Ο Μασκ τάσσεται κατά της φοροαποφυγής, όμως η Tesla πληρώνει μηδενικό φόρο στις ΗΠΑ

Όταν  παρουσίασε τα οικονομικά αποτελέσματα του έτους τον Ιανουάριο, η Tesla ανέφερε ότι χρωστούσε μηδενικό φόρο στις ΗΠΑ για το 2025.

Το ίδιο ίσχυε για 19 από τα τελευταία 20 χρόνια, μια περίοδος κατά την οποία η Tesla ανέφερε έσοδα 264 δισ. δολαρίων.

Ο πιο προφανής λόγος είναι οι φοροαπαλλαγές που συνδέονται με τις ζημίες που υπέστη η εταιρεία στη διάρκεια μιας δεκαετίας χωρίς κέρδη. Οι φοροαπαλλαγές που προσφέρει η αμερικανική κυβέρνηση για την πράσινη ενέργεια επίσης βοήθησαν την εταιρεία.

Τώρα, όμως, το πρακτορείο Reuters αποκαλύπτει ότι η Tesla γλίτωσε γύρω στα 400 εκατ. δολάρια σε φόρους χάρη σε μια οικονομική μανούβρα, μια συχνή πρακτική των πολυεθνικών που ονομάζεται μεταφορά κερδών (profit shifting).

Θυγατρικές της Tesla στη Σιγκαπούρη και την Ολλανδία ανέφεραν τα τελευταία χρόνια κέρδη 18 δισεκατομμυρίων ευρώ, για τα οποία δεν καταβλήθηκαν φόροι στις δύο χώρες. Η εταιρεία του Μασκ απέφυγε έτσι να αναφέρει τα κέρδη στις αμερικανικές αρχές και γλίτωσε τη φορολόγηση.

Το Reuters εξέτασε χιλιάδες σελίδες εγγράφων που υπέβαλε η Tesla και οι θυγατρικές της στις ρυθμιστικές αρχές 14 χωρών  της Ευρώπης, της Ασίας και της Βόρειας Αμερικής, καθώς και παρουσιάσεις και δημόσιες δηλώσεις στελεχών της Tesla. Το πρακτορείο ειδήσεων πήρε επίσης συνεντεύξεις από περισσότερους από 20 αναλυτές, συμβούλους της αυτοκινητοβιομηχανίας, ακαδημαϊκούς και φορολογικούς ειδικούς, συμπεριλαμβανομένων τριών ειδικών που έχουν καταθέσει πάνω από δώδεκα φορές για τέτοια ζητήματα ενώπιον του Κογκρέσου.

Η αποκάλυψη έρχεται να διαψεύσει τους ισχυρισμούς του Μασκ, ιδρυτή, διευθύνοντος συμβούλου και μεγαλύτερου μετόχου της Tesla, ότι οι επιχειρήσεις του δεν αποφεύγουν να πληρώνουν τον φόρο που τους αναλογεί.

Όταν συμμετείχε στην προεκλογική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των εκλογών του 2024, ο δισεκατομμυριούχος διαβεβαίωνε ότι απορρίπτει τις προτάσεις που δέχεται για να γλιτώσει φόρους.

«Μου προτείνουν συχνά τέτοια παραθυράκια» είπε σε προεκλογική εκδήλωση στην Πενσιλβάνια τον Οκτώβριο του 2024. «Τους απαντάω ‘αυτό ακούγεται αρκετά ύποπτο. Δεν νομίζω ότι πρέπει να το κάνουμε» είπε.

Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ. ο Μασκ διαβεβαίωνε ότι εκμεταλλεύεται νομικά παραθυράκια (Reuters)

Μεταφορά κερδών

Η Tesla και η ομοσπονδιακή φορολογική αρχή IRS δεν απάντησαν σε αίτημα του Reuters για σχόλιο. Το πρακτορείο δεν βρήκε ενδείξεις ότι η εταιρεία παρανόμησε. Και σίγουρα δεν είναι η μόνη πολυεθνική που καταφεύγει σε τέτοιες πρακτικές.

Η μεταφορά κερδών είναι ένας ελιγμός που χρησιμοποιούν συχνά οι μεγάλες εταιρείες για να μεταφέρουν τα κέρδη από μια χώρα σε μια άλλη με πιο ευνοϊκό φορολογικό σύστημα.

«Δεν είναι αυτός ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λειτουργεί το διεθνές φορολογικό σύστημα» δήλωσε ο Στίβεν Σέι, πρώην αναπληρωτής υφυπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ και σήμερα επίκουρος καθηγητής στη Νομική Σχολή της Βοστώνης.

Η μετατόπιση κερδών ήρθε ως αποτέλεσμα της απόφασης που έλαβε την περασμένη δεκαετία η Tesla να παραχωρήσει σε θυγατρικές της μέρος της πνευματικής ιδιοκτησίας της, όπως διπλώματα ευρεσιτεχνίας που συνδέονται με τα προϊόντα τους. Αυτό σημαίνει ότι κέρδη που κανονικά θα αναφέρονταν στις ΗΠΑ, όπου δημιουργήθηκε η πνευματική ιδιοκτησία της εταιρείας, δηλώνονται σε δικαιοδοσίες με χαμηλότερη φορολόγηση.

Έγγραφα που υποβλήθηκαν στις ρυθμιστικές αρχές της Σιγκαπούρης δείχνουν ότι, μετακύ του 2023 και του 2025, μια θυγατρική της Tesla στην ασιατική χώρα, η Tesla Motors Singapore Holding, έλαβε κέρδη περίπου 18 δις. δολαρίων από την TM International, θυγατρική της Tesla στην Ολλανδία που ανήκει κατά 99% στη θυγατρική της Σιγκαπούρης.

Η TM International είναι καταχωρημένη στις ολλανδικές αρχές ως μη μόνιμη «εταιρική σύμπραξη». Δεν δηλώνει κανέναν εργαζόμενο και δεν υποχρεούται να υποβάλλει οικονομικές καταστάσεις ή να πληρώνει φόρους στην Ολλανδία. Φόρους δεν πληρώνει ούτε η θυγατρική στη Σιγκαπούρη.

Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στο Reuters, η  «εταιρική σύμπραξη» δεν δείχνει να έχει άλλο λόγο ύπαρξης πέρα από το να εξυπηρετεί τη μεταφορά κερδών εκτός των ΗΠΑ.

«Είναι αποκλειστικά θέμα μεταφοράς κερδών σε δικαιοδοσίες με χαμηλή φορολογία», δήλωσε ο Ρόιβεν Άβι-Γιόνα, καθηγητής φορολογικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.

Λόγω της πολυπλοκότητας της φορολογικής νομοθεσίας και των διαφορετικών απαιτήσεων γνωστοποίησης σε διαφορετικές χώρες, είναι συχνά δύσκολο, ακόμη και για τους ειδικούς και τις φορολογικές αρχές, να εντοπιστεί η διασυνοριακή μεταφορά κερδών μιας πολυεθνικής. Η Tesla δεν αποτελεί εξαίρεση.

Από την ίδρυσή της το 2003, η Tesla έχει αναφέρει ότι όφειλε φόρους μόνο για ένα έτος το 2023, ύψους μόλις 48 εκατ. δολαρίων.

Τα έγγραφα που εξέτασε το Reuters δείχνουν ότι η Tesla οφείλει πολύ υψηλότερους φόρους σε άλλες χώρες, παρά το γεγονός ότι οι πωλήσεις στις ΗΠΑ αντιστοιχούν στο μεγαλύτερο μέρος των εσόδων και περίπου το ήμισυ του τζίρου.

Συγκεκριμένα, η Tesla έχει αναφέρει ότι από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα έχει καταβάλει σε άλλες χώρες φόρους 6,4 δισ. δολαρίων, ποσό 130 φορές μεγαλύτερο από τα 48 εκατ. που έχει κληθεί να πληρώσει στις ΗΠΑ.

Το 2023 και το 2024, τα τελευταία έτη για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, η Tesla Motors Netherlands ανέφερε ετήσια έσοδα ύψους 28 δισ. δολαρίων, σχεδόν το 30% του συνολικού κύκλου εργασιών της μητρικής εταιρείας για καθένα από αυτά τα έτη.

Η ετήσια έκθεση που υπέβαλε η Tesla στις αμερικανικές αρχές τον Ιανουάριο υποδεικνύει ότι η εταιρεία μπορεί να έχει εγκαταλείψει την πρακτική της μεταφοράς κερδών, αφού δηλώνει ότι πάνω από το 90% των κερδών της το 2025 αποκτήθηκαν στις ΗΠΑ. Την προηγούμενη πενταετία, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 27%.

Η πρακτική της μεταφοράς κερδών έχει βρεθεί πάντως στο στόχαστρο του Κογκρέσου και της φορολογικής υπηρεσίας IRS. Η Microsoft, για παράδειγμα, κατηγορείται από την υπηρεσία ότι απέφυγε να πληρώσει 28 δισ. δολάρια σε φόρους έως το 2023.