«Τρικυμία» στη σερβική κυβέρνηση φέρνει η Ενδιάμεση Συμφωνία με την ΕΕ

51

Στα πρόθυρα κατάρρευσης οδηγεί τη σερβική κυβέρνηση συνασπισμού η προγραμματισμένη για την Πέμπτη υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας με την ΕΕ, καθώς η πλευρά Κοστούνιτσα καταγγέλλει «τέχνασμα» ώστε να εγκριθεί εμμέσως από το Βελιγράδι η ευρωπαϊκή αποστολή και η απόσχιση του Κοσόβου. Το περιεχόμενο της Συμφωνίας. Θάτσι προς Σέρβους…

Η -οριακή- επικράτηση του Μπόρις Τάντιτς έναντι του υπερεθνικιστή Τόμισλαβ Νίκολιτς στις προεδρικές εκλογές της Σερβίας ελαχιστοποίησε τις ανησυχίες της Δύσης για βίαιη αντίδραση της Σερβίας στην επικείμενη ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου, την οποία στηρίζουν και πρόκειται να αναγνωρίσουν οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Όμως, το θυελλώδες πολιτικό σκηνικό που δημιουργείται στη Σερβία δύο ημέρες μετά τις προεδρικές εκλογές και μετά το «πράσινο φως» της ΕΕ στην αποστολή αστυνομικής δύναμης στο Κόσοβο μπορεί να σημάνει το τέλος της αισιοδοξίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο πρωθυπουργός Βόισλαβ Κοστούνιτσα -ο οποίος αρνήθηκε να στηρίξει τον Μπόρις Τάντιτς στη σκληρή μάχη για την προεδρία- απορρίπτει κατηγορηματικά την υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας που πρότεινε η ΕΕ στη Σερβία, μιλώντας για «τέχνασμα» ώστε κατ ουσίαν να υφαρπαγεί η σερβική στήριξη στην ευρωπαϊκή αστυνομική-δικαστική αποστολή στο Κόσοβο και σε αυτή καθαυτή την απόσχιση.

«Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υπογράψει πολιτική συμφωνία με τη Σερβία, στέλνοντας ταυτόχρονα μία αποστολή στο Κόσοβο που διασπά τη χώρα, είναι απάτη» είπε ο Σέρβος πρωθυπουργός και συγκάλεσε έκτακτως την ολομέλεια του Κοινοβουλίου με αίτημα να απορριφθεί η υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας.

Με την υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας «η Σερβία θα είναι η πρώτη χώρα που, έμμεσα, αναγνωρίζει το ανεξάρτητο Κόσοβο», λέει ο Κοστούνιτσα, ενώ ως προς την ευρωπαϊκή αποστολή τονίζει ότι «αποτελεί άμεση απειλή για την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και τη συνταγματική τάξη της Σερβίας».

Σε υψηλούς τόνους ο Σέρβος πρωθυπορυγός αναφέρει ότι η «η απόφαση [για την ευρωπαϊκή δύναμη] δείχνει ότι η ΕΕ σε συνεργασία με τους Αλβανούς αποσχιστές, προσπαθεί, παραβιάζοντας το διεθνές δίκαιο, να δημιουργήσει ένα αλβανικό ψευδοκράτος στο έδαφος της Σερβίας».

Απέναντί του ο Βόισλαβ Κοστούνιτσα βρίσκει τον κυβερνητικό εταίρο που πρόσκειται στον επανεκλεγέντα Μπόρις Τάντιτς, και ο οποίος επιμένει στην υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας με την Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Η Πέμπτη είναι ημέρα κρίσης. Εάν υπογράψουν τα πάντα μπορεί να συμβούν με την κυβέρνηση» δηλώνει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μπόζιντα Ντζέλιτς, ο οποίος ανήκει στο Δημοκρατικό Κόμμα του Τάντιτς, σκιαγραφόντας καθαρά το κλίμα που επικρατεί στο Βελιγράδι.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο Βόισλαβ Κοστούνιτσα ίσως επιχειρήσει να ρίξει την κυβέρνηση οδηγώντας τη χώρα σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Μπορεί, όμως, και να αποφύγει τις κάλπες συμμαχώντας με το υπερεθνικιστικό Ριζοσπαστικό Κόμμα με το οποίο κατέβηκε στις προεδρικές εκλογές ο Τόμισλαβ Νίκολιτς, στηρίζοντας στροφή προς τη Ρωσία και σκληρή αντίδραση στην απόσχιση του Κοσόβου, που αναμένεται πλέον εντός Φεβρουαρίου.

Εν τω μεταξύ, με παρέμβασή τους ο πρόεδρος της Βουλγαρίας Γκεόργκι Παρβάνοφ και ο πρόεδρος της Ουγγαρίας Λάζλο Σόλιομ ζητούν την λήψη από την ΕΕ κοινής θέσης για το καθεστώς του Κοσόβου. «Η ΕΕ θα πρέπει να δείξει ενότητα σε όλες τις πολιτικές της, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό τώρα που το Κόσοβο ετοιμάζεται να κηρύξει την ανεξαρτησία του […] Ελπίζω ότι θα υπάρξει μια κοινή θέση της ΕΕ στο θέμα αυτό» δήλωσε ο Λ.Σόλιομ σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Βούλγαρο ομόλογό του, ο οποίος πρόσθεσε ότι τα διπλωματικά σώματα των δυό χωρών επεξεργάζονται μία κοινή ευρωπαϊκή θέση.

Θάτσι προς Σέρβους: «Μη φύγετε από το Κόσοβο»

Με την απόσχιση προ των πυλών ο Κοσοβάρος πρωθυπουργός Χασίμ Θάτσι ζήτησε την Τρίτη από τους Σέρβους να παραμείνουν στην επαρχία όταν θα κηρυχθεί μονομερώς η ανεξαρτησία, κατά τη διάρκεια της πρώτης του επαφής με τη σερβική κοινότητα μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας τον Νοέμβριο.

«Το μήνυμα προς τους Σέρβους είναι να παραμείνουν στο Κόσοβο. Είναι μια χώρα για όλους» δήλωσε ο Χασίμ Θάτσι επισκεπτόμενος μία από τις 49 σερβικές οικογένειες που κατοικούν στο χωριό Ρουμπόβσκ, 35 χιλιόμετρα νότια της Πρίστινα.

«Ζητώ από τους πρόσφυγες που εγκατέλειψαν το Κόσοβο και ζουν στη Σερβία και το Μαυροβούνιο να επιστρέψουν στα σπίτια τους» είπε ο πρώην διοικητής των αυτονομιστών ανταρτών του Κοσόβου (UCK).

«Η κυβέρνηση το εγγυάται: θα συμμετάσχω προσωπικά, σε συνεργασία με τις αρχές της διεθνούς κοινότητας στην οικοδόμηση ενός νέου Κοσόβου για όλους. Δεν θα ανεχθούμε επεισόδια. Δεν θα ανεχθούμε πράξεις αντεκδίκησης» είπε. Περί τους 200.000 Σέρβους εγκατέλειψαν την επαρχία μετά τον πόλεμο 1998-1999 υπό το φόβο των αντιποίνων.

Η Ενδιάμεση Συμφωνία

Ενίσχυση της πολιτικής συνεργασίας μεταξύ Σερβίας – ΕΕ κατεύθυνση την απόδοση καθεστώτος υποψήφιας χώρας προβλέπει η Ενδιάμεση Συμφωνία που πρότεινε η Ένωση στο Βελιγράδι και έχει προγραμματιστεί να υπογραφεί την Πέμπτη, επιταχύνοντας το ευρωπαϊκό μέλλον της Σερβίας ως «αντιστάθμισμα» για την οδυνηρή απώλεια του Κοσσυφοπεδίου.

* Σημειώνεται ότι η Ενδιάμεση Συμφωνία απέχει αρκετά από τη Συμφωνία Σύνδεσης και Σταθεροποίησης, η οποία θα ήταν το πρώτο βήμα προς την ένταξη της Σερβίας στην Ένωση, αλλά η υπογραφή της μπλοκάρεται από την Ολλανδία η οποία απαιτεί πρώτα τη σύλληψη και παράδοση στο ICY των καταζητούμενων για εγκλήματα πολέμου Ρ.Μλάντιτς και Ρ.Κάρατζιτς.

Στο πρώτο άρθρο της Ενδιάμεσης Συμφωνίας που έχει προτείνει η ΕΕ στη Σερβία -και η οποία αναμένεται να υπογραφεί την Πέμπτη- αναφέρεται ότι η ΕΕ και Σερβία θα ενισχύσουν τη μεταξύ τους πολιτική συνεργασία με στόχο την επιτάχυνση της πορεία της τελευταίας προς την «ευρωπαϊκή οικογένεια», συμπεριλαμβανομένης και της απόδοσης σε αυτήν καθεστώτος υποψήφιας προς ένταξη χώρας.

Στο σχέδιο της συμφωνίας, το οποίο παρέλαβε η σερβική αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες αναφέρει, επίσης, πως λόγω της σημασίας που έχει η διευκόλυνση της μετακίνησης των Σέρβων πολιτών στην ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ξεκινήσει διάλογο με τη Σερβία για την απελευθέρωση του καθεστώτος έκδοσης βίζας.

Τονίζεται δε πως «η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να καλλιεργεί επαφές μεταξύ των λαών των κρατών-μελών της και του λαού της Σερβίας, συμπεριλαμβανομένων και των επαφών μεταξύ των φοιτητών».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτίθεται, μάλιστα, να επιταχύνει τις διαδικασίες για την αύξηση του αριθμού των Σέρβων φοιτητών που σπουδάζουν στην Ένωση, τόσο μέσω του προγράμματος Erasmus όσο και μέσω διμερών πρωτοβουλιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση θα εξετάσει άμεσα την προοπτική αύξησης των διατιθέμενων κονδυλίων.

Στο σχέδιο κειμένου της Ενδιάμεσης Συμφωνίας επισημαίνεται ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Σερβία θα υπογράψουν τη Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης μόλις γίνουν όλα τα απαραίτητα βήματα».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, τονίζεται στο κείμενο, είναι αποφασισμένη «να στηρίξει τις προσπάθειες της Σερβίας για την ενίσχυση της δημοκρατίας και της έννομης τάξης, συμβάλλοντας στην οικονομική και θεσμική σταθερότητα στη Σερβία και παρέχοντας το πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου μεταξύ της Ένωσης και της Σερβίας, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα ανάπτυξης στενών πολιτικών σχέσεων».

Η Ένωση προτίθεται, επίσης, να στηρίξει τις προσπάθειες του Βελιγραδίου για ανάπτυξη οικονομικών και διεθνών συνεργασιών, βοηθώντας τις αρμόδιες σερβικές αρχές να ετοιμάσουν το κατάλληλο νομικό πλαίσιο για την ένταξη στην ΕΕ και στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες να στηρίξουν «τις προσπάθειες της Σερβίας για ολοκλήρωση της μετάβασής της σε μια βιώσιμη οικονομία της αγοράς και για τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Σερβίας, προωθώντας έτσι την περιφερειακή συνεργασία».

Προκειμένου να υλοποιηθούν αυτοί οι στόχοι, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προβεί στη σύσταση μιας Ομάδας Εργασίας που θα εξετάσει το τι πρέπει να γίνει προκειμένου να επιτευχθεί άμεση πρόοδος.

Στο σχέδιο της Ενδιάμεσης Συμφωνίας αναφέρεται, επίσης, ότι η Σερβία μπορεί να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στα Δυτικά Βαλκάνια, τόσο για τη διασφάλιση της σταθερότητας της περιοχής όσο και για την οικονομική ανάπτυξή της.

Εκφράζεται δε η επιθυμία για ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Σερβίας και επισημαίνεται πως «ο λαός της Σερβίας αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής οικογένειας».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press,ΑΠΕ-ΜΠΕ