Θα πάρω μιαν ανηφοριά,
θα πάρω μονοπάτια,
να βρω τα σκαλοπάτια
που παν στην λευτεριά.

Θ’ αφήσω αδέλφια, συγγενείς,
την μάνα, τον πατέρα
μέσ’ στα λαγκάδια πέρα
και τις βουνοπλαγιές.

Ψάχνοντας για την λευτεριά
θάχω παρέα μόνη
κατάλευκο το χιόνι,
βουνά και ρεματιές.

Τώρα κι’ αν είναι χειμωνιά,
θαρθή το καλοκαίρι,
την λευτεριά να φέρη
σε πόλεις και χωριά.

Θα πάρω μιαν ανηφοριά,
θα πάρω μονοπάτια,
να βρω τα σκαλοπάτια
που παν στην λευτεριά.

Τα σκαλοπάτια θ’ ανεβώ
να μπω σ’ ένα παλάτι.
Το ξέρω, θάναι απάτη,
δεν θάναι αληθινό.

Μέσ’ στο παλάτι θα γυρνώ
ώσπου να βρω τον θρόνο,
Βασίλισσα μια μόνο
να κάθεται σ’ αυτόν.

Κόρη, πανώρια, θα της πω
άνοιξε τα φτερά σου
και πάρε με κοντά σου,
μονάχα αυτό ζητώ.

Πάφος 1955


Το ποίημα που μόλις διαβάσατε, δημοσιευμένο στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Πέμπτη 21 Μαρτίου 1957, είχε γραφεί από τον κύπριο αγωνιστή Ευαγόρα Παλληκαρίδη, πριν αυτός ανέβει στα βουνά της Πάφου.


«ΤΟ ΒΗΜΑ», 21.3.1957, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο Παλληκαρίδης απαγχονίστηκε επί Αγγλοκρατίας, τα ξημερώματα της 14ης Μαρτίου 1957, στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας. Υπήρξε ο νεότερος από τους εκτελεσθέντες της ΕΟΚΑ (Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών), της οργάνωσης που, υπό την ηγεσία του Γεωργίου Γρίβα (γνωστού με το ψευδώνυμο Διγενής), ανέπτυξε ένοπλη δράση κατά τα έτη 1955-1959 με σκοπό την αποτίναξη του αγγλικού ζυγού και την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.


Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης είχε γεννηθεί στην Τσάδα, χωριό της επαρχίας Πάφου, στις 27 Φεβρουαρίου 1938.

Γονείς του ήταν ο Μιλτιάδης Παλληκαρίδης και η Αφροδίτη Παπαδανιήλ, αδέλφια του ο Ελευθέριος, ο Ανδρέας, η Γεωργία και η Μαρούλα.


Ο Ευαγόρας φοίτησε στο δημοτικό σχολείο Τσάδας και στη Νεοφύτειο Αστική Σχολή Κτήματος, συνέχισε δε τις σπουδές του στο Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου.

Η δράση του για την απελευθέρωση της Κύπρου άρχισε τον Ιούνιο του 1953, κατά τους εορτασμούς για τη στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ Β’.

Τότε κατέβασε από τα προπύλαια του σταδίου της Πάφου την αγγλική σημαία και πρωτοστάτησε στην οργάνωση μεγάλης διαδήλωσης, με αποτέλεσμα τη ματαίωση των εορτασμών.


Αργότερα, όταν μεταφέρονταν στο δικαστήριο οι κατόπιν προδοσίας συλληφθέντες για την εισαγωγή οπλισμού στην Κύπρο με το πλοιάριο «Άγιος Γεώργιος», ο Παλληκαρίδης και είκοσι σύντροφοί του όρμησαν στους αστυνομικούς, προκειμένου να τους απελευθερώσουν.


Στις 22 Ιουνίου 1955 ο Παλληκαρίδης ηγήθηκε της ομάδας επίθεσης εναντίον του δικαστηρίου της Πάφου και στη συνέχεια εναντίον του άγγλου διοικητή της πόλης.

Τον Αύγουστο του 1955, ενόσω βρισκόταν στην Ελλάδα, ο Παλληκαρίδης εξοικειώθηκε στη χρήση όπλου και κατόρθωσε να φέρει μαζί του στη μεγαλόνησο ένα περίστροφο.


Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης (πηγή: Συμβούλιο Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959)

Το Νοέμβριο του 1955, σε μαθητική διαδήλωση, χτύπησε άγγλους στρατιώτες, επιχειρώντας να απελευθερώσει ένα συμμαθητή του. Συνελήφθη και παραπέμφθηκε σε δίκη, στις 6 Δεκεμβρίου.

Για να αποφύγει την καταδίκη, ο Παλληκαρίδης κατέφυγε στη μονή Αγίου Νεοφύτου την προηγουμένη της δίκης και ενώθηκε με την ανταρτική ομάδα της περιοχής στην τοποθεσία Άππης, μεταξύ Κισσόνεργας και Τάλας. Ύστερα από αυτήν την εξέλιξη ο Παλληκαρίδης επικηρύχθηκε με το ποσό των 5.000 λιρών.

Το Μάρτιο του 1956 προωθήθηκε σε δασικό κρησφύγετο κοντά στη Λυσό, χωριό της επαρχίας Πάφου, και έλαβε μέρος σε πολλές επιθέσεις και επιχειρήσεις δολιοφθοράς κατά των Άγγλων στην εν λόγω περιοχή.


H οικογένεια του Ευαγόρα Παλληκαρίδη έξω από τις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, την ημέρα του απαγχονισμού του (πηγή: Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας – Συλλογή Φάνη Παρπαΐρη)

Το βράδυ της 18ης Δεκεμβρίου 1956, κατά τη διάρκεια μετακίνησης της ομάδας του από την περιοχή του Σταυρού της Ψώκας (οροσειρά Τροόδους) προς την περιοχή της Λυσού, βρέθηκε αντιμέτωπος με αγγλική περίπολο, που κινούνταν με σβησμένες τις μηχανές των οχημάτων της.


H οικογένεια του Ευαγόρα Παλληκαρίδη (πηγή: Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας – Συλλογή Φάνη Παρπαΐρη)

Ο Παλληκαρίδης συνελήφθη από τους Άγγλους, επειδή μετέφερε ένα οπλοπολυβόλο τύπου Bren μαζί με τρεις γεμιστήρες, και καταδικάστηκε σε θάνατο.

Στο δικαστή που του ανακοίνωσε την καταδίκη του είπε απλώς τα εξής: «Ξέρω ότι θα με κρεμάσετε. Ό,τι έκαμα, το έκαμα ως Έλλην Κύπριος που αγωνίζεται για την ελευθερία του».

Ο 19χρονος Ευαγόρας Παλληκαρίδης ανέβηκε στο ικρίωμα και ξεψύχησε εννέα δευτερόλεπτα αφότου άνοιξε η ξύλινη καταπακτή της αγχόνης, σύμφωνα με τη φρικώδη γραπτή μαρτυρία του άγγλου δημίου του.

Στην κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο πατέρας, η μητέρα και τα αδέλφια του Παλληκαρίδη πριν μπουν στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, την ημέρα του απαγχονισμού του (πηγή: Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας – Συλλογή Φάνη Παρπαΐρη).

Ειδήσεις Σήμερα: