βοήθεια σε πλοία να κινηθούν ελεύθερα στο πέρασμα, που το Ιράν έχει θέσει υπό τον έλεγχό του από την αρχή της επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Η επιχείρηση αυτή που κράτησε 48 ώρες αποδείχτηκε ακόμα μία αδιέξοδη κίνηση από τις ΗΠΑ που μετά τη σύναψη εκεχειρίας μοιάζουν όλο και πιο εγκλωβισμένες στον πόλεμο που οι ίδιες ξεκίνησαν.

Το Ιράν φάνηκε ότι δεν ήταν διατεθειμένο να κάνει πίσω, στοχεύοντας αμερικανικό πολεμικό πλοίο και προκαλώντας πλήγματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις των ΗΑΕ, του κράτους που φάνηκε να υποστηρίζει την κλιμάκωση του πολέμου από τις ΗΠΑ περισσότερο από τους γείτονές του στον Περσικό.

Η «Επιχείρηση Ελευθερίας» των ΗΠΑ αποδείχτηκε πολύ γρήγορα μία ακόμα «τρύπα στο νερό» και ενέτεινε τη διεθνή απομόνωση της Ουάσιγκτον καθώς κανείς από τους συμμάχους της δεν φάνηκε να βρίσκει καλή ιδέα την ιδέα του προέδρου Τραμπ.

Ο αμερικάνος πρόεδρος είχε δυναμιτίσει τις προηγούμενες εβδομάδες τις διαπραγματεύσεις μετά την κήρυξη εκεχειρίας και τίναξε στον αέρα την προηγούμενη απόπειρα να υπάρξει συμφωνία κάνοντας απανωτές δηλώσεις στον Τύπο και στα social media οι οποίες κινούνταν από την κήρυξη της νίκης των ΗΠΑ εναντίον ενός Ιράν που «εκλιπαρεί για συμφωνία» και εκτείνονταν μέχρι την εκτόξευση απειλών για ισοπέδωση της χώρας.

Η κήρυξη ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ αντί για επίδειξη πυγμής έστειλε μάλλον ένα ακόμα μήνυμα σύγχυσης εκ μέρους του Λευκού Οίκου και απεγνωσμένων προσπαθειών της Ουάσιγκτον να καταφέρει κάποιου είδους γρήγορη νίκη χωρίς όμως να είναι αποφασισμένη να εμπλακεί σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο.

Μηδενικά κέρδη για τις ΗΠΑ

Αν και ο αμερικανός πρόεδρος είναι απολύτως απρόβλεπτος και μπορεί ανά πάσα στιγμή να τινάξει τις διαπραγματεύσεις στον αέρα, έχει γίνει πλέον προφανές ότι η αμερικανική ηγεμονία έχει υποστεί ανεπανόρθωτο πλήγμα.

Εφόσον οι πληροφορίες για το τι περιλαμβάνει το μνημόνιο συμφωνίας είναι ακριβείς, γίνεται σαφές ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν κερδίσει τίποτα απολύτως από τον πόλεμο που οι ίδιες ξεκίνησαν. Το αντίθετο.

Το Ιράν δεν αποποιείται του δικαιώματός του να εμπλουτίζει ουράνιο και να έχει πυρηνική ενέργεια για μη πολεμικούς σκοπούς κάτι που η Τεχεράνη είχε ήδη αποδεχτεί στη συμφωνία επί Ομπάμα.

Το μορατόριουμ στον εμπλουτισμό είναι αντικείμενο παζαριού με τις ΗΠΑ να μιλούν για 20 χρόνια και το Ιράν για πέντε. Αλλά πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτεθούν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου τινάζοντας στον αέρα τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις στη Γενεύη, γινόταν ένα αντίστοιχο παζάρι.

Οι ΗΠΑ σε αντάλλαγμα θα πρέπει να άρουν τις κυρώσεις και να προχωρήσουν σε σταδιακή αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ιρανικά κεφάλαια που έχουν παγώσει σε όλο τον κόσμο.

Κουβέντα για τις πυραυλικές εγκαταστάσεις του Ιράν και για τη στήριξη των συμμάχων του σε Λίβανο, Υεμένη και Παλαιστίνη (Χεζμπολάχ, Χούθι και Χαμάς), που ήταν στην ατζέντα των ΗΠΑ όταν ξεκινούσαν οι διαπραγματεύσεις στη Γενεύη.

Όσον αφορά δε τον στόχο ανατροπής καθεστώτος, αποδείχτηκε από τις πρώτες ημέρες του πολέμου ότι πρόκειται για αυταπάτη καθώς οι δολοφονίες ανώτερων ηγετών, συμπεριλαμβανομένου του Χομενεΐ, δεν οδήγησαν σε κατάρρευση αλλά μάλλον σε ενδυνάμωση της πιο σκληροπυρηνικής πτέρυγας.

Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε τώρα ότι δεν εμπιστεύονται την ηγεσία του Ιράν ότι θα αποδεχτεί τους όρους και ότι είναι πρόθυμη να συμφωνήσει σε μόνιμο τερματισμό του πολέμου με τον Μάρκο Ρούμπιο να χαρακτηρίζει λίγο «τρελούς» τους ιρανούς ηγέτες που έχουν διαφωνίες για την τακτική που θα ακολουθήσουν απέναντι στις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ θα αναζητήσουν τη ρεβάνς

Προς το παρόν κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά ότι η συμφωνία θα προχωρήσει, πόσο μάλλον ότι θα οδηγήσει σε έναν μόνιμο τερματισμό του πολέμου. Το βέβαιο είναι ότι το πληγωμένο γόητρο των ΗΠΑ και του ίδιου του Τραμπ που αναγκάζονται να αποδεχτούν – ακόμα και άρρητα – την ήττα τους στον πόλεμο θα τους οδηγήσει πιθανότατα να αναζητήσουν τη ρεβάνς στη Μέση Ανατολή που πλέον ελέγχουν λιγότερο από ποτέ.

Λεπτομέρεια στο παρασκήνιο του πολέμου ήταν το βάθεμα της ρήξης μεταξύ των δύο στενών συμμάχων των ΗΠΑ, της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ – που είχε εκδηλωθεί με τις συγκρούσεις στο εσωτερικό της Υεμένης – με την αποχώρηση του Άμπου Ντάμπι από τον ΟΠΕΚ.

Ωστόσο η «λεπτομέρεια» αυτή φανερώνει τις ανεξέλεγκτες διαστάσεις που θα μπορούσε να πάρει ο πόλεμος με συνέπειες και στη δυνατότητα των ΗΠΑ να καθορίζουν τα δεδομένα στην περιοχή.

Αστάθμητος παράγοντας παραμένει το Ισραήλ που φαίνεται αποφασισμένο να συνεχίσει τον πόλεμο που διεξάγει στον Λίβανο, με τον στρατό του να ανακοινώνει μετά τις πρόσφατες εξελίξεις ότι θα βομβαρδίζει σε διάφορες περιοχές της χώρας, ενώ όσο δεν εξασφαλίζεται ένα δίκαιο μέλλον για τους Παλαιστίνιους – που δεν έχουν σταματήσει να υφίστανται εθνοκάθαρση – η αστάθεια θα απλώνεται σε όλη την περιοχή.