Η εμφάνιση ενός νέου και ιδιαίτερα ανησυχητικού φαινομένου στους δρόμους της Ελλάδας έχει αρχίσει να απασχολεί όχι μόνο τις εγχώριες αρχές, αλλά και τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, καθώς η πρακτική των λεγόμενων «tsiliadoroi» (ναι, για τους τσιλιαδόρους λένε) φαίνεται να εξελίσσεται σε μια οργανωμένη μέθοδο παράκαμψης των αστυνομικών ελέγχων αλκοτέστ.

Το θέμα απέκτησε ευρωπαϊκές διαστάσεις μετά την εκτενή αναφορά της ισπανικής εφημερίδας El Mundo, η οποία παρουσίασε την Ελλάδα ως το επίκεντρο μιας νέας μορφής «αστικής παραοικονομίας» που αναπτύσσεται γύρω από τη νυχτερινή διασκέδαση και την οδική παραβατικότητα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η μείωση των θετικών ελέγχων αλκοόλ που καταγράφεται τους τελευταίους μήνες δεν αντανακλά απαραίτητα αλλαγή συμπεριφοράς των οδηγών, αλλά ενδέχεται να συνδέεται με τη δράση τρίτων προσώπων που παρεμβαίνουν την τελευταία στιγμή, αναλαμβάνοντας την οδήγηση πριν από τα μπλόκα της Τροχαίας.

Η διεθνής προβολή του ζητήματος ανέδειξε τις ευρύτερες διαστάσεις του φαινομένου, το οποίο δεν περιορίζεται πλέον σε μεμονωμένα περιστατικά αλλά εμφανίζει χαρακτηριστικά οργανωμένης υπηρεσίας. Όπως επισημαίνεται, «άτομα που παραμένουν νηφάλια κινούνται κοντά σε σημεία ελέγχου, ενημερώνονται μέσω κοινωνικών δικτύων ή εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων για τη θέση των μπλόκων και, έναντι αμοιβής, αντικαθιστούν προσωρινά τον οδηγό ενός οχήματος ώστε να περάσει τον έλεγχο χωρίς παράβαση.

Η πρακτική αυτή, που θυμίζει σε ορισμένες περιπτώσεις «παράλληλο σύστημα αποφυγής κυρώσεων», δημιουργεί έντονο προβληματισμό τόσο για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων όσο και για τις κοινωνικές προεκτάσεις της», τονίζουν στην Ισπανία.

Τους κάνει έκπληξη. Σε εμάς όχι.

Συγκεκριμένα η ισπανική εφημερίδα αναφέρει:

«Ένα νέο φαινόμενο έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις αρχές στην Ελλάδα, καθώς η αστυνομία εμφανίζεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με την αυξανόμενη δράση των λεγόμενων «tsiliadoroi» στους ελέγχους αλκοτέστ. Παρότι τους τελευταίους μήνες έχουν εντατικοποιηθεί οι έλεγχοι αλκοόλ, ιδιαίτερα στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις, ο αριθμός των οδηγών που εντοπίζονται να οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ έχει μειωθεί αισθητά. Αν και εκ πρώτης όψεως αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί θετική εξέλιξη, η πραγματικότητα είναι διαφορετική και προκαλεί προβληματισμό.

Πίσω από τη μείωση των θετικών ελέγχων δεν βρίσκεται απαραίτητα η αυξημένη οδική συνείδηση των πολιτών, αλλά η οργανωμένη δράση των «tsiliadoroi». Ο όρος αναφέρεται σε άτομα που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι ή «παρατηρητές» και δρουν κοντά στα σημεία όπου η αστυνομία πραγματοποιεί ελέγχους. Συγκεκριμένα, πρόκειται για νηφάλια άτομα που, έναντι χρηματικής αμοιβής, αναλαμβάνουν προσωρινά την οδήγηση ενός οχήματος λίγο πριν αυτό περάσει από τον έλεγχο αλκοτέστ, ώστε να αποφευχθεί η καταγραφή παράβασης.

Η πρακτική αυτή έχει δημιουργήσει σοβαρό πονοκέφαλο στις αρχές, καθώς υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και θέτει σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια. Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι ότι το φαινόμενο ενδέχεται να εξαπλωθεί και σε άλλες χώρες, εάν δεν ληφθούν έγκαιρα μέτρα αντιμετώπισης. Οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν ήδη τρόπους για τον εντοπισμό και την αποτροπή αυτής της πρακτικής, με στόχο τη διασφάλιση της νομιμότητας και την προστασία της δημόσιας ασφάλειας».

Η συζήτηση που άνοιξε μετά το ισπανικό ρεπορτάζ δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο που θα μπορούσε να εξαπλωθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις όπου οι έλεγχοι οδικής ασφάλειας εντείνονται και η τεχνολογία επιτρέπει ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο. Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επιχειρεί να μειώσει δραστικά τα τροχαία δυστυχήματα που συνδέονται με την κατανάλωση αλκοόλ, η ύπαρξη ενός «ανθρώπινου φίλτρου» που ακυρώνει στην πράξη τους ελέγχους μετατρέπεται σε ζήτημα δημόσιας ασφάλειας με ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες.