Ιστορική συμφωνία για το μακρύ «ταξίδι» της Τουρκίας προς την ΕΕ

51

Η κάμψη των αυστριακών αντιρρήσεων -με τη …συμβολή δήλωσης Ντελ Πόντε περί πλήρους συνεργασίας της Κροατίας με το ICTY- οδήγησε έπειτα από διπλωματικό «πυρετό» σε άρση του αδιεξόδου για το διαπραγματευτικό πλαίσιο Τουρκίας-ΕΕ. Αποδεκτό το πλαίσιο από την Αγκυρα, στο Λουξεμβούργο έφτασε τα ξημερώματα της Τρίτης ο Αμπντουλάχ Γκιουλ.

Το κείμενο του διαπραγματευτικού πλαισίου απεστάλη στην Αγκυρα και εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο και από το κεντρικό διοικητικό όργανο του κυβερνώντος κόμματος AKP. Ακολούθως, το Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικύρωσε και τυπικά το διαπραγματευτικό πλαίσιο με την Τουρκία.

Εκ μέρους της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Βρετανός υπουργός Τζακ Στρο εξέφρασε την απόλυτη ικανοποίησή του για την επίτευξη συμφωνίας και έκανε λόγο για μία «ιστορική ημέρα για την Ευρώπη και για όλη τη διεθνή κοινότητα».

Απευθυνόμενος στους δημοσιογράφους, ο Τζακ Στρο μίλησε για μία ιστορική μέρα τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και για το σύνολο της διεθνούς κοινότητας, μία απόφαση, που, όπως είπε, δικαιώνει τις προσδοκίες 40 ετών της Τουρκίας.

Προέβλεψε ότι η διαδικασία δεν θα είναι εύκολη, αναφέρθηκε ωστόσο στη μεγάλη πολιτική σημασία που έχει η σημερινή απόφαση και τόνισε ότι αν συνεχιστεί το θετικό κλίμα που υπάρχει στις ευρωτουρκικές σχέσεις τότε το μέλλον της Τουρκίας προς την Ευρώπη θα είναι ικανοποιητικό.

Από την πλευρά του, ο αρμόδιος για τη διεύρυνση επίτροπος Όλι Ρεν αναφέρθηκε στην τεράστια σημασία της σημερινής πολιτικής απόφασης, στο ότι δεν τέθηκαν πρόσθετοι όροι στην Τουρκία και στο ότι με την απόφαση αυτή προσφέρεται μία πρώτης τάξεως ευκαιρία στην Αγκυρα προκειμένου να εκπληρώσει όλους τους όρους και τις προϋποθέσεις στην ευρωπαϊκή της προοπτική.

«Νέα εποχή» για την Τουρκία

«Καταλήξαμε σε συμφωνία. Πρώτα ο Θεός, αναχωρούμε για το Λουξεμβούργο» δήλωσε ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας λίγο επιβιβαστεί στην πτήση για Λουξεμβούργο. «Σήμερα φθάσαμε σε ένα ιστορικό σημείο και αυτό είναι η έναρξη των ενταξιακών μάς διαπραγματεύσεων. Οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ εισέρχονται σε ιστορική φάση» είπε.

«Το [διαπραγματευτικό] πλαίσιο ορίζει σαφώς την προοπτική της πλήρους ένταξης. Δεν υπάρχει αναφορά σε καμία εναλλακτική λύση» υπογράμμισε ο Αμπντουλάχ Γκιουλ, αναφερόμενος στην αυστριακή προσπάθεια για την ενσωμάτωση της εναλλακτικής λύσης της «προνομιακής σχέσης».

Ο Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν μίλησε για «ένα γιγαντιαίο βήμα στην ιστορική πορεία της Τουρκίας». Σε σύντομη δήλωσή του έξω από τα γραφεία του AKP αναφέρθηκε στις δυσκολίες που υπήρξαν κατά τις διαβουλεύσεις σχετικά με το διαπραγματευτικό πλαίσιο και τόνισε: «Γνωρίζουμε ότι στο ταξίδι αυτό θα υπάρχουν τέτοιας μορφής δυσκολίες».

Σύμφωνα με τον Ταγίπ Ερντογάν, η τουρκική κυβέρνηση διατήρησε μέχρι τέλους στάση σύμφωνη προς τις πολιτικές της αρχές και τα εθνικά της συμφέροντα. Επισήμανε ότι στόχος των διαπραγματεύσεων είναι η πλήρης ένταξη. «Από εμάς θα εξαρτηθεί το πόσο σύντομη θα είναι η διαδικασία» δήλωσε.

Δήλωση Γάλλου ΥΠΕΞ

Ο επικεφαλής της γαλλικής διπλωματίας Φιλίπ Ντουστ Μπλαζί κάλεσε από το Λουξεμβούργο την Τουρκία να καταβάλλει στο εξής προσπάθειες σε όλους τους τομείς, κυρίως σε εκείνον που περιλαμβάνει τις «ελευθερίες», εάν θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ.

«Θα πρέπει η Τουρκία να καταβάλλει προσπάθειες σε όλους τους τομείς: τη δημοκρατία, τα δικαιώματα του ανθρώπου, τις βασικές ελευθερίες, τις θρησκευτικές ελευθερίες, την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, τα δικαιώματα των μειονοτήτων» τόνισε στους δημοσιογράφους ο Ντουστ-Μπλαζί.

«Δύο λύσεις υπάρχουν: είτε θα τις καταβάλλει και θα ενταχθεί, είτε δεν θα τις κάνει και δεν θα ενταχθεί» είπε, υπογραμμίζοντας πως το αποτέλεσμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων είναι «ανοικτό».

Επίσης υπενθύμισε πως «σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου ή των βασικών ελευθεριών, οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να σταματήσουν».

«Η Γαλλία επιθυμούσε να τηρήσει δύο πράγματα: αφ ενός τις δεσμεύσεις της κι αφ ετέρου ήθελε να λάβει υπ όψη τις ανησυχίες της κοινής γνώμης της Γαλλίας, οι οποίες έγιναν κατανοητές» τόνισε ο Γάλλος ΥΠΕΞ.

«Ισχύει επίσης κι αυτό για την Κύπρο. Η Γαλλία θέλησε η ΕΕ να κάνει μία δήλωση, για να απαντήσει στη μονομερή δήλωση της Τουρκίας για την Κύπρο» πρόσθεσε.

Ο Ντουστ Μπλαζί κάλεσε επίσης την Αγκυρα «να θέσει σε πλήρη εφαρμογή, και το ταχύτερο δυνατόν, το πρωτόκολλο της Τελωνειακής Ένωσης. «Ενώπιον των 25 μελών της ΕΕ, κι επομένως κι έναντι της Κύπρου, θα πρέπει να υπάρξει μία αναγνώριση όλων ανεξαιρέτως των μελών της ΕΕ από την Τουρκία, και συνεπώς και μία αναγνώριση της Κύπρου. Η εξομάλυνση των σχέσεων της Τουρκίας με την Κύπρο θα πρέπει να γίνει το ταχύτερο δυνατόν» τόνισε.

Περί άρθρου 5, που έγινε 7…

Μετά την αυστριακή υπαναχώρηση, το κέντρο βάρους εστιάστηκε στο άρθρο 5, το οποίο αναφέρει πως κατά την περίοδο έως την ένταξή της η Τουρκία θα πρέπει σταδιακά να εναρμονίζει τις πολιτικές της προς τρίτες χώρες και τις θέσεις της μέσα σε διεθνείς οργανισμούς με τις πολιτικές και τις θέσεις της ΕΕ.

Η Τουρκία καλείται εμμέσως πλην σαφώς να μη θέτει εμπόδια στη συμμετοχή της Κύπρου σε διεθνείς οργανισμούς, ουσιαστικά στο ΝΑΤΟ, γεγονός που αποτέλεσε και σημείο διαφωνίας για την Αγκυρα. Προς διευθέτηση του προβλήματος, η βρετανική προεδρία εξέδωσε διευκρινιστική δήλωση επί της παραγράφου 5 του παλαιού κειμένου, η οποία στο νέο κείμενο έχει γίνει παράγραφος 7.

Το πλήρες κείμενο είναι σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το ΑΠΕ το εξής: Η παράγραφος 7 που καλύπτει όλους τους σχετικούς διεθνείς οργανισμούς δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι προκαταλαμβάνει την αυτονομία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και τα δικαιώματα των διεθνών οργανισμών, ή των μελών τους, ή των κρατών-μελών της ΕΕ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η νομική υπηρεσία του Συμβουλίου, από την οποία ζητήθηκε η γνωμοδότηση με πρωτοβουλία της ελληνικής πλευράς, έκρινε ότι η δήλωση της βρετανικής προεδρίας δεν είναι νομικά δεσμευτική. Τέλος, οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι πρόνοιες και τα αποτελέσματα του διαπραγματευτικού πλαισίου δεν μεταβάλλονται.

Η Hurriyet είχε αναφέρει νωρίτερα ότι η ΕΕ προσθέτει στο κείμενο μία φράση που ξεκαθαρίζει ότι το άρθρο αυτό δεν επηρεάζει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων των μερών σε διεθνείς οργανισμούς, αμβλύνοντας έτσι τη διατύπωση υπέρ της Τουρκίας.

«Κλειδωμένο» για την Ελλάδα το άρθρο 5

Ο εκπρόσωπος Τύπου του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών Γ.Κουμουτσάκος υπογράμμιζε νωρίτερα από το Λουξεμβούργο ότι η ελληνική απάντηση ήταν σχεδόν μονολεκτική και σαφής επί ενδεχόμενης τροποποίησης του άρθρου 5, με την επισήμανση ότι ένα συμφωνημένο εδώ και 15 ημέρες κείμενο μεταξύ των «25» δεν πρόκειται και δεν πρέπει να υποστεί οιαδήποτε αλλαγή.

Τη θέση αυτή επανέλαβε ο υπουργός Εξωτερικών Π.Μολυβιάτης στις κατ ιδίαν συναντήσεις του με τη βρετανική προεδρία, διευκρινίζοντας ότι η παράγραφος 5 θεωρείται για την Ελλάδα «κλειδωμένη» και συμφωνημένη εδώ και πολλές ημέρες. Κατέστη σαφές στο Λουξεμβούργο πως οποιαδήποτε απόπειρα να θιχτεί το συμφωνημένο κείμενο θα άνοιγε το Κουτί της Πανδώρας…

Αμερικανική παρέμβαση

Από πλευράς ΗΠΑ, σε μία προσπάθεια να επιτευχθεί η έναρξη των διαπραγματεύσεων η Κ.Ράις φέρεται να διαβεβαίωσε τηλεφωνικώς τον Ταγίπ Ερντογάν ότι το διαπραγματευτικό πλαίσιο δεν πρόκειται να επηρεάσει τις εξελίξεις εντός του ΝΑΤΟ, σε μία έμμεση πλην όμως σαφή αναφορά ότι η Ουάσινγκτον δεν θα συνδέσει τις σχέσεις της Τουρκίας με την ΕΕ με εκείνες του ΝΑΤΟ και της Κύπρου.

«Η Ράις τηλεφώνησε σήμερα το πρωί τον Ερντογάν και έδωσε διαβεβαιώσεις στους Τούρκους ότι το άρθρο 5 δεν σχετίζεται με το ΝΑΤΟ» δήλωσε διπλωματική πηγή που δεν κατονομάζεται στο Reuters.

Σύμφωνα με την τουκρική Hurriyet, η Κοντολίζα Ράις επανέλαβε στον Ερντογάν την υποστήριξή της στην ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Επικοινώνησε, επίσης, και με υποργούς Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο για να επισημάνει την αμερικανική υποστήριξη στην Τουρκία.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ Σον ΜακΚόρμακ γνωστοποίησε ότι στο πλαίσιο των επαφών της η Κοντολίζα Ράις επικοινώνησε και με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Τ.Παπαδόπουλο, μεταφέροντάς του την άποψη των ΗΠΑ «ότι οι διαδικασίες της ΕΕ δεν πρέπει να εμπλακούν με την διαδικασία λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ».

Ο κ. Μακόρμακ υπογράμμισε την θέση της Ουάσινγκτον πως εναπόκειται στις χώρες που ανήκουν στο ΝΑΤΟ να λαμβάνουν αποφάσεις που αφορούν στα μέλη του ΝΑΤΟ. Ανέφερε, επίσης, ότι η Κ.Ράις επεσήμανε στον Τ.Παπαδόπουλο ότι «μια δημοκρατική Τουρκία, η οποία προχωρά σε μεταρρυθμίσεις, και η οποία έχει σταθερές ρίζες στην ευρωπαϊκή και στην διατλαντική συμμαχία, αποτελεί θετική εξέλιξη για την Ευρώπη, για τις ΗΠΑ, αλλά και για την ίδια την Τουρκία».

Για «καταστροφή» προειδοποιούσε η προεδρία

Έπειτα από ένα ολονύχτιο διπλωματικό «πόκερ» για γερά νεύρα, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών και προεδρεύων του Συμβουλίου Τζακ Στρο εξέφρασε για πρώτη φορά νωρίς το απόγευμα της Δευτέρας αισιοδοξία για μία επικείμενη συμφωνία, κάνοντας παράλληλα λόγο για «καταστροφή» σε περίπτωση αποτυχίας.

«Ναι βρισκόμαστε κοντά [σε μία συμφωνία], αλλά είμαστε επίσης και στο χείλος του γκρεμού. Εάν οδεύουμε στην ορθή κατεύθυνση, περιμένουμε ηλιόλουστα λιβάδια. Εάν οδεύουμε σε λάθος [κατεύθυνση], αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό για την Ευρωπαϊκή Ένωση» δήλωνε ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών.

Υποχώρηση Αυστρίας με το «βλέμμα» στην Κροατία

Η επίτευξη συμφωνίας κατά την αγωνιώδη συνεδρίαση των «25» στο Λουξεμβούργο κατέστη εφικτή μετά την υπαναχώρηση της Αυστρίας από την εναλλακτική λύση περί προνομιακής σχέσης έναντι πλήρους ένταξης της Αγκυρας. Ούσα απομονωμένη η Βιέννη δέχθηκε σκληρές πιέσεις, ωστόσο σημαντικό αν όχι το σημαντικότερο ρόλο για τη λύση φέρεται να έπαιξε η Χάγη.

Η γενική εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) Κάρλα ντελ Πόντε δήλωσε ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης πως η Κροατία συνεργάζεται πλήρως με το δικαστήριο ως προς την προσπάθεια σύλληψης του καταζητούμενου στρατηγού Αντε Γκοτόβινα.

Η δήλωση Ντελ Πόντε δίνει ουσιαστικά το «πράσινο φως» στην ΕΕ να προχωρήσει στην έναρξη (αναβλήθηκε το Μάρτιο) των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Κροατίας, ικανοποιώντας παράλληλα την Αυστρία που επέμενε στην άρση του «μπλόκου» για το Ζάγκρεμπ, συνδέοντας την υπόθεση της Κροατίας με την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας.

Η Αυστρία εξασφάλισε παράλληλα στο Λουξεμβούργο την προσθήκη ότι μετά το πέρας των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και εφόσον η Τουρκία έχει υλοποιήσει τα απαραίτητα κριτήρια η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κληθεί να αποφασίσει εάν θα είναι σε θέση να «απορροφήσει» την Αγκυρα στους κόλπους της.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ