Bourne Ultimatum, The – Κριτική

Ο Αμερικανός συγγραφέας Ρόμπερτ Λάντλαμ (1927-2001) δεν θεωρείται… πάπας των ιστοριών κατασκοπίας. Ωστόσο, μερικά από τα είκοσι ένα συνολικά βιβλία του συγκίνησαν παραγωγούς και σεναριογράφους και μεταφέρθηκαν στη μεγάλη οθόνη, με αφετηρία το «Osterman Weekend» («Όστερμαν, το 48ωρο των Κατασκόπων»), ταινία που σκηνοθέτησε το 1983 ο Σαμ Πέκινπα. Ο Τζέισον Μπορν, ο πράκτορας που πάσχει από αμνησία και τον οποίο οι μυστικές υπηρεσίες θέλουν πάση θυσία νεκρό, εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε τηλεοπτική παραγωγή το 1988. Τον υποδυόταν ο Ρίτσαρντ Τσάμπερλεν. Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα η ίδια ιστορία εκσυγχρονίστηκε πλήρως. Από το ράφι ανασύρθηκαν όλα τα βιβλία με το συγκεκριμένο ήρωα και η «Τριλογία του Μπορν», γραμμένη τη δεκαετία του 1980, έγινε τρεις συναρπαστικές κινηματογραφικές περιπέτειες.
Στο πρώτο μέρος («The Bourne Identity», 2002) ο Μπορν βρίσκεται κυνηγημένος από τις μυστικές υπηρεσίες, όταν συνειδητοποιεί ότι είναι πράκτορας και έχει εκτελέσει συμβόλαια θανάτου για λογαριασμό της CIA. Στη συνέχεια («The Bourn Supremacy», 2004) οι εχθροί του ανακαλύπτουν ότι είναι ακόμη ζωντανός. Τον εντοπίζουν στην Ινδία, σκοτώνουν τη φίλη του και τον εξωθούν σε μια αγωνιώδη περιπλάνηση στους δαιδάλους των υπηρεσιών ασφαλείας της Ευρώπης. Τώρα, στο «Τελεσίγραφο», την ιστορία πυροδοτούν ορισμένα στοιχεία που έχει στην κατοχή του ένας Βρετανός δημοσιογράφος της εφημερίδας Γκάρντιαν. Σύμφωνα με αυτά, ο πράκτορας χωρίς παρελθόν είχε ενταχθεί σε μυστικό πρόγραμμα, για το οποίο ελάχιστοι γνωρίζουν. Ο Μπορν βρίσκει επιτέλους την άκρη του νήματος. Θα ταξιδέψει σε διάφορες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και θα καταλήξει στη Νέα Υόρκη, όπου θα επιχειρήσει να ξεσκεπάσει τους θύτες του.
Το «Bourne Ultimatum» αρχίζει από το σημείο στο οποίο τελείωσε η προηγούμενη ταινία. Καθώς έχει στο τιμόνι τον ίδιο σκηνοθέτη, διαθέτει καταιγιστικό ρυθμό, ανάλογο με εκείνο του προηγούμενου μέρους, ενώ η δράση κλιμακώνεται όσο τα στοιχεία οδηγούν τον ήρωα όλο και πιο κοντά σε εκείνους που του στέρησαν την αληθινή του ταυτότητα. Οι καταστάσεις υπερβαίνουν τα ανθρώπινα όρια, αλλά το παγωμένο πρόσωπο του Ντέιμον και αυτά που διαδραματίζονται στην οθόνη δεν αφήνουν περιθώριο για… άχρηστες σκέψεις. Μπροστά σου ξετυλίγεται μια συναρπαστική περιπέτεια και το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να προσδεθείς στον καναπέ και να την απολαύσεις από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό.
Η ευρωπαϊκή έκδοση που προορίζεται για την ελληνική αγορά διαθέτει άριστη ποιότητα και άφθονο πρόσθετο υλικό. Το αναμορφικό κάδρο, σε χορταστικό 2,35:1, αποδίδει πολύ πιστά την ατμόσφαιρα του έργου: ψυχρά χρώματα, έντονα κοντράστ, βαθύ μαύρο και μια διάχυτη αίσθηση ντοκιμαντέρ με την κάμερα στο χέρι και με το φακό να «ψάχνει» κάθε τόσο το θέμα. Η ανάλυση διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, ακόμα και στις (άφθονες) σκηνές με γρήγορη κίνηση. Τα ημερήσια και τα νυχτερινά πλάνα δείχνουν συμπαγή, ενώ το βάθος είναι αρκετά ικανοποιητικό για τη στάνταρτ ανάλυση του DVD.
Στον ήχο είναι αισθητή η έλλειψη της μπάντας DTS, η οποία υπάρχει στην αγγλική έκδοση, αλλά εδώ έχει αφαιρεθεί, προφανώς για να χωρέσουν οι δύο επιπλέον μεταγλωττισμένες μπάντες. Το Dolby αποδίδει αρκετά καλά την ψευδαίσθηση του χώρου. Οι διάλογοι ακούγονται καθαρά, η ανταλλαγή πυροβολισμών ηχεί ρεαλιστικά και ο χώρος πλημμυρίζει από τον κρότο από τις λαμαρίνες δεκάδων οχημάτων που συγκρούονται και τσακίζονται στη σεκάνς της μεγάλης καταδίωξης.
Έξτρα υπάρχουν σε αμφότερους τους δίσκους – στον πρώτο, μάλιστα, συνοδεύονται από ελληνικούς υπότιτλους. Σχολιάζοντας την ταινία, ο Γκρίνγκρας μιλά για το ρυθμό που έπρεπε να έχει το έργο και ταυτόχρονα κάνει ένα μικρό πολιτικό σχόλιο, αναφερόμενος στα τρομοκρατικά χτυπήματα που είχαν ως αποτέλεσμα να γεμίσουν με κάμερες οι ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, ειδικά το Λονδίνο. Στα φιλμάκια με το παρασκήνιο από τα γυρίσματα οι σκηνές δράσης έχουν την τιμητική τους. Στην ενότητα «Man on the Move» μαθαίνουμε ότι οι σκηνές που αναπαριστούν τη Μόσχα γυρίστηκαν στο Βερολίνο, ενώ οι συντελεστές εξηγούν τις δυσκολίες που είχαν οι λήψεις στη Μαδρίτη, στην Ταγγέρη, στο Παρίσι και περισσότερο στο σταθμό Waterloo του Λονδίνου. Οι άλλες ενότητες αναφέρονται στο κυνηγητό στις ταράτσες των σπιτιών, στη χορογραφία που έστησε Ασιάτης άσος των πολεμικών τεχνών, ώστε να είναι αληθοφανής η συμπλοκή του Μπορν με τον πληρωμένο δολοφόνο της CIA, καθώς και στα μαθήματα γρήγορης οδήγησης που πήρε ο Ματ Ντέιμον, για να γυρίσει ορισμένες σκηνές χωρίς τη συνδρομή των κασκαντέρ. Οι σκηνές που κόπηκαν αφορούν κυρίως σε διαλογικά μέρη ανάμεσα σε στελέχη των μυστικών υπηρεσιών.
Το δεύτερο DVD (χωρίς ελληνικούς υπότιτλους) είναι αφιερωμένο στην εντυπωσιακή καταδίωξη που στήθηκε σε τοποθεσίες και σε δρόμους της Νέας Υόρκης. Οι υπεύθυνοι για τα stunts αποκαλύπτουν διάφορες τεχνικές που ανέπτυξαν, ώστε οι σκηνές να είναι όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικές. Για παράδειγμα, στην ξέφρενη κούρσα στους δρόμους της πόλης έχουν χρησιμοποιηθεί γνωστές μάρκες αυτοκινήτων, που όμως έχουν μεταποιηθεί για τις ανάγκες των γυρισμάτων. Οι ηθοποιοί είναι όντως στο τιμόνι, αλλά δεν οδηγούν. Τα οχήματα κατευθύνουν οι κασκαντέρ, οι οποίοι κάθονται στην οροφή! Αποκαλύπτονται επίσης διάφορα γνωστά τρικ (πράσινο φόντο, κάμερες ειδικά τοποθετημένες) που δίνουν την εντύπωση ότι οι ήρωες υφίστανται ταλαιπωρίες στα όρια της φυσικής αντοχής. Στο ίδιο δισκάκι υπάρχουν επίσης ένα αφιέρωμα στο χαρακτήρα της Νίκι Πάρσονς (την υποδύεται η Τζούλια Στάιλς) και το βιντεοκλίπ «Extreme Ways» με τον Moby.