Οι αυξανόμενες εντάσεις με τις ΗΠΑ και οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ υποκινούν νέα σχέδια στην Ευρώπη, για να γίνει κάτι που από καιρό φαινόταν αδύνατο: να «τα σπάσει» με την αμερικανική τεχνολογία υπέρ των εγχώριων εναλλακτικών.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, αυτή την εβδομάδα, πήρε πίσω την απειλή του να καταλάβει τη Γροιλανδίας με τη βία εάν χρειαστεί. Αλλά ακόμη και η πιθανότητα ένοπλης σύγκρουσης με τους συμμάχους έχει φέρει στην Ευρώπη μια νέα, επείγουσα ανάγκη για το πώς να μειώσει την εξάρτησή της από την τεχνολογική υποδομή των ΗΠΑ και τα εργαλεία που υποστηρίζουν τμήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Το χειρότερο σενάριο για τους Ευρωπαίους αξιωματούχους; Δεν είναι ούτε η Γροιλανδία, ούτε καν οι δασμοί, αλλά ένα εκτελεστικό διάταγμα του Λευκού Οίκου, που θα διακόπτει την πρόσβαση της ΕΕ σε κέντρα δεδομένων ή λογισμικό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που χρειάζονται οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις για να λειτουργήσουν.

Η υπόθεση της Γροιλανδίας εκνεύρισε και έδωσε αφορμή στην ΕΕ

«Όταν αρχίζεις να κάνεις αυτού του είδους τις σκέψεις, ακόμα κι αν είναι απλώς σκέψεις, πρέπει να αρχίσεις να υπολογίζεις: Πώς θα λειτουργούσε αυτό;», τόνισε ο Bernard Liautaud, διευθύνων συνεργάτης της Balderton Capital, μιας ευρωπαϊκής εταιρείας επιχειρηματικών κεφαλαίων, ρωτώντας: «Μπορείτε να φανταστείτε την Ευρώπη να λειτουργεί χωρίς την αμερικανική τεχνολογία; Είναι πολύ δύσκολο να το φανταστεί κανείς».

Η προσέγγιση του Τραμπ στη Γροιλανδία έχει ωθήσει Ευρωπαίους αξιωματούχους και διπλωμάτες να σκληρύνουν τις απόψεις τους σχετικά με την ανάγκη να περιορίσει η Ευρώπη την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ, από την τεχνολογία στην άμυνα και στο εμπόριο.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Πέμπτη ένα ψήφισμα για την «τεχνολογική κυριαρχία», που υποστηρίζει τη χρήση κριτηρίων δημοσίων προμηθειών, για να ευνοηθούν τα ευρωπαϊκά προϊόντα όπου είναι δυνατόν, και προτείνει νέα νομοθεσία για την προώθηση των Ευρωπαίων παρόχων cloud.

Νέα νομοθεσία Κομισιόν για την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία

Ο εκτελεστικός βραχίονας της Ευρωπαϊκής Ένωσης εργάζεται επί του παρόντος σε νέα νομοθεσία που στοχεύει στην προώθηση της τεχνολογικής κυριαρχίας, σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν το θέμα. Οι κίνδυνοι ασφάλειας που θέτει η αμερικανική τεχνολογία έχουν συζητηθεί ανοιχτά ως μέρος αυτής της εργασίας, είπε ένας από τους αξιωματούχους στην Wall Street Journal, προσθέτοντας ότι μια τέτοια συζήτηση θα ήταν αδιανόητη μόλις πριν από έξι μήνες.

Αξιωματούχοι και νομοθέτες δήλωσαν ότι η εστίαση του μπλοκ στην τεχνολογική κυριαρχία είναι ο περιορισμός των εξαρτήσεων και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών εταιρειών – όχι μια προσπάθεια να εγκαταλειφθεί εντελώς η αμερικανική τεχνολογία.

Μια πιθανή «αποσύνδεση» της Ευρώπης από την τεχνολογίας των ΗΠΑ ήταν ένα καυτό θέμα συζήτησης μεταξύ των ηγετών των επιχειρήσεων και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, αυτή την εβδομάδα. Πολλοί είπαν ότι θα ήταν ένα περίπλοκο εγχείρημα, δεδομένου του εύρους της αμερικανικής τεχνολογίας που χρησιμοποιείται, από τσιπ και υπηρεσίες cloud, έως μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και άλλο λογισμικό.

Ευρωπαϊκό λογισμικό για τις μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες

Η κλίμακα της εξάρτησης της Ευρώπης από την τεχνολογία των ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλη, ιδιαίτερα για υπηρεσίες cloud-computing από εταιρείες όπως η Amazon.com, η Google και η Microsoft. Το 2024, οι Ευρωπαίοι πελάτες ξόδεψαν σχεδόν 25 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπηρεσίες υποδομής από τις πέντε κορυφαίες εταιρείες cloud των ΗΠΑ, ή το 83% της συνολικής αγοράς στην Ευρώπη, σύμφωνα με την ερευνητική εταιρεία IDC.

«Οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες θα πρέπει να χρησιμοποιούν ευρωπαϊκό λογισμικό», δήλωσε ο Nicolas Dufourcq, επικεφαλής της γαλλικής κρατικής επενδυτικής τράπεζας Bpifrance, σε τηλεοπτική συνέντευξη την Πέμπτη. «Η επιλογή της αμερικανικής ψηφιακής τεχνολογίας από προεπιλογή είναι πολύ εύκολη και πρέπει να σταματήσει».

Ενώ η Ευρώπη βοήθησε στην ηγεσία της επανάστασης των κινητών τηλεφώνων με εταιρείες όπως η Nokia και η Ericsson, η ήπειρος έχει μείνει πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα στην εποχή του Διαδικτύου – αποτυγχάνοντας να παράγει τεχνολογικούς γίγαντες στην ίδια κλίμακα. Με τα χρόνια, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βοήθησαν στη χρηματοδότηση ή την προώθηση πολλαπλών εγχώριων μηχανών αναζήτησης, αλλά δεν κατάφεραν να ανταγωνιστούν την Google.

Πολλοί Ευρωπαίοι επιχειρηματίες κατηγορούν για τα δεινά της Ευρώπης μια κουλτούρα που αποστρέφεται τον κίνδυνο, την κατακερματισμένη αγορά και τους επαχθείς κανονισμούς. Αυτός είναι σε μεγάλο βαθμό ο λόγος που η ΕΕ προσπαθεί τώρα να χαλαρώσει ορισμένους από τους ψηφιακούς κανόνες της, αν και μέχρι στιγμής η πρόοδος ήταν αργή.

Το θέμα της απεξάρτησης από τις ΗΠΑ απασχολεί την ΕΕ από το 2013

Οι ευρωπαϊκές προσπάθειες να ξεφύγουν από την τεχνολογική κυριαρχία των ΗΠΑ για ιδιωτικούς ή εμπορικούς λόγους είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα εδώ και δεκαετίες.
Το ζήτημα απασχόλησε την ΕΕ το 2013, όταν ο πρώην ανάδοχος της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Έντουαρντ Σνόουντεν, διέρρευσε πληροφορίες σχετικά με τις πρακτικές επιτήρησης των ΗΠΑ – που υποτίθεται ότι περιλαμβάνουν δεδομένα σε αμερικανικούς τεχνολογικούς γίγαντες. Το επεισόδιο αναφέρθηκε όταν το ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ κατέρριψε μια διατλαντική συμφωνία ανταλλαγής δεδομένων.

Το 2018, υπό την πρώτη διακυβέρνηση Τραμπ, οι ευρωπαϊκές εταιρείες και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εξέφρασαν ξανά ανησυχία, μετά την ψήφιση νόμου από τις ΗΠΑ που ρητά παρείχε στις αρχές επιβολής του νόμου την εξουσία να ζητούν δεδομένα τα οποία οι Αμερικανοί πάροχοι cloud έχουν αποθηκεύσει στο εξωτερικό.

Και στις δύο περιπτώσεις, οι εταιρείες των ΗΠΑ κατάφεραν να διατηρήσουν, ακόμη και να αυξήσουν το μερίδιο αγοράς τους στην Ευρώπη, χτίζοντας περισσότερα κέντρα δεδομένων για τη στέγαση των δεδομένων των πελατών σε ευρωπαϊκό έδαφος και δεσμευόμενες να μην τα στείλουν αλλού. Τα τελευταία χρόνια, οι εταιρείες τεχνολογίας έχουν προχωρήσει περισσότερο, προσθέτοντας επιλογές αποθήκευσης δεδομένων με θυγατρικές ή συνεργάτες υπό ευρωπαϊκό έλεγχο – κάτι που επιδιώκουν τα ευρωπαϊκά στελέχη στο Νταβός.

Οι πρώτες κινήσεις μετά την επανεκλογή Τραμπ

Από την επανεκλογή του Τραμπ, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ζήτησαν από ορισμένους Αμερικανούς παρόχους cloud να διασφαλίσουν ότι οι πελάτες τους σε βασικούς τομείς, όπως η ενέργεια, μπορούν εύκολα να μεταφέρουν την υποδομή των κέντρων δεδομένων τους σε τοπικούς παρόχους εάν μια ενέργεια των ΗΠΑ διακόψει την υπηρεσία τους, ανέφεραν άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

Στη Γερμανία, η Microsoft επέκτεινε πρόσφατα μια συμφωνία με την Delos Cloud – θυγατρική της SAP – για την παροχή των υπηρεσιών της εταιρείας των ΗΠΑ υπό την ιδιοκτησία και τον έλεγχό της. Η Amazon κυκλοφόρησε την περασμένη εβδομάδα μια υπηρεσία «sovereign cloud» στην Ευρώπη, η οποία διαχειρίζεται πολίτες της ΕΕ και εδρεύει στη Γερμανία.

Η Google έχει επίσης δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια συνεργασίες με τοπικές εταιρείες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες για την κυρίαρχη υπηρεσία της cloud, συμπεριλαμβανομένης μιας κοινοπραξίας στη Γαλλία που λειτουργεί πλήρως από τοπική επιχείρηση, απομονώνοντας τους πελάτες από πιθανά αμερικανικά αιτήματα για περιορισμό της πρόσβασης ή κατασκοπεία.

Γαλλογερμανική συμμαχία για να φτιάξουμε «Ευρωπαίους πρωταθλητές»

Τον Νοέμβριο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς φιλοξένησε μια σύνοδο κορυφής για την ψηφιακή κυριαρχία με την Γαλλία, για να πιέσει για χαλάρωση των κανόνων τεχνολογίας της ΕΕ,  ευρωπαϊκή προτίμηση στις αγορές τεχνολογίας και νέες επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων.

Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει καταστήσει την προώθηση τοπικών εταιρειών και τη χαλάρωση των κανονισμών της ΕΕ βασικό δόγμα της δεύτερης θητείας του. Προσπάθησε να βοηθήσει την Mistral AI – έναν από τους μοναδικούς κορυφαίους κατασκευαστές τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη – να εξασφαλίσει μεγάλους εταιρικούς πελάτες. Προσπάθησε επίσης να προσελκύσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στην Γαλλία, διαφημίζοντας φθηνή ηλεκτρική ενέργεια από πυρηνική ενέργεια.

«Είμαστε ξεκάθαρα πρόθυμοι να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αναδείξουμε πρωταθλητές Ευρώπης», είπε ο Μακρόν στη γερμανική σύνοδο κορυφής για την ψηφιακή κυριαρχία. «Αυτό είναι απλώς μια άρνηση του να είσαι υποτελής», σημείωσε χαρακτηριστικά, με προφανή αποδέκτη του μηνύματος τον Ντόναλντ Τραμπ.