Σπύρος Σκούρας, ο Έλληνας με το φτωχό υπόβαθρο που κατέκτησε το Χόλιγουντ του 20ού αιώνα

Ήταν 16 Αυγούστου 1971 όταν ο Σπύρος Σκούρας, ένας από τους τρεις αδελφούς που είχαν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την κινηματογραφική βιομηχανία του Χόλιγουντ, απεβίωσε.

Ο Κάρολος, ο Τζορτζ και ο Σπύρος Σκούρας ξεκίνησαν από ένα φτωχό υπόβαθρο για να γίνουν κορυφαία στελέχη κινηματογράφου στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.

Τα πρώτα χρόνια στην Αμερική

Οι αδελφοί Σκούρα μετανάστευσαν από την Ελλάδα στο Σεντ Λούις στις αρχές του 1900. Ήταν γιοι ενός φτωχού βοσκού προβάτων από το Σκουροχώρι της Ελλάδας. Αποταμίευσαν τα χρήματά τους εργαζόμενοι ως βοηθοί λεωφορείων και μπάρμαν σε ξενοδοχεία στο κέντρο της πόλης, έτσι ώστε μέχρι το 1914, μπόρεσαν να επενδύσουν σε ένα θέατρο Nickelodeon στο Σεντ Λούις. Αυτή η πρώτη τους ιδιοκτησία ονομάστηκε «Olympia» και γρήγορα ακολούθησε η εξαγορά άλλων θεάτρων. Μέχρι το 1924 είχαν στην κατοχή τους 30 τοπικά θέατρα.

Πέντε χρόνια αργότερα, πούλησαν το οικόπεδό τους στην Warner Brothers και μετακόμισαν στη Δυτική Ακτή. Μεταξύ 1930 και 1932, ο Σπύρος συνεργάστηκε με την Paramount, αλλά έφυγε για να σώσει την αλυσίδα Fox Metropolitan από την κατάρρευσή της. Το 1932, οι Αδελφοί Σκούρα ανέλαβαν τη διαχείριση πάνω από 500 κινηματογράφων Fox-West Coast.

Ο Σπύρος Σκούρας γίνεται Πρόεδρος της 20th Century Fox

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930, ο Σπύρος έπαιξε σημαντικό ρόλο στη συγχώνευση μεταξύ Fox και 20th Century Pictures. Διορίστηκε πρόεδρος της νέας εταιρείας, δηλαδή της 20th Century Fox, το 1942, και με τη βοήθεια του Ντάριλ Ζάνουκ, την μετέτρεψε σε ένα από τα πιο ισχυρά στούντιο του Χόλιγουντ. Θα υπηρετούσε ως πρόεδρος για τα επόμενα 20 χρόνια.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ο Σπύρος Σκούρας, εργάστηκε για να σώσει την παραπαίουσα κινηματογραφική βιομηχανία από την τηλεόραση – τον νέο ανταγωνιστή της.

Το διάσημο διαφημιστικό σλόγκαν της 20th Century Fox, «Οι ταινίες είναι καλύτερες από ποτέ», κέρδισε αξιοπιστία το 1953, όταν ο Σπύρος παρουσίασε το CinemaScope στην πρωτοποριακή ταινία μεγάλου μήκους του στούντιο, The Robe.

Η διαδικασία προβολής σε ευρεία οθόνη με το CinemaScope ξεκίνησε μια νέα, αλλά βραχύβια τάση στις πολύχρωμες επικές ταινίες.

Εν τω μεταξύ, ο αδελφός του Σπύρου, ο Γιώργος, έγινε πρόεδρος των United Artists Theaters (τώρα Regal Entertainment Group, ιδιοκτητών των αλυσίδων θεάτρων Regal, Edwards και United Artists). Ενώ ήταν επικεφαλής των United Artists Theaters, ο Γιώργος ήταν μέλος της Magna Theater Corporation που ιδρύθηκε το 1953, η οποία εισήγαγε στον κόσμο τη μορφή ταινίας υψηλής ευκρίνειας ευρείας οθόνης Todd-AO. Πέθανε το 1964 σε ηλικία 68 ετών.

Βοηθώντας την Ελληνική Κοινότητα

Ο Σπύρος Σκούρας έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αποστολή βοήθειας στην Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής.

Σε αυτόν αποδίδεται η πρωτοβουλία για τη δημιουργία της «Greek War Relief Association», με σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων και ειδών πρώτης ανάγκης για την ανακούφιση του ελληνικού πληθυσμού.

Με δικές του ενέργειες ναυλώθηκε το πρώτο αμερικανικό πλοίο που κατέπλευσε στην Ελλάδα μετά τη βύθιση του «Κουρτουλούς» — του πλοίου που μετέφερε τρόφιμα από την Τουρκία με χρηματοδότηση της ομογένειας της Κωνσταντινούπολης — και πριν ακόμη ξεκινήσουν οι οργανωμένες αποστολές του Ερυθρού Σταυρού.

Παράλληλα, ο Σκούρας δεν δίστασε να ασκήσει έντονες πιέσεις, να προκαλέσει δημόσια κινητοποίηση και να ενεργοποιήσει τις ελληνικές κοινότητες στις Ηνωμένες Πολιτείες, επιδιώκοντας να στρέψει το επίσημο αμερικανικό ενδιαφέρον προς την ελληνική υπόθεση.

Ο Σκούρας δεν καθοδηγούνταν μόνο από πολιτικές ή επιχειρηματικές εκτιμήσεις, αλλά και από βαθιά προσωπικά βιώματα. Ο αδελφός του, Αθανάσιος Σκούρας, υπήρξε ιδρυτικό μέλος και βασικός χρηματοδότης της Πανελληνίου Ενώσεως Αγωνιζομένων Νέων (ΠΕΑΝ), μιας από τις πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις που εμφανίστηκαν στην Αθήνα το φθινόπωρο του 1941. Η ΠΕΑΝ έμεινε στην ιστορία κυρίως για την ανατίναξη των γραφείων της φιλοναζιστικής Εθνικής Σοσιαλιστικής Πατριωτικής Οργανώσεως (ΕΣΠΟ), η οποία προωθούσε τη συγκρότηση ελληνικών ενόπλων σωμάτων υπέρ των Γερμανών, καθώς και την αποστολή Ελλήνων εργατών στη Γερμανία.

Τον Νοέμβριο του 1942, οι γερμανικές αρχές συνέλαβαν τα ηγετικά στελέχη της ΠΕΑΝ, μεταξύ των οποίων και τον Αθανάσιο Σκούρα. Στο γερμανικό στρατοδικείο, που στεγαζόταν στην επιταγμένη αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» στην πλατεία Καρύτση, τα μέλη της οργάνωσης καταδικάστηκαν σε θάνατο.

Ο Αθανάσιος Σκούρας, μαζί με λίγους ακόμη, απαλλάχθηκε αρχικά λόγω έλλειψης επαρκών στοιχείων και απέφυγε την άμεση εκτέλεση. Ωστόσο, παρέμεινε κρατούμενος και τον Ιανουάριο του 1943 εκτελέστηκε ως αντίποινο για σαμποτάζ που είχε σημειωθεί στον Πειραιά.

Ο Κάρολος Σκούρας έγινε πρόεδρος των National Theaters, τα οποία, εκείνη την εποχή, κατείχαν 650 κινηματογράφους σε όλη τη χώρα. Προσφέροντας στην ελληνική κοινότητα, ο Κάρολος έχτισε τον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Σοφίας στο Λος Άντζελες, ο οποίος άνοιξε το 1952. Ήταν μια όμορφη ελληνική εκκλησία που στέκεται ακόμα και σήμερα. Πέθανε δύο χρόνια αργότερα σε ηλικία 65 ετών. Με τον ίδιο τρόπο, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Σπύρος ήταν επικεφαλής της Ελληνικής Υπηρεσίας Αρωγής Πολέμου.

Ο Σπύρος ήταν γνωστός σε όλο το Χόλιγουντ για την έντονη, ελληνική προφορά του. «Είναι εδώ 20 χρόνια, αλλά εξακολουθεί να ακούγεται σαν να έρχεται την επόμενη εβδομάδα», είχε πει κάποτε ο κωμικός Μπομπ Χόουπ.

Η επική ταινία «Κλεοπάτρα» και ο οικονομικός όλεθρος

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως πρόεδρος της 20th Century Fox, ο Σπύρος Σκούρας επέβλεψε την παραγωγή πολλών επιτυχημένων ταινιών.

Ωστόσο, η θητεία του έληξε το 1962 μετά την καταστροφική υπέρβαση του προϋπολογισμού της Κλεοπάτρας, της επικής ταινίας με πρωταγωνιστές τους Ρεξ Χάρισον, Ελίζαμπεθ Τέιλορ και Ρίτσαρντ Μπάρτον.

Η ταινία είχε αρχικά προϋπολογισμό 2 εκατομμύρια δολάρια, αλλά κόστισε 44 εκατομμύρια δολάρια. Θεωρούμενη ευρέως ως μία από τις μεγαλύτερες αποτυχίες όλων των εποχών, το φιάσκο της ταινίας στο box office παραλίγο να χρεοκοπήσει την 20th Century Fox και ο Σκούρας κατηγορήθηκε για το φιάσκο. Αντικαταστάθηκε από τον Ντάριλ Ζάνουκ.

Ως αποτέλεσμα, ο Σπύρος επανατοποθετήθηκε στη θέση του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου και ο έλεγχός του στις ταινίες αφαιρέθηκε σε μεγάλο βαθμό. Το 1969, έφυγε από την 20th Century Fox για να ενισχύσει τις υπόλοιπες επενδύσεις του, στις οποίες περιλαμβανόταν η δική του ναυτιλιακή εταιρεία. Πέθανε το 1971 σε ηλικία 78 ετών.

Κατά ειρωνικό τρόπο, η ταινία «Κλεοπάτρα» ανέκτησε την επένδυσή της μετά από αρκετά χρόνια από τα έσοδα του box office και τις τηλεοπτικές πωλήσεις. Ωστόσο, εξακολουθεί να παραμένει η πιο ακριβή ταινία που έγινε ποτέ (προσαρμοσμένη στον πληθωρισμό).

Ο Πλάτων Σκούρας, γιος του Σπύρου και της Σάρας, ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του στην κινηματογραφική βιομηχανία. Ίδρυσε τη δική του ανεξάρτητη κινηματογραφική εταιρεία και παρήγαγε αρκετές ανεξάρτητες ταινίες. Ο Πλάτων πέθανε το 2004. Την εποχή του θανάτου του, εργαζόταν πάνω σε μια βιογραφία για τον πατέρα του.

Πηγή: ΟΤ