Το να περιγράψει κανείς το Ερεβάν, μια γοητευτική πόλη που περικλείεται από επιβλητική σοβιετική αρχιτεκτονική, ως το κέντρο του κόσμου είναι κάπως υπερβολικό, αλλά ο ισχυρισμός της Αρμενίας ότι μπορεί να γίνει το στρατηγικό σταυροδρόμι της ευρασιατικής ηπείρου γίνεται όλο και πιο ρεαλιστικός

Η χώρα τοποθετείται όλο και περισσότερο ως πιθανός στρατηγικός άξονας μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, καθώς οδεύει προς τις εθνικές εκλογές της 7ης Ιουνίου.

Η ψηφοφορία λαμβάνει χώρα εν μέσω έντονου γεωπολιτικού ανταγωνισμού στον οποίο εμπλέκονται η Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Τουρκία, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Αζερμπαϊτζάν.

Στο επίκεντρο αυτής της μεταμόρφωσης βρίσκεται η πιθανότητα να τελειώνουν δεκαετίες περιφερειακής απομόνωσης, σύμφωνα με τον Guardian.

Εάν οι ειρηνευτικές προσπάθειες με το γειτονικό Αζερμπαϊτζάν στεφθούν με επιτυχία, η Αρμενία θα μπορούσε τελικά να ανοίξει ξανά τα κλειστά σύνορά της και να ενταχθεί στους αναδυόμενους εμπορικούς διαδρόμους που συνδέουν την Κίνα, την Κεντρική Ασία, τον Καύκασο και την Ευρώπη.

Σε αυτό το όραμα, η Αρμενία γίνεται μέρος του λεγόμενου «Μεσαίου Διαδρόμου», μιας διαδρομής σχεδιασμένης να παρακάμπτει τόσο τις βόρειες διαδρομές διαμετακόμισης της Ρωσίας όσο και τη Διώρυγα του Σουέζ, αναδιαμορφώνοντας την περιφερειακή εφοδιαστική και επιρροή.

Από την απομόνωση στον στρατηγικό διάδρομο

Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικολ Πασινιάν έχει χαρακτηρίσει αυτή την πιθανή αλλαγή ως τίποτα λιγότερο από ένα γεωγραφικό και ιστορικό σημείο καμπής. Κατά την άποψή του, το άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν θα άλλαζε ριζικά τη θέση της Αρμενίας στον κόσμο.

«Η συντομότερη διαδρομή μεταξύ Ανατολής και Δύσης περνάει από την Αρμενία», υποστήριξε, παρουσιάζοντας τη χώρα ως μια φυσική γέφυρα και όχι ως ένα διαιρεμένο σύνορο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Αραράτ Μιρζογιάν έχει επαναλάβει αυτό το όραμα, περιγράφοντας τη γεωγραφία όχι ως περιορισμό αλλά ως πλεονέκτημα που περιμένει να ενεργοποιηθεί.

Η φιλοδοξία της κυβέρνησης είναι να επανατοποθετήσει την Αρμενία ως σύνδεσμο μεταξύ Ευρώπης, Κεντρικής Ασίας, Ινδίας και Κίνας. Αυτή η μεταμόρφωση, υποστηρίζουν οι αξιωματούχοι, όχι μόνο θα ενισχύσει την κυριαρχία αλλά θα εγγυηθεί και μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα και ειρήνη.

Μια προτεινόμενη πρωτοβουλία υποδομών —που μερικές φορές αναφέρεται ως «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία (TRIPP)»— αποτελεί μέρος αυτής της ευρύτερης στρατηγικής συνδεσιμότητας. Εάν υλοποιηθεί, θα ενσωματώσει φυσικά την Αρμενία σε ένα διαηπειρωτικό εμπορικό σύστημα, αναδιαμορφώνοντας τόσο την οικονομία της όσο και τη διπλωματική της σημασία.

«Η πραγματική Αρμενία» και μία αλλαγή ταυτότητας

Πέρα από την οικονομία και τη γεωπολιτική, το τρέχον πολιτικό σχέδιο αφορά επίσης την ταυτότητα. Η εκστρατεία του Πασινιάν προωθεί αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «Πραγματική Αρμενία», μια έννοια που έρχεται σε έντονη αντίθεση με έναν ιστορικά καθορισμένο εθνικισμό που επικεντρώνεται σε εδαφικές διαμάχες και ανεπίλυτες συγκρούσεις.

Αυτή η ιδεολογική μετατόπιση απαιτεί δύσκολους συμβιβασμούς, συμπεριλαμβανομένης της ομαλοποίησης των σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν και μιας σταδιακής στροφής μακριά από τη Ρωσία προς μια στενότερη ευθυγράμμιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το κυβερνών κόμμα «Πολιτικό Σύμφωνο» αποκαλεί αυτή την προσέγγιση «διαφοροποιημένη εξωτερική πολιτική», αλλά οι επικριτές την θεωρούν ρήξη με μακροχρόνιες συμμαχίες και ιστορικές αφηγήσεις.

Συμβολικές αποφάσεις έχουν ήδη προκαλέσει αντιπαραθέσεις.

Σε αυτές περιλαμβάνονται αλλαγές σε εθνικά σύμβολα, όπως η αφαίρεση της εικόνας του όρους Αραράτ από τις σφραγίδες των διαβατηρίων παρά τη βαθιά πολιτιστική της σημασία, καθώς και εσωτερικές διαμάχες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να πλαισιωθεί πολιτικά και να τιμηθεί η γενοκτονία των Αρμενίων.

Πόλεμος, εκτοπισμός και πολιτικές επιπτώσεις

Το διακύβευμα αυτής της μεταμόρφωσης διαμορφώνεται από τις πρόσφατες στρατιωτικές ήττες. Οι συγκρούσεις της Αρμενίας με το Αζερμπαϊτζάν το 2020 και το 2023 κατέληξαν σε αυτό που πολλοί Αρμένιοι βίωσαν ως ταπείνωση. Ο δεύτερος πόλεμος οδήγησε στον μαζικό εκτοπισμό περίπου 100.000 Αρμενίων από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, μια εξέλιξη που συνεχίζει να καθορίζει τη δημόσια συζήτηση.

Πολλές εκτοπισμένες οικογένειες ζουν πλέον στο Ερεβάν, φέρνοντας μαζί τους τόσο το τραύμα όσο και την αβεβαιότητα για το μέλλον τους. Εν τω μεταξύ, δεκαεννέα Αρμένιοι κρατούμενοι παραμένουν στο Μπακού, μεταξύ των οποίων και πρώην αξιωματούχοι της αποσχισθείσας περιοχής.

Η συνεχιζόμενη κράτησή τους αποτελεί διαρκή πηγή έντασης, και προσωπικότητες της αντιπολίτευσης κατηγορούν την κυβέρνηση ότι δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απελευθέρωσή τους.

Αυτές οι ανεπίλυτες συνέπειες του πολέμου συνεχίζουν να πολώνουν την αρμενική κοινωνία, μετατρέποντας τις εκλογές σε δημοψήφισμα όχι μόνο για την πολιτική, αλλά και για τη μνήμη, την ταυτότητα και την εθνική αξιοπρέπεια.

Μια ασταθής και προσωποποιημένη εκστρατεία

Το πολιτικό κλίμα στην Αρμενία έχει γίνει εξαιρετικά προσωποποιημένο και συγκρουσιακό.

Ο Πασινιάν διατηρεί συνεχή παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημοσιεύοντας ένα συνεχές ρεύμα ανεπίσημου περιεχομένου που κυμαίνεται από καθημερινές ρουτίνες έως δημόσιες αντιπαραθέσεις με τους αντιπάλους του. Ο επικοινωνιακός του στυλ συνδυάζει λαϊκιστική προσιτότητα με επιθετική ρητορική, συμπεριλαμβανομένων κατηγοριών ότι προσωπικότητες της αντιπολίτευσης είναι ξένοι πράκτορες.

Στους αντιπάλους του συγκαταλέγονται αρκετά φιλορωσικά εθνικιστικά κόμματα.

Μεταξύ αυτών είναι το «Ισχυρότερη Αρμενία», με ηγέτη τον δισεκατομμυριούχο Σαμβέλ Καραπέτιαν, του οποίου η επιχειρηματική αυτοκρατορία εκτείνεται στη Ρωσία και περιλαμβάνει συμμετοχές στην υποδομή ηλεκτρικής ενέργειας της Αρμενίας. Ο Καραπέτιαν έχει διατυπώσει συγκλονιστικές κατηγορίες εναντίον του Πασινιάν, συμπεριλαμβανομένων ισχυρισμών για χρήση ναρκωτικών, τους οποίους ο πρωθυπουργός έχει αρνηθεί και απείλησε να προσφύγει στη δικαιοσύνη.

Ο Καραπέτιαν έχει επίσης προτείνει μη συμβατικές πολιτικές ιδέες, όπως ένα «Υπουργείο Σεξ» με στόχο την αντιμετώπιση της δημογραφικής μείωσης, αντανακλώντας τον όλο και πιο θεατρικό τόνο της εκστρατείας.

Η Ρωσία, η Δύση και τα ανταγωνιστικά μέλλοντα

Οι εκλογές αποτελούν επίσης μια έμμεση διαμάχη μεταξύ γεωπολιτικών προσανατολισμών.

Η Αρμενία βρίσκεται ανάμεσα σε ανταγωνιστικές σφαίρες επιρροής, με τη Ρωσία να επιδιώκει να διατηρήσει την παραδοσιακή της επιρροή, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι δυτικοί σύμμαχοι ενθαρρύνουν τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και την ένταξη.

Οι εντάσεις με τη Μόσχα έχουν ενταθεί λόγω της αντιληπτής έλλειψης υποστήριξης της Αρμενίας κατά τη διάρκεια πρόσφατων συγκρούσεων.

Ρώσοι ηγέτες έχουν προτείνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το αν η Αρμενία πρέπει να ευθυγραμμιστεί με την ΕΕ ή να παραμείνει εντός των δομών υπό ρωσική ηγεσία, μια κίνηση που θεωρείται ευρέως ως απόπειρα επηρεασμού της εσωτερικής συζήτησης.

Εν τω μεταξύ, οι Ευρωπαίοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, έχουν δείξει αυξανόμενη πολιτική υποστήριξη προς την Αρμενία, επικρίνοντας την περιφερειακή αξιοπιστία της Ρωσίας. Αυτό έχει εντείνει περαιτέρω την αίσθηση ότι η Αρμενία βρίσκεται σε διαδικασία στρατηγικής αναπροσαρμογής, ακόμη και αν οι κίνδυνοι αντιποίνων ή οικονομικής πίεσης από τη Ρωσία παραμένουν σημαντικοί.

Ειρήνη και Σύνταγμα

Στο επίκεντρο του διπλωματικού μέλλοντος της Αρμενίας βρίσκεται ένα σχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο αρχικά διαμορφώθηκε στο πλαίσιο διεθνών διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, η τελική επικύρωσή του αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια. Το Αζερμπαϊτζάν έχει απαιτήσει συνταγματικές αλλαγές στην Αρμενία που θα καταργούσαν τις αναφορές σε εδαφικές διεκδικήσεις που συνδέονται με το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Η αρμενική κυβέρνηση έχει εκφράσει τη βούλησή της να προχωρήσει σε συνταγματική μεταρρύθμιση και ενδεχομένως να διεξαγάγει δημοψήφισμα, αλλά αυτή η διαδικασία είναι πολιτικά επικίνδυνη. Θα απαιτούσε κοινοβουλευτική πλειοψηφία των δύο τρίτων, ένα δύσκολο όριο ακόμη και υπό ευνοϊκές συνθήκες.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποτυχία εξασφάλισης συνταγματικής αλλαγής θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα παρατεταμένο σενάριο «ούτε ειρήνη, ούτε πόλεμος» — σταθερότητα χωρίς επίλυση και συνεχιζόμενη πολιτική πόλωση μεταξύ των φιλοδυτικών και των φιλορωσικών στρατοπέδων.

Το αβέβαιο στρατηγικό μέλλον της Αρμενίας

Η κυβέρνηση του Πασινιάν υποστηρίζει ότι η ειρήνη, τα ανοιχτά σύνορα και η περιφερειακή ολοκλήρωση είναι ο μόνος βιώσιμος δρόμος προς την κυριαρχία και την ευημερία.

Οι αντίπαλοι αντιτείνουν ότι οι παραχωρήσεις προς το Αζερμπαϊτζάν και η απομάκρυνση από τη Ρωσία κινδυνεύουν να αποδυναμώσουν την εθνική ασφάλεια και ταυτότητα. Το αποτέλεσμα αυτής της συζήτησης θα διαμορφώσει όχι μόνο την εξωτερική πολιτική της Αρμενίας, αλλά και το εσωτερικό πολιτικό της σύστημα και το αίσθημα εθνικής ταυτότητας.

Καθώς η Αρμενία πλησιάζει στις εκλογές, βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι μεταξύ δύο ανταγωνιστικών μελλοντικών σεναρίων: μιας εύθραυστης ειρήνης συνδεδεμένης με την περιφερειακή συνδεσιμότητα ή μιας ανανεωμένης αντιπαράθεσης που έχει τις ρίζες της σε ανεπίλυτα ιστορικά ζητήματα.

Οποιαδήποτε από τις δύο πορείες θα επαναπροσδιορίσει τη θέση της στον χάρτη της Ευρασίας.

Ειδήσεις Σήμερα: