Alla Turca – Κριτική

Στο δίσκο αυτό παρουσιάζεται ένα δείγμα “ανατολίτικης μουσικής”, όπως τουλάχιστον την είδαν ευρωπαίοι συνθέτες του 15ου-18ου αιώνα. Οι μουσικές αυτές, που ξάφνιαζαν με τον “εξωτισμό” τους, φαίνεται ότι πρωτοακούστηκαν στην Ευρώπη διά της… διπλωματικής οδού, αφού πολλές φορές τύχαινε μουσικοί να συνοδεύουν μια τουρκική ή περσική διπλωματική αποστολή ή και αντίστροφα, ένας μουσικός από τη Δύση να βρεθεί στην Ανατολή και να καταγράψει σε νότες τις μουσικές που του έκαναν εντύπωση. Έτσι λοιπόν, το πιο παλαιό δείγμα, το “Allahoy” του Heinrich Isaac, είναι ένα τυπικό πολυφωνικό κομμάτι του τέλους του 15ου αιώνα, που όμως έχει ως “οστινάτο” (επαναλαμβανόμενο μουσικό σχήμα) το μοτίβο με το οποίο οι Δερβίσηδες ψάλλουν το δόγμα της μοναδικότητας του Αλλάχ!.. Τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του δίσκου όμως, είναι οι τέσσερις διασκευές της Alla Turca (σονάτα για πιάνο σε λα μείζονα, Κ.V.331, 3ο μέρος) του Μότσαρτ. Ο Vladimir Ivanoff που είχε τη μουσική επιμέλεια (κι εκτός από μουσικός είναι και διακεκριμένος εθνομουσικολόγος) πιθανολογεί, κρίνοντας από τη μελωδική διάρθρωση και την αρμονική συνοδεία, ότι ο Μότσαρτ άκουσε τη μελωδία αυτή από ζουρνά και νταούλι!… Σε μία από τις διασκευές μάλιστα, επιχειρεί μια “ανασύνθεση” της πρωτότυπης μελωδίας με παραπλήσια όργανα και -τολμούμε να πούμε- ότι το αποτέλεσμα υποστηρίζει την υπόθεσή του!.. Οι ερμηνείες των τραγουδιών άλλοτε παραπέμπουν στην Ανατολή κι άλλοτε στη Δύση (υιοθετώντας το ύφος της Αναγέννησης και του Μπαρόκ), ενώ ακούγονται δυτικά όργανα εποχής, τα οποία πλέκονται με τους ήχους των ανατολίτικων. Ο συνδυασμός αυτός γίνεται μ’ έναν πολύ ευρηματικό τρόπο, που πηγάζει από τη γνώση του Vladimir Ivanoff και για τους δύο μουσικούς κόσμους, καθώς και από την ευαισθησία του ίδιου και των μουσικών του συγκροτήματος “Orient Imaginaire” που, δεν θα μπορούσε, παρά με τη σειρά τους να προέρχονται κι από τις δύο πλευρές. Στο δίσκο Alla Turca ο στόχος δεν είναι τόσο μια “επιστημονικώς ορθή” απόδοση του ενός ή του άλλου μουσικού ύφους. Με αφορμή τα λεπτά νήματα στα δίκτυα μουσικής και πολιτισμικής επικοινωνίας, ο Vladimir Ivanoff επιστρατεύει τις μουσικολογικές του γνώσεις κι επιχειρεί να μας αποκαλύψει τι ήταν αυτό που ενέπνευσε τους δυτικούς συνθέτες της εποχής. Στο ιδιαίτερα καλαίσθητο εξώφυλλο υπάρχουν πληροφορίες για τα κομμάτια, καθώς και σύντομες επεξηγήσεις των όρων της ανατολικής μουσικής που χρησιμοποιούνται.