Υπάρχουν φορές που ακόμη και τα βιβλία που έχει κάποιος στο ράφι του λένε πολλά για τον ίδιο. Κάποιοι τίτλοι ίσως θα προτιμούσαν να μην ξεχωρίζουν τόσο εύκολα στη βιβλιοθήκη κάποιου. Ένας άνθρωπος με σκοτεινές εμμονές ίσως θα έκρυβε το «Θάνατος στη Βενετία» του Τόμας Μαν, όπου ένας ώριμος συγγραφέας γοητεύεται από ένα νεαρό αγόρι. Κάποιος άλλος θα μπορούσε να καλύψει το «Κουρδιστό Πορτοκάλι» με ένα πιο αθώο εξώφυλλο.

Γι’ αυτό προκαλεί εντύπωση ότι ο χρηματιστής Τζέφρι Έπσταϊν —καταδικασμένος για σεξουαλικά εγκλήματα και νεκρός από το 2019 ενώ περίμενε να δικαστεί για διακίνηση ανηλίκων— δεν έκρυβε τη δήθεν αγάπη του για τη «Λολίτα» του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ.

Η «Λολίτα» στα αρχεία Έπσταϊν

Το μυθιστόρημα του Ναμπόκοφ, που κυκλοφόρησε το 1955, έχει συνδεθεί έντονα με τη θεματική της παιδοφιλίας. Μάλιστα από τον τίτλο του προέκυψαν ακόμη και λέξεις όπως «Lolita» και «nymphet», που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν νεαρά κορίτσια τα οποία σεξουαλικοποιούνται από ενήλικες άνδρες.

Στα λεγόμενα «αρχεία Έπσταϊν» που δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα από το Κογκρέσο των ΗΠΑ εμφανίζονται ακόμη και φωτογραφίες νεαρής γυναίκας ή κοριτσιού, στο σώμα της οποίας έχουν γραφτεί με μελάνι οι διάσημες πρώτες λέξεις της «Λολίτα». Το βιβλίο εμφανίζεται και σε άλλα έγγραφα της υπόθεσης.

Ο ισχυρισμός ότι ήταν «θαυμαστής» του Ναμπόκοφ

Ο δημοσιογράφος Μάικλ Γουλφ, που κάποτε ετοίμαζε ένα πορτρέτο του Έπσταϊν, είχε γράψει ότι στο κομοδίνο του υπήρχε μόνο ένα βιβλίο: η «Λολίτα». Μάλιστα τον περιέγραφε ως «μεγάλο θαυμαστή του Ναμπόκοφ».

Όταν όμως ένας ελεγκτής στοιχείων προσπάθησε να επιβεβαιώσει την πληροφορία, ο Έπσταϊν αντέδρασε αρνητικά. Προώθησε το email στον Γουλφ γράφοντας απλώς «nfw» — δηλαδή «καμία περίπτωση». Το άρθρο τελικά δεν δημοσιεύθηκε ποτέ.

Παρά ταύτα, είναι γνωστό ότι ο Έπσταϊν είχε αγοράσει μια πρώτη έκδοση της «Λολίτα» και ότι το 2019 κατέβασε στο Kindle του το The Annotated Lolita, μόλις 43 ημέρες πριν από τη σύλληψή του.

Διάβαζε πράγματι το βιβλίο;

Παρά τους ισχυρισμούς, πολλοί αμφιβάλλουν ότι ο Έπσταϊν διάβασε ποτέ ουσιαστικά το βιβλίο — ή ότι θα μπορούσε να κατανοήσει τη λογοτεχνική του πολυπλοκότητα. Η «Λολίτα» δεν είναι ένα ερωτικό μυθιστόρημα, αλλά μια ειρωνική και βαθιά σκοτεινή αφήγηση για έναν αφηγητή που δεν αντιλαμβάνεται την ίδια του την παράνοια.

Από την αλληλογραφία του προκύπτει ότι αγόραζε πολλά διαφορετικά βιβλία: από οικονομικά και πολιτική μέχρι θέματα εξουσίας και σεξ. Ανάμεσά τους υπήρχαν και σοβαρά έργα, όπως το The Prisoner of Sex του Νόρμαν Μέιλερ ή το Zero K του Ντον ΝτεΛίλο, αλλά και πιο ελαφριά αναγνώσματα κατασκοπικής λογοτεχνίας.

Ένα βιβλίο που μάλλον παρεξηγήθηκε

Για κάποιον που αναζητά ιστορίες ηρωισμού ή φαντασιώσεις δύναμης, η «Λολίτα» είναι μια παράξενη επιλογή. Ο αφηγητής της, ο Χάμπερτ Χάμπερτ, δεν είναι ήρωας αλλά ένας βαθιά διαταραγμένος και αυτάρεσκος άνθρωπος. Το ίδιο το μυθιστόρημα λειτουργεί συχνά ως ειρωνικό σχόλιο πάνω στον χαρακτήρα του.

Στο τέλος της ιστορίας, η «Λολίτα» έχει μεγαλώσει και έχει δημιουργήσει τη δική της ζωή. Ο Χάμπερτ αρχίζει να αντιλαμβάνεται το βάρος των πράξεών του, όμως πριν αντιμετωπίσει τη δικαιοσύνη πεθαίνει από καρδιακή προσβολή.

Μια σκοτεινή ειρωνεία

Η εξέλιξη αυτή θυμίζει με παράξενο τρόπο την πραγματικότητα: όπως και ο χαρακτήρας του βιβλίου, έτσι και ο Έπσταϊν πέθανε πριν οδηγηθεί σε δίκη.

Πιθανότατα, ωστόσο, ο Έπσταϊν παρεξήγησε πλήρως τη «Λολίτα». Αν την αντιμετώπισε σαν μια μορφή «εκλεπτυσμένης» ερωτικής ιστορίας, τότε η ειρωνεία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη: ένα από τα πιο σύνθετα και σκοτεινά μυθιστορήματα του 20ού αιώνα θα είχε μετατραπεί στα μάτια του σε κάτι που δεν ήταν ποτέ.

*Με πληροφορίες από: The Atlantic 

Ειδήσεις Σήμερα: