Σε ένα νοσοκομείο στην επαρχία Γιουνάν της Κίνας, γιατροί περιμένουν κάθε καλοκαίρι μια ασυνήθιστη ροή ασθενών.

Δεν πρόκειται για επιδημία ή ιό, αλλά για ανθρώπους που μοιράζονται ένα εξαιρετικά παράξενο σύμπτωμα: βλέπουν μικροσκοπικές ανθρωπόμορφες φιγούρες να κινούνται γύρω τους — να περπατούν κάτω από πόρτες, να σκαρφαλώνουν στους τοίχους και να στέκονται πάνω στα έπιπλα.

Σύμφωνα με το BBC, το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο.

Κάθε χρόνο καταγράφονται εκατοντάδες τέτοιες περιπτώσεις.

Και σχεδόν όλες έχουν έναν κοινό παρονομαστή: την κατανάλωση ενός δημοφιλούς τοπικού μανιταριού, γνωστού ως Lanmaoa asiatica.

Ένα μανιτάρι με απρόβλεπτες συνέπειες

Στη Γιουνάν, το συγκεκριμένο μανιτάρι θεωρείται λιχουδιά.

Αναπτύσσεται σε συμβίωση με πεύκα στα γύρω δάση και φημίζεται για την έντονη, πλούσια σε ουμάμι γεύση του.

Πωλείται στις λαϊκές αγορές, εμφανίζεται σε εστιατόρια και αποτελεί βασικό συστατικό της τοπικής κουζίνας κατά την περίοδο αιχμής των μανιταριών — από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο.

Ωστόσο, υπάρχει ένας άγραφος κανόνας: το μανιτάρι πρέπει να μαγειρεύεται πολύ καλά.

Διαφορετικά, μπορεί να προκαλέσει έντονες παραισθήσεις.

Σε εστιατόρια της περιοχής, το προσωπικό δεν διστάζει να προειδοποιεί τους πελάτες. Ο βιολόγος Colin Domnauer περιγράφει ότι του ζητήθηκε να περιμένει 15 λεπτά πριν δοκιμάσει σούπα με το μανιτάρι — «αλλιώς μπορεί να δείτε μικρά ανθρωπάκια», όπως του είπαν.

Ένα τοπικό φαινόμενο που έγινε παγκόσμιο μυστήριο

Παρότι οι κάτοικοι της Γιουνάν γνωρίζουν το φαινόμενο εδώ και χρόνια, για την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα το μανιτάρι παρέμενε για δεκαετίες σχεδόν άγνωστο.

Η μυκολόγος Giuliana Furci, επικεφαλής του Fungi Foundation, εξηγεί ότι υπήρχαν διάσπαρτες αναφορές για ένα «ψυχεδελικό μανιτάρι» με ιδιαίτερες επιδράσεις — αλλά κανείς δεν είχε επιβεβαιώσει την ταυτότητά του.

Το είδος περιγράφηκε επίσημα μόλις το 2015.

Η επιστημονική έρευνα ξεκινά από τις αγορές μανιταριών

Αποφασισμένος να λύσει το μυστήριο, ο Domnauer ταξίδεψε το 2023 στη Γιουνάν κατά τη διάρκεια της περιόδου συγκομιδής.

 Επισκέφθηκε αγορές μανιταριών και ρώτησε τους πωλητές — συχνά με χιούμορ — ποιο είδος «σε κάνει να βλέπεις μικρούς ανθρώπους».

Αγόρασε δείγματα, τα μετέφερε στο εργαστήριο και προχώρησε σε γενετικές αναλύσεις. Το αποτέλεσμα επιβεβαίωσε ότι επρόκειτο πράγματι για το Lanmaoa asiatica.

Τι δείχνουν τα πρώτα πειράματα

Σε πειραματικές δοκιμές, εκχυλίσματα του μανιταριού χορηγήθηκαν σε ποντίκια.

Τα ζώα εμφάνισαν ένα χαρακτηριστικό μοτίβο συμπεριφοράς: αρχικά έντονη υπερδραστηριότητα και στη συνέχεια παρατεταμένη ακινησία και λήθαργο.

Οι παρατηρήσεις αυτές ευθυγραμμίζονται με τις εμπειρίες ανθρώπων που έχουν καταναλώσει το μανιτάρι — οι οποίοι συχνά αναφέρουν έντονες ψυχολογικές και σωματικές μεταβολές.

«Λιλιπούτειες παραισθήσεις»: Ένα φαινόμενο με ιστορία

Το φαινόμενο είχε καταγραφεί ήδη από το 1991, όταν Κινέζοι ερευνητές περιέγραψαν περιπτώσεις ανθρώπων που βίωναν «λιλιπούτειες παραισθήσεις» — έναν όρο εμπνευσμένο από το μυθιστόρημα Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ.

Οι ασθενείς ανέφεραν ότι έβλεπαν δεκάδες μικροσκοπικές μορφές να κινούνται γύρω τους, ακόμη και πάνω στα ρούχα ή στο φαγητό τους. Οι εικόνες γίνονταν μάλιστα πιο έντονες όταν είχαν κλειστά τα μάτια.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Κίνα.

Τη δεκαετία του 1960, οι ερευνητές Gordon Wasson και Roger Heim διερεύνησαν αναφορές στην Παπούα Νέα Γουινέα για ένα μανιτάρι που προκαλούσε μια κατάσταση που οι ντόπιοι περιέγραφαν ως «τρέλα».

Τα δείγματα στάλθηκαν στον χημικό Albert Hofmann, ο οποίος όμως τότε δεν κατάφερε να εντοπίσει κάποια γνωστή δραστική ουσία.

Το φαινόμενο αποδόθηκε σε πολιτισμικές δοξασίες — και η έρευνα εγκαταλείφθηκε.

Νέα δεδομένα από τις Φιλιππίνες

Πιο πρόσφατα, ο Domnauer ταξίδεψε στις Φιλιππίνες, όπου εντόπισε μανιτάρια με παρόμοιες επιδράσεις.

Παρότι τα δείγματα διέφεραν ελαφρώς στην εμφάνιση — μικρότερα και πιο ανοιχτόχρωμα — οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν ότι επρόκειτο για το ίδιο είδος.

Το εύρημα ενισχύει την υπόθεση ότι το μανιτάρι έχει ευρύτερη γεωγραφική εξάπλωση από ό,τι πιστευόταν αρχικά.

Μια άγνωστη ψυχοδραστική ουσία

Σε αντίθεση με τα «μαγικά μανιτάρια» (ψυχεδελικό είδος μανιταριών) που περιέχουν ψιλοκυβίνη, το Lanmaoa asiatica φαίνεται να δρα μέσω μιας διαφορετικής, άγνωστης μέχρι σήμερα χημικής ένωσης.

Οι επιδράσεις του είναι ιδιαίτερα παρατεταμένες: τα «ταξίδια» μπορεί να διαρκούν από 12 έως 24 ώρες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται νοσηλεία για ημέρες λόγω παραληρήματος, ζάλης και αποπροσανατολισμού.

Λόγω αυτών των κινδύνων, ο Domnauer δηλώνει ότι δεν έχει δοκιμάσει ποτέ το μανιτάρι προσωπικά.

Γιατί όλοι βλέπουν το ίδιο πράγμα;

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι η συνέπεια των παραισθήσεων.

Σε άλλα ψυχεδελικά, οι εμπειρίες ποικίλλουν έντονα από άτομο σε άτομο.

Στην περίπτωση του L. asiatica, όμως, οι μαρτυρίες επαναλαμβάνονται σχεδόν με ακρίβεια: μικροσκοπικές φιγούρες, ανθρωπάκια, «ξωτικά».

«Δεν γνωρίζω τίποτα άλλο που να προκαλεί τόσο σταθερό και επαναλαμβανόμενο τύπο παραισθήσεων», σημειώνει ο Domnauer.

Ένα παράθυρο στον ανθρώπινο εγκέφαλο

Η ανακάλυψη της ουσίας που ευθύνεται για το φαινόμενο θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους στη νευροεπιστήμη.

Οι ερευνητές ελπίζουν ότι θα προσφέρει στοιχεία για το πώς ο εγκέφαλος κατασκευάζει εικόνες, αντιλήψεις και οπτικές ψευδαισθήσεις.

Το Lanmaoa asiatica δεν είναι απλώς ένα περίεργο μανιτάρι. Είναι ένα σπάνιο φυσικό πείραμα — ένα παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο ο ανθρώπινος νους δημιουργεί κόσμους που δεν υπάρχουν.

Ειδήσεις Σήμερα: