Τα τελευταία γεγονότα της Μόσχας θα έχουν αντίκτυπον και διά την ηγεσίαν του ΚΚΕ, του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ελλάδος; Η πολιτική της Μόσχας επιδίδεται τώρα εις τυμβωρυχίαν. Ξεσκάβει τάφους και δημιουργεί προσχήματα διά νέας εκκαθαρίσεις, αι οποίαι είναι άγνωστον ακόμη εις τι ακριβώς αποβλέπουν. Για να δικαιολογήση τον νέον διωγμόν των Εβραίων, το Κρεμλίνον έβγαλε στη μέση διαφόρους νεκρούς και δημιουργεί ζητήματα γύρω από τον θάνατόν τους. Οι εννέα «δολοφόνοι με την λευκήν μπλούζαν», οι ιατροί που συνελήφθησαν, κατηγορούνται ως υπεύθυνοι του θανάτου διαφόρων Σοβιετικών επιφανών, από του Μαξίμ Γκόρκυ μέχρι του ιδρυτού της Κομινφόρμ, του Ζντάνωφ. Γύρω από τους τάφους των δύο αυτών ο άγριος ανταγωνισμός των επιδόξων διαδόχων του Στάλιν εισέρχεται εις νέαν, αποφασιστικήν φάσιν. Τι ακριβώς κρύπτεται από όλα αυτά; Κανένας δεν μπορεί να ξέρη. Το μόνον βέβαιον είναι ότι με την τυμβωρυχίαν, εις την οποίαν απεφάσισεν έξαφνα να επιδοθή η Μόσχα, ήρχισεν ένα νέον κύμα εκκαθαρίσεων, το οποίον σιγά-σιγά απλώνεται εις όλας τας χώρας του Σιδηρού Παραπετάσματος. Εις το Σιδηρούν Παραπέτασμα ευρίσκεται και η ηγεσία του ΚΚΕ. Πρέπει να θεωρήσωμεν ότι ήλθε και η σειρά του Νίκου Ζαχαριάδη; Αυτό τουλάχιστον ισχυρίζεται μία εφημερίς της Βιέννης, το «Βίνερμπλαττ». Μεταδίδομεν τας πληροφορίας του με κάθε επιφύλαξιν:


«ΤΑ ΝΕΑ», 23.1.1953, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

«Έχει και το Κομμουνιστικόν Κόμμα της Ελλάδος», γράφει η εφημερίς της Βιέννης, «τους Γκόρκυ και τους Ζντάνωφ του: Ο αντίκτυπος των γεγονότων της Μόσχας διά την ηγεσίαν των Ελλήνων κομμουνιστών θα είναι ότι αργά ή γρήγορα θα βγουν εις την μέση οι δύο νεκροί κομμουνισταί ηγέται οι οποίοι κατά σύμπτωσιν ήσαν αντίπαλοι του Νίκου Ζαχαριάδη. Και οι δύο απέθαναν υπό μυστηριώδεις συνθήκας. Πρόκειται περί του Σιάντου, αντικαταστάτου του Νικολάου Ζαχαριάδη κατά την διάρκειαν του πολέμου, και της Χρύσας Χατζηβασιλείου, μιας δασκάλας που έφθασε πρόσφυξ εις την Ελλάδα το 1922, διά ν’ αναρριχηθή εις τας ανωτάτας βαθμίδας της κομμουνιστικής ιεραρχίας. Ο Σιάντος, ο οποίος είχεν εδραιώσει την θέσιν του κατά την απουσίαν του Ζαχαριάδη, αποκαλούμενος από τους οπαδούς του «ο Γέρος», απέθανε μίαν ωραίαν πρωίαν εις την οικίαν του καθηγητού Κόκκαλη, επιφανούς χειρούργου των Αθηνών, ο οποίος, όταν εις τας αρχάς του συμμοριτοπολέμου εσχηματίσθη η κομμουνιστική κυβέρνησις των βουνών, εχρίσθη υπουργός της Παιδείας από τον Ζαχαριάδην. Ο καθηγητής Κόκκαλης θα κατηγορηθή τώρα από τους ενδοκομματικούς αντιπάλους του Ζαχαριάδη, οι οποίοι διεκδικούν την αρχηγίαν, ως δολοφόνος με την λευκήν μπλούζαν, εξοντώσας τον Σιάντον διά λογαριασμόν του Ζαχαριάδη, όπως οι Ρώσσοι ιατροί, οι οποίοι ενοσήλευαν τον Μαξίμ Γκόρκυ, κατηγορήθησαν ότι τον εξώντωσαν διά λογαριασμόν τού τότε αρχηγού των μυστικών υπηρεσιών της σοβιετικής ασφαλείας, του Γιαγκόντα, και όπως οι συλληφθέντες προ ημερών ιατροί κατηγορούνται ότι εδολοφόνησαν τον Ζντάνωφ διά λογαριασμόν του Μπέρια, διαδόχου του Γιαγκόντα; Είναι άγνωστον ποίων μυστικών είναι κάτοχος ο ιατρός Κόκκαλης και εις ποίας ομολογίας θα ηδύνατο να προβή εις βάρος του Ζαχαριάδη.


«ΤΑ ΝΕΑ», 23.1.1953, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

«ΤΑ ΝΕΑ», 23.1.1953, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο δεύτερος νεκρός τον οποίον θα εκμεταλλευθούν οι αντίπαλοι του Ζαχαριάδη είναι η Χρύσα Χατζηβασιλείου. Σύζυγος του κομμουνιστικού στελέχους Ρούσου, η Χρύσα Χατζηβασιλείου είχε κατηγορηθή από την κλίκαν του Ζαχαριάδη ως ερωμένη του αρχηγού του δημοκρατικού στρατού των βουνών Μάρκου Βαφειάδη. Ο ραδιοφωνικός σταθμός των Ελλήνων κομμουνιστών είχε μεταδώσει ότι η Χρύσα Χατζηβασιλείου, η Άννα Πάουκερ (σ.σ. ηγετική μορφή του κομμουνιστικού κινήματος στη Ρουμανία) της Ελλάδος, είχεν αποθάνει από λευχαιμίαν».

*Άρθρο δημοσιευμένο στο πρωτοσέλιδο των «Νέων» που είχαν κυκλοφορήσει την Παρασκευή 23 Ιανουαρίου 1953.


Είχαμε μιλήσει για τον α’ τόμο της διεξοδικής ιστορίας της Αντίστασης του Πέτρου Ρούσου, πούχει το γενικό τίτλο «Η Μεγάλη Πενταετία 1940-1945». Τώρα κυκλοφόρησε ο β’ τόμος, που αναφέρεται στην πιο δραματική περίοδο: στο «κορύφωμα» (1944), στην απελευθέρωση και τη βρετανική επέμβαση. Ο συγγραφέας, που έζησε και την Αντίσταση στο βουνό, αλλά και πρωταγωνίστησε, σαν εκπρόσωπος του ΚΚΕ, στις διαπραγματεύσεις με τη Δεξιά (στην ουσία με τους πάτρονές της Εγγλέζους), ιστορεί με λεπτομέρειες τα συγκλονιστικά γεγονότα, συνδυάζοντας μια μνήμη εκπληκτική και μιαν ολοκληρωτική γνώση των πηγών. Γράφει άμεσα, ζωντανά, σπαρταριστά, χρησιμοποιεί όπου χρειάζεται ντοκουμέντα ή μαρτυρίες συναγωνιστών ή αντιπάλων, δεν μοιάζει να «κρύβει λόγια». Το αντίθετο. Λέει, για παράδειγμα, για την περιβόητη «Συμφωνία της Καζέρτας»:

«Όταν ο Σιάντος διάβασε όλο το κείμενο κατάλαβε όλο το βάρος της δέσμευσής μας. Πήγε στον Ιωαννίδη και του λέει:

— Κύτα τι υπόγραψε αυτός ο τρελλός (ο Ζέβγος). Εκείνος αντιπαρατήρησε:

— Γιατί δεν τόλεγες πριν φύγουν τον κατήφορο (για την Αθήνα);»


«ΤΑ ΝΕΑ», 3.6.1978, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Κι ακόμα αποκαλύπτει:

«Ξέρω μια στιχομυθία που διεξήχθηκε ανάμεσα στο Σιάντο και τους Ζέβγο και Παρτσαλίδη μετά την απελευθέρωση από τους χιτλεροφασίστες. Μου τη διηγήθηκε η γυναίκα του Σιάντου, Βαγγελιώ:

Σιάντος: Γιατί δε με κάνατε αρχιστράτηγο αφού εγώ καθοδηγούσα το στρατό;

Ζέβγος: Να σε κάνουμε Γιώργη.

Σιάντος: Τώρα πέταξε το πουλί…»

*Απόσπασμα από κριτικό σημείωμα του Κώστα Σταματίου, δημοσιευμένο στο φύλλο των «Νέων» που είχε κυκλοφορήσει το Σάββατο 3 Ιουνίου 1978. Το άρθρο του Σταματίου έφερε τον τίτλο «Πτυχές απ’ την τραγωδία της Ελληνικής Αριστεράς».


Ο καρδιτσιώτης Γεώργιος (Γιώργης) Σιάντος, ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ την κρίσιμη δεκαετία του ’40, απεβίωσε το πρωί της 20ής Μαΐου 1947, σε ηλικία 57 ετών.


«ΤΟ ΒΗΜΑ», 21.5.1947, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Πηγή: «Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000» («Ελληνικά Γράμματα», Αθήνα, 2003), ΙΙΕ/ΕΙΕ

Το σχέδιο στη θέση της κεντρικής φωτογραφίας προέρχεται από το «Λεύκωμα του Αγώνα» του ζωγράφου – χαράκτη Δημήτρη Μεγαλίδη.

Ειδήσεις Σήμερα: