Νομοσχέδιο περί κατάχρησης αγοράς προωθεί το υπουργείο Οικονομίας για το ΧΑ
Στις αρχές του 2005 θα κατατεθεί στη Βουλή το νομοσχέδιο για την κατάχρηση αγοράς, με το οποίο προσαρμόζεται η ελληνική νομοθεσία σε κοινοτική Οδηγία και τίθενται φραγμοί στις πρακτικές που βασίζονται σε προνομιακή πληροφόρηση ή χειραγώγηση της αγοράς.
Στη δημοσιότητα δόηκε την Πέμπτη για διαβούλευση από το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών το σχέδιο νόμου «Για την προστασία της Κεφαλαιαγοράς από πράξεις προσώπων που κατέχουν προνομιακές πληροφορίες και πράξεις χειραγώγησης». Το νέο θεσμικό πλαίσιο στηρίζεται στην ενσωμάτωση της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ.
Με το σχέδιο νόμου, το οποίο θα κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές του 2005, ορίζεται για πρώτη φορά η έννοια της χειραγώγησης της αγοράς και εισάγονται ειδικές ρυθμίσεις για την απαγόρευσή της. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η αναγκαία ευελιξία του νέου θεσμικού πλαισίου, εισάγεται ξεχωριστή κατηγορία χειραγώγησης, η οποία περιλαμβάνει συναλλαγές ή εντολές για συναλλαγές που χρησιμοποιούν παραπλανητικές μεθοδεύσεις ή τεχνάσματα.
Επίσης, το σχέδιο νόμου εισάγει νέες διατάξεις για την κατάχρηση προνομιακών πληροφοριών, ενώ η έννοια «προνομιακή πληροφορία» διευρύνει το πεδίο της εφαρμογής της απαγόρευσης και ως προς τα πρόσωπα και ως προς τις πληροφορίες που καλύπτονται από την απαγόρευση.
Όπως αναμενόταν, το σχέδιο νόμου εισάγει και προληπτικά μέτρα για την προστασία της κεφαλαιαγοράς, τα οποία στοχεύουν στην ενίσχυση της έγκαιρης και έγκυρης διάχυσης πληροφοριών στην αγορά, ώστε να αποτρέπεται η εμφάνιση φαινομένων κατάχρησης. Εισάγεται επίσης η υποχρέωση υιοθέτησης αποτελεσματικών μηχανισμών και διαδικασιών εντοπισμού περιπτώσεων κατάχρησης της αγοράς και υποχρέωσης άμεσης γνωστοποίησης προς την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη σημαντική σκλήρυνση των χρηματιστηριακών κανόνων και τη διεύρυνση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Η μεγάλη καινοτομία στο νομοσχέδιο είναι ότι ορίζει με απόλυτη σαφήνεια τις επενδυτικές συμπεριφορές που θεωρείται ότι απειλούν κατάχρηση αγοράς.
Ως παράδειγμα επενδυτικής συμπεριφοράς που θεωρείται ότι αποσκοπεί στην κατάχρηση αγοράς, αναφέρεται η συντονισμένη δράση από ένα ή περισσότερα πρόσωπα με στόχο την εξασφάλιση δεσπόζουσας θέσης στην προσφορά ή στη ζήτηση μιας μετοχής, με αποτέλεσμα τον τεχνητό προσδιορισμό της τιμής της. Η διάταξη αυτή αφορά στην τακτική των χρηματιστηριακών «λόμπι», που με συντονισμένες μεταξύ τους συναλλαγές μπορούν να διαμορφώνουν την τιμή μιας συγκεκριμένης μετοχής στα επίπεδα που επιθυμούν.
Μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου ισχυροποιείται ο ρόλος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, αφού, όπως ορίζεται, οι εποπτικές αρχές του ΧΑ θα μπορούν, όταν διαπιστώνουν κατά τον έλεγχο των συναλλαγών συντονισμένες και συστηματικές αγοραπωλησίες από μια κλειστή ομάδα επενδυτών σε μια μετοχή που σημειώνει έντονη και αδικαιολόγητη άνοδο ή πτώση, να τεκμηριώνουν χειραγώγηση της μετοχής βασιζόμενοι, μεταξύ άλλων, και στην εξασφάλιση της δεσπόζουσας θέσης.
Η κοινοτική οδηγία 2003/6/ΕΚ, με την οποία εναρμονίζεται πλήρως η ελληνική νομοθεσία, δίνει τους ορισμούς των αθέμιτων πρακτικών που είναι:
* «Εκμετάλλευση εσωτερικής πληροφόρησης», δηλαδή συγκεκριμένης πληροφορίας που δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αφορά έμμεσα ή άμεσα σε χρηματοοικονομικούς οργανισμούς (εταιρείες) και, εάν δημοσιοποιείτο, θα είχε σημαντική επίδραση στην τιμή της μετοχής τους ή στους ίδιους.
– «Χειραγώγηση μετοχών» σημαίνει συναλλαγές οι οποίες δίνουν ή πιθανώς να δώσουν παραπλανητικές ενδείξεις σχετικά με την προσφορά και ζήτηση μετοχών. Επίσης, σημαίνει τις συναλλαγές από έναν άνθρωπο ή ομάδα ανθρώπων που έχουν ως στόχο τη διατήρηση της τιμής μιας μετοχής σε πλαστά επίπεδα. Στη χειραγώγηση μετοχών περιλαμβάνεται και η διοχέτευση εσφαλμένων και παραπλανητικών πληροφοριών μέσω των μέσων ενημέρωσης.
H Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς θα έχει όλες τις εποπτικές και ερευνητικές αρμοδιότητες που χρειάζονται για την εκτέλεση των καθηκόντων της. Θα εκτελεί τα καθήκοντά της άμεσα ή σε συνεργασία με άλλες αρχές, όπως η διοίκηση του ΧΑ, οι εισαγγελικές αρχές, η Τράπεζα της Ελλάδας κ.ά.
H Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, προκειμένου να εκτελέσει τα καθήκοντά της, θα έχει το δικαίωμα να έχει πρόσβαση σε οποιοδήποτε έγγραφο, να ζητά πληροφορίες από οποιοδήποτε πρόσωπο, να διενεργεί επί τόπου έρευνες, να αναστέλλει τη συναλλαγή μετοχών των εταιριών οι οποίες εμπλέκονται, να ζητά το πάγωμα ή τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων και να ζητά την προσωρινή ανάκληση αδειών λειτουργίας.