Η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης (NYPL) δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Αυτόν τον #GreekHeritageMonth, μπείτε στην κουλτούρα των εστιατορίων της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του 1970. Η φωτογράφος Kay Zakariasen αποτύπωσε τους Ελληνοαμερικανούς ιδιοκτήτες και εργαζόμενους που έδωσαν ζωή σε αυτά τα αγαπημένα καταστήματα της γειτονιάς. Η συλλογή της με τίτλο “Greek Diners”, που σήμερα φυλάσσεται στο Τμήμα Χειρογράφων και Αρχείων της NYPL, συνδυάζει φωτογραφίες με συνεντεύξεις που ανατρέχουν στους ανθρώπους και τις ιστορίες πίσω από τους πάγκους. Πατήστε τον σύνδεσμο στο βιογραφικό για να εξερευνήσετε περισσότερα στις #NYPLDigitalCollections».

Δούλεψαν τόσο σκληρά

Δωρεά της Kay Zakariasen το 2022, η «Συλλογή Kay Zakariasen Greek Diners» είναι ένα αξιόλογο αρχείο που αποτυπώνει την ελληνοαμερικανική εμπειρία των ιδιοκτητών και των εργαζομένων των εστιατορίων, οι οποίοι ήρθαν όλοι στις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητώντας μια καλύτερη ζωή.

«Όσοι από εμάς μεγαλώσαμε στην Αστόρια και γενικά στη Νέα Υόρκη, ίσως έχουμε μόνο μια αμυδρή ανάμνηση των χώρων όπου οι γονείς, οι θείες, οι θείοι, οι παππούδες και γιαγιάδες, ακόμη και οι προπάπποι και προγιαγιάδες μας, δούλεψαν τόσο σκληρά και θυσίασαν τόσα πολλά, αφήνοντας πίσω τους μια ισχυρή κληρονομιά για την αξία της σκληρής δουλειάς και της αφοσίωσης στις νεότερες γενιές» γράφει η Eleni Sakellis στη National Herald και συνεχίζει:

«Οι φωτογραφίες του Mike’s Diner που χρονολογούνται από το 1976 θα είναι πιθανότατα οι πιο αναγνωρίσιμες για τους περισσότερους κατοίκους της Αστόριας, καθώς φαίνεται ότι διατήρησαν την ίδια πινακίδα τουλάχιστον από εκείνη την εποχή και μέχρι το κλείσιμο του εστιατορίου τον Σεπτέμβριο του 2022».

Ομαδική φωτογραφία με έναν άνδρα με μαύρο μπλουζάκι, μια σερβιτόρα και τον Μίλτον Καρά, ιδιοκτήτη του Plaza de Athena II / Photo: Kay Zakariasen

Plaza de Athena II / Photo: Kay Zakariasen

«Symposium»

Στο αρχείο περιλαμβάνονται επίσης τα εξής καταστήματα: ο φούρνος «Alexander the Great», ο φούρνος «Poseidon», το εστιατόριο «Paradise», το εστιατόριο «Symposium», το εστιατόριο «Lucky Star», τα «Plaza de Athene I», «II» και «III», το καφενείο «Have a Donut», το εστιατόριο Sea Fare of the Aegean, το Grecian Souvlaki, το Nick’s Place, το εστιατόριο Duke’s, το εστιατόριο 1057, το Pantheon, το Nea Hellas, το Shalimar Diner, το Chicken Gourmet, το Souvla-King και το Souvlaki Pizza.

Στο αρχείο περιλαμβάνεται επίσης μια ενότητα για τους συνταξιούχους ιδιοκτήτες και εργαζόμενους των εστιατορίων και μια άλλη για τους πλανόδιους πωλητές.

«Οι περισσότερες συνεντεύξεις που πραγματοποίησε η φωτογράφος αφορούσαν τις εμπειρίες Ελλήνων μεταναστών που εργάζονταν στον τομέα της εστίασης, τη ζωή τους στην Ελλάδα και την άφιξή τους στην Αμερική»

Ευάγγελος Τζάλης, υπάλληλος εστιατορίου, Plaza de Athena III / Photo: Kay Zakariasen

Symposium Restaurant / Photo: Kay Zakariasen

Ομαδική φωτογραφία τεσσάρων εργαζομένων, Εστιατόριο Symposium / Photo: Kay Zakariasen

Έλληνες μετανάστες

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης σημειώνει ότι «η Kay Zakariasen είναι φωτογράφος και επιμελήτρια εικόνων στο Natural History Magazine, μια έκδοση του Αμερικανικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Ενώ σπούδαζε φωτορεπορτάζ στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα το 1976, η Zakariasen (το επαγγελματικό της όνομα ήταν τότε Kay Caranicas) φωτογράφισε και πήρε συνεντεύξεις από Έλληνες μετανάστες στη Νέα Υόρκη που ήταν ιδιοκτήτες ή διαχειριστές εστιατορίων, εστιατορίων-φαστ φουντ, αρτοποιείων και παντοπωλείων, καθώς και από άτομα που εργάζονταν ως πλανόδιοι πωλητές».

«Οι περισσότερες συνεντεύξεις που πραγματοποίησε η φωτογράφος αφορούσαν τις εμπειρίες Ελλήνων μεταναστών που εργάζονταν στον τομέα της εστίασης, τη ζωή τους στην Ελλάδα και την άφιξή τους στην Αμερική. Οι περισσότερες τοποθεσίες σε αυτό το φωτογραφικό ρεπορτάζ βρίσκονται στο Μανχάταν, ενώ μερικά εστιατόρια βρίσκονται στην Αστόρια του Κουίνς».

Ομαδική φωτογραφία με τον Μίλτον Καρά (αριστερά), ιδιοκτήτη του Plaza de Athena II / Photo: Kay Zakariasen

Λέων Δημοπούλος, ιδιοκτήτης του εστιατορίου Lucky Star / Photo: Kay Zakariasen

Η κουλτούρα του εστιατορίου

«Σύμφωνα με μια έρευνα του 1972 που διεξήγαγε το Τμήμα Εύρεσης Εργασίας της Ελληνοαμερικανικής Επιτροπής Δράσης Γειτονιάς (HANAC), το 92% των εστιατορίων στους πέντε δήμους της Νέας Υόρκης και στις γύρω περιοχές ανήκαν ή διευθύνονταν από Έλληνες μετανάστες».

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης σημείωσε επίσης ότι «η συλλογή περιλαμβάνει υλικό που δημιούργησε η Zakariasen για ένα φωτογραφικό ρεπορτάζ του 1976 σχετικά με τους Έλληνες εργαζόμενους σε εστιατόρια στη Νέα Υόρκη.

Τα αρχεία της περιλαμβάνουν 400 έγχρωμες διαφάνειες, αντίγραφα αρνητικών, φωτοαντίγραφα, μεταγραφές συνεντεύξεων και έρευνα που συγκεντρώθηκε για το έργο.

«Υπέροχη συλλογή! Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για το Μόντρεαλ, το Τορόντο, τη Βοστώνη, τη Βαλτιμόρη, το Σικάγο, τη Φιλαδέλφεια… η γενιά που έφυγε από την Ελλάδα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρήκε τη θέση της στον κλάδο της εστίασης», έγραψε ο @fetaforce1

Μπιλ Γκράφκος, μάγειρας, σερβιτόρος, εστιατόριο Lucky Star / Photo: Kay Zakariasen

Ανέστης Κοκρίτης, πωλητής πρέτσελ, 57η Οδός και Μάντισον / Photo: Kay Zakariasen

Πλήρες ιστορικό ρεπορτάζ

Η συλλογή είναι οργανωμένη σε πέντε ομάδες που περιλαμβάνουν Εστιατόρια και Dinners, Αρτοποιούς, Πλανόδιους Πωλητές, Παντοπωλεία, καθώς και Έρευνα και Σημειώσεις. Όλα τα αρχεία περιέχουν φωτογραφικό υλικό και σημειώσεις για κάθε θέμα, εκτός από το αρχείο έρευνας και σημειώσεων, το οποίο περιλαμβάνει μόνο έντυπο υλικό.

Η συλλογή «Εστιατόρια και Dinners» είναι ταξινομημένη ανά κατάστημα, σύμφωνα με τη σειρά με την οποία η Zakariasen διατηρούσε τα αρχεία της.

Κάθε φάκελος περιέχει τις πρωτότυπες διαφάνειες, καθώς και αντίγραφα αρνητικών και φωτοαντίγραφα μιας επιλογής εικόνων. Κάθε φάκελος περιλαμβάνει επίσης μια συνέντευξη με τον ιδιοκτήτη ή έναν εργαζόμενο, το όνομα του συνεντευξιαζόμενου, τον τόπο διαμονής του στην Ελλάδα, καθώς και την τοποθεσία και το όνομα του εστιατορίου.

Δήμητρα Τρουμούλη Παπούλη, σερβιτόρα, καφετέρια «Have a Donut»  / Photo: Kay Zakariasen

Ομαδική φωτογραφία με τον Μίλτον Καρά (ιδιοκτήτη) σερβιτόρα και υπάλληλος εστιατορίου, Plaza de Athena I / Photo: Kay Zakariasen

Πολλές αναμνήσεις

Τα σχόλια στην ανάρτηση της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Νέας Υόρκης κυμαίνονταν από χιουμοριστικά, με αναφορές στο διάσημο σκετς του Saturday Night Live «Cheeseburger, cheeseburger, cheeseburger», έως σχόλια από άτομα που συγκινήθηκαν ειλικρινά από τις φωτογραφίες, όπως ο @thefamouscozysoupnburger που έγραψε:

«Αυτό με συγκινεί βαθιά! Ο πατέρας μου ήρθε σε αυτή τη χώρα με ένα όνειρο, δούλεψε πολύ σκληρά και δημιούργησε ένα από τα 10 καλύτερα εστιατόρια στη Νέα Υόρκη!» και ο @fotivel που έγραψε: «Είναι υπέροχο να βλέπω τον πατέρα μου μπροστά από το Μητροπολιτικό Μουσείο να πουλάει χοτ ντογκ. Μου φέρνει πίσω τόσες πολλές αναμνήσεις».

Χρήστος Μπάστης, ιδιοκτήτης του εστιατορίου «Sea Fare of the Aegean» / Photo: Kay Zakariasen

Πωλητής παντοπωλείου πίσω από το ταμείο με ελληνική σημαία στο βάθος / Photo: Kay Zakariasen

Η γενιά που έφυγε από την Ελλάδα

Επίσης, μεταξύ των αναρτήσεων, ο @ohthatsonlyjess έγραψε: « Ο μπαμπάς μου μετανάστευσε εδώ από το Μεξικό τη δεκαετία του ’80 και πάντα δούλευε σε ελληνικά εστιατόρια. Μιλάει άπταιστα ελληνικά και τα έμαθε πριν από τα αγγλικά. Ευχαριστώ όλους αυτούς τους ανθρώπους που έδωσαν μια ευκαιρία σε ανθρώπους σαν τον μπαμπά μου».

«Υπέροχη συλλογή! Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για το Μόντρεαλ, το Τορόντο, τη Βοστώνη, τη Βαλτιμόρη, το Σικάγο, τη Φιλαδέλφεια… η γενιά που έφυγε από την Ελλάδα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρήκε τη θέση της στον κλάδο της εστίασης», έγραψε ο @fetaforce1.

Πρόσοψη ελληνικού παντοπωλείου / Photo: Kay Zakariasen

«Είμαι κόρη Έλληνα μετανάστη»

Η Kristina Headrick, ιδρύτρια του Yia Mas, έγραψε: «Είμαι περήφανη εγγονή Ελλήνων μεταναστών ιδιοκτητών εστιατορίων! Οι δικοί μου ήταν στη Βιρτζίνια – αλλά οι φωτογραφίες με συγκίνησαν παρόλα αυτά».

«Όλοι μας ψάχνουμε τον μπαμπά/παππού/θείο μας», έγραψε ο @chefmariatz. «Αυτό είναι τόσο ωραίο!! Περήφανη Ελληνοαμερικανίδα τρίτης γενιάς, ο παππούς της οποίας είναι από τη Νίσυρο και η γιαγιά της από τη Λέσβο», έγραψε η @thegeminifeed.

«Είμαι κόρη Έλληνα μετανάστη. Ο μπαμπάς μου δούλευε ως φούρναρης. Οι θείες και οι θείοι μου είχαν εστιατόρια. Στο Νιου Τζέρσεϊ και στη Φιλαδέλφεια», έγραψε η @lanipopsicles.

«Είναι πραγματικά υπέροχο που το ανακάλυψα αυτό και είδα φωτογραφίες από ένα εστιατόριο στο οποίο ο παππούς μου ήταν συνέταιρος (αν και λίγα χρόνια αφότου είχε φύγει από το εστιατόριο), μαζί με φωτογραφίες ανθρώπων που θυμάται η μαμά μου από την παιδική της ηλικία! Ευχαριστώ, NYPL», είπε ο @test.tube.adult.

«Κοιτάξτε αυτούς τους ανθρώπους! Οι δικοί μου! Είμαι τόσο περήφανη που αυτό αποτελεί μέρος της κληρονομιάς μου. Κάποτε, ο παππούς μου και ο αδελφός του είχαν ένα εστιατόριο στο Σαιντ Λούις. Όταν κάηκε από την ΚΚΚ, κατατάχθηκαν στο στρατό. Ο παππούς μου κατέληξε να υπηρετήσει στο πεζικό των ΗΠΑ στον Μεγάλο Πόλεμο και τραυματίστηκε στη Γαλλία. Ήταν ένας από τους ήρωές μου καθώς μεγάλωνα», δημοσίευσε ο @roaming_ogre.

«Ω, το λατρεύω αυτό ως εγγονή και κόρη ιδιοκτητών ελληνικών εστιατορίων», έγραψε η @yiayiasmarket.

*Δείτε το αρχείο στον ιστότοπο της NYPL: https://shorturl.at/aDsgq

*Αρχική Φωτό: Ντίνος Καλαϊτζίδης (αριστερά), Souvlaki Pizza / Photo: Kay Zakariasen