Αναζητώντας την αλήθεια στα άδυτα της ζωής του συγγραφέα Τζον Λε Καρέ, αποκαλύπτεται ένας κόσμος όπου η πλήξη της γραφειοκρατίας συναντά την ηθική κατάπτωση ενός συγγραφέα που τελικά αποδείχθηκε κατώτερος των περιστάσεων σημειώνει ο ιστορικός και δημοσιογράφος Νάιτζελ Τζόουνς για τον πάπα της κατασκοπευτικής ψυχαγωγίας.

«Πέρασα ένα μεγάλο μέρος των εορτών βυθισμένος στον κόσμο του Τζον Λε Καρέ, παρακολουθώντας τη νέα σειρά Ο Νυχτερινός Διευθυντής και την κλασική μεταφορά του Και Ο Κλήρος Επεσε στον Σμάιλι με τον ανυπέρβλητο Άλεκ Γκίνες. Ταυτόχρονα, μελέτησα το αποκαλυπτικό βιβλίο του Άνταμ Σίσμαν, Η Κρυφή Ζωή του Τζον Λε Καρέ. Η κατάληξη;

Βρέθηκα να κοιμάμαι μπροστά στην οθόνη, φτάνοντας σε ένα θλιβερό συμπέρασμα: οι ιστορίες του πολυδιαφημισμένου μάστορα των κατασκοπευτικών θρίλερ δεν είναι, στην πραγματικότητα, καθόλου συναρπαστικές.

Αναλύοντας την αιτία αυτής της υπνηλίας, συνειδητοποίησα ότι η εικόνα μεσήλικων ανδρών με κοστούμια, που αναδεύουν χλιαρό τσάι σε άχαρα γραφεία, ανακατεύοντας φακέλους και μιλώντας μια ακατάληπτη ορολογία για, δεν είναι το υλικό που σε κρατά σε αγωνία.

Το έργο του Λε Καρέ είναι συχνά φλύαρο, περίπλοκο, υπερβολικά βαρύ και απλώς ανιαρό. Σε αντίθεση με σύγχρονους ανταγωνιστές του, όπως ο Φρέντερικ Φορσάιθ, εδώ λείπει η ένταση και η δράση, ενώ το ύστερο έργο του καταστρέφεται από μια ιδιότροπη και εμμονική πολιτική τοποθέτηση, ποτισμένη από ένα σχεδόν μανιακό μίσος για την Αμερική αλλά και την ίδια του τη γενέτειρα.

«Ενας τρισάθλιος τύπος που κατέβαλε τεράστια προσπάθεια για να εξαπατήσει όσους ισχυριζόταν ότι αγαπούσε. Ο μυστικός του κόσμος ήταν πραγματικά μια ερημιά από καθρέφτες, και ο δικός του καθρέφτης ήταν αρκετά εμφανώς ραγισμένος»

Για να είμαστε δίκαιοι, τα πρώιμα έργα του, όπως Ο Κατάσκοπος που Γύρισε Από το Κρύο, μετέφεραν με πειστικότητα την αυθεντική, γκρίζα ατμόσφαιρα του Ψυχρού Πολέμου. Όμως, η κατάρρευση του σοβιετικού κομμουνισμού στέρησε από τον Λε Καρέ τα αγαπημένα του θέματα. Στράφηκε τότε στις αμαρτίες των μεγάλων φαρμακοβιομηχανιών και στο Παλαιστινιακό ζήτημα, αντλώντας έμπνευση από τις αναρίθμητες εξωσυζυγικές του σχέσεις με γυναίκες που τον βοηθούσαν στην έρευνά του.

Η βιβλίο Η Μυστική Ζωή του Τζον Λε Καρέ που εκδόθηκε το 2023 μετά τον θάνατο του θέματός του, είναι ουσιαστικά μια συλλογή όλων των ενοχλητικών αληθειών για τη ζωή του, τις οποίες ο Λε Καρέ πίεσε τον βιογράφο του να παραλείψει από το πρωτότυπο βιβλίο του Η Ζωή, που εκδόθηκε το 2016, όταν ο συγγραφέας ήταν εν ζωή.

Το δεύτερο βιβλίο, σύμφωνα με τους Financial Times, ‘αποκαλύπτει τις διπρόσωπες και απατηλές σχέσεις του μεγάλου συγγραφέα κατασκοπείας με τις γυναίκες στη ζωή του’.

Πόσες ακριβώς τέτοιες παράνομες ερωμένες υπήρχαν; Η έρευνα του Σίσμαν έχει εντοπίσει 11, αλλά παραδέχεται ότι σίγουρα υπήρχαν αρκετές ακόμη εμπλοκές που δεν έχει αποκαλύψει.

Το βιβλίο, για να είμαστε ειλικρινείς, αποκαλύπτει τον συγγραφέα ως ένα δυσάρεστο και ανέντιμο μαλάκα που φερόταν στις γυναίκες σαν βρωμιά και ήταν συνεχώς άπιστος στην Τζέιν, την πεισματικά πιστή δεύτερη σύζυγό του. Δεν είναι περίεργο που το υποκείμενο θέμα όλης της μυθοπλασίας του είναι η προδοσία – σίγουρα ήξερε τι έγραφε.

Ο Λε Καρέ – πραγματικό όνομα Ντέιβιντ Κόρνγουελ – κληρονόμησε τουλάχιστον ένα μέρος της ιδιοφυΐας του στην απάτη και το ψέμα από τον πατέρα του, Ρόνι, έναν απατεώνα φυλακισμένο και κάποτε υποψήφιο για το κοινοβούλιο των Φιλελεύθερων, ο οποίος άφησε μια κληρονομιά απλήρωτων λογαριασμών και συχνής ανεντιμότητας για να αντιμετωπίσουν τα παιδιά του.

Ο Λε Καρέ ήταν εμμονικός με τον αγαπημένο του γέρο πατέρα, αλλά ποτέ δεν φαίνεται να σκέφτηκε ότι η καταστροφική συμπεριφορά του Ρόνι αντανακλούσε τις δικές του κακοήθειες.

Φυσικά, δεν περιμένουμε από τους καλλιτέχνες να είναι άγιοι, και πολλοί πολύ μεγαλύτεροι συγγραφείς από τον Λε Καρέ (Σαίξπηρ και Ντίκενς, μιλάω για εσάς) ήταν επίσης μοιχοί που φέρονταν στις συζύγους τους απαίσια, αλλά στην περίπτωση του Λε Καρέ, η ανηθικότητά του και οι ανίκανες προσπάθειές του να την καλύψει αφήνουν μια πικρή γεύση.

Ο Λε Καρέ ήταν εξίσου κακοποιητικός για τη χώρα του και τον δυτικό κόσμο γενικότερα. Αν πρόκειται να επιπλήξετε εκείνους που κάποτε υπηρετήσατε ως αμαρτωλούς, πρέπει να βεβαιωθείτε ότι η δική σας συμπεριφορά είναι πιο λευκή από λευκή.

«Ο Λε Καρέ κληρονόμησε τουλάχιστον ένα μέρος της ιδιοφυΐας του στην απάτη και το ψέμα από τον πατέρα του, Ρόνι, έναν απατεώνα φυλακισμένο και κάποτε υποψήφιο για το κοινοβούλιο των Φιλελεύθερων, ο οποίος άφησε μια κληρονομιά απλήρωτων λογαριασμών και συχνής ανεντιμότητας για να αντιμετωπίσουν τα παιδιά του»

Ολόκληρο το σώμα του έργου και του κόσμου του Λε Καρέ είναι ένα μακρύ, γκρινιάρικο παράπονο για την κακία των κυβερνήσεων και την ανοησία των ανθρώπων όταν ψηφίζουν πολιτικές που αποδοκιμάζει. Στα τελευταία του χρόνια αποδοκίμασε βαθιά το Brexit, σε σημείο που απαρνήθηκε τη βρετανική του υπηκοότητα σε ένδειξη διαμαρτυρίας και άρπαξε στον εαυτό του ένα ιρλανδικό διαβατήριο με την ψευδή αιτιολογία ότι μία από τις γιαγιάδες του ήταν Ιρλανδή.

Πολλοί μπορεί να θεωρήσουν μια τόσο μαζική και κακεντρεχή απόρριψη της χώρας που τον γέννησε και τον έκανε πολυεκατομμυριούχο ως προδοσία στο ίδιο επίπεδο με αυτή του φανταστικού προδότη του Μπιλ Χέιντον. Αλλά ο Λε Καρέ καταδίκασε με πομπώδη τρόπο τη δημοκρατία και μαζί της το σύστημα που υποτίθεται ότι υπερασπιζόταν.

Η ενασχόληση με τον Λε Καρέ οδήγησε τελικά τον Σίσμαν στο συμπέρασμα ότι παρά τα προσόντα του ως συγγραφέα, ήταν ένας τρισάθλιος τύπος που κατέβαλε τεράστια προσπάθεια για να εξαπατήσει όσους ισχυριζόταν ότι αγαπούσε. Ο μυστικός του κόσμος ήταν πραγματικά μια ερημιά από καθρέφτες, και ο δικός του καθρέφτης ήταν αρκετά εμφανώς ραγισμένος».

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στον The Spectator, και όπως σε κάθε ιστορία του Λε Καρέ, υπάρχει ανατροπή.

Μια επίμονη έχθρα

Το άρθρο το υπογράφει ο Νάιτζελ Τζόουνς. Ιστορικός, δημοσιογράφος και βιογράφος με βαθιά γνώση της ευρωπαϊκής ιστορίας, ο Τζόουνς, γεννημένος το 1951, είναι μια από τις πιο διακριτές φωνές στη βρετανική δημοσιογραφία και ιστοριογραφία.

Με μια καριέρα που εκτείνεται από τοπικές εφημερίδες μέχρι εθνικής εμβέλειας έντυπα όπως ο Guardian, ο Spectator και η Daily Telegraph, έχει καθιερωθεί ως ένας δεινός βιογράφος και ιστορικός ερευνητής με εκτενές συγγραφικό έργο, το οποίο περιλαμβάνει οκτώ ιστορικά βιβλία και βιογραφίες. Έχει ασχοληθεί διεξοδικά με τη ζωή του ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ και του συγγραφέα Πάτρικ Χάμιλτον, ενώ θεωρείται ειδικός στην περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και στην άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία.

Πέρα από τη συγγραφή, ο Τζόουνς έχει διατελέσει αναπληρωτής αρχισυντάκτης του περιοδικού History Today και ιδρυτικός συντάκτης κριτικών του BBC History Magazine. Η εμπειρία του στα μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ντοκιμαντέρ για το BBC Radio 4, του έχει προσδώσει μια οξεία αντίληψη για τη δημόσια εικόνα των προσωπικοτήτων.

Ο Τζόουνς έχει συχνά κατηγορηθεί ως «ακροδεξιός» προκαλώντας μια έντονη συζήτηση για τα όρια του σύγχρονου βρετανικού συντηρητισμού. Σε μια εποχή έντονης πολιτικής πόλωσης, οι θέσεις του για το Brexit, την εθνική ταυτότητα και την ιστορική μνήμη τον τοποθετούν στο επίκεντρο μιας ιδεολογικής σύγκρουσης που ξεπερνά τα στενά όρια της λογοτεχνικής κριτικής.

Το αν είναι ή όχι εξαρτάται βέβαια από το ποιος ρωταέι. Ο ίδιος τοποθετείται στον χώρο της σκληρής συντηρητικής δεξιάς, όντας ένθερμος υποστηρικτής του Brexit και σφοδρός πολέμιος της woke  κουλτούρας. Οι απόψεις του, συχνά διατυπωμένες με προκλητικό τρόπο, τον έχουν φέρει πολλές φορές σε αντιπαράθεση με την αριστερή πτέρυγα της βρετανικής διανόησης, η οποία του προσάπτει εθνικιστικές και αντιδραστικές τάσεις.

Ο Νάιτζελ Τζόουνς έχει κατηγορηθεί ως ακροδεξιός μετά από την επίθεση του σε οτιδήποτε «αντεθνικό». Προφανώς ποτέ δεν εκτίμησε τη θέση του Λε Καρέ κατά του Brexit

Όπως ξεκάθαρα φαίνεται στο κείμενο που υπογράφει αποδομώντας τον Λε Καρέ, η αντιπάθεια του προς τον πατέρα της κατασκοπευτικής λογοτεχνίας είναι, πέρα από λογοτεχνική, βαθιά πολιτική. Ο Τζόουνς θεωρεί την «αριστερή στροφή» του συγγραφέα και την εχθρότητά του προς το Ισραήλ και τις ΗΠΑ ως δείγματα μιας ευρύτερης πνευματικής παρακμής. Αυτή η προσήλωσή του στις παραδοσιακές βρετανικές αξίες και η υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας τον κάνουν να φαντάζει ακραίος στα μάτια εκείνων που υποστηρίζουν μια πιο κοσμοπολίτικη και φιλελεύθερη προσέγγιση.

Ωστόσο, στην κλασική πολιτική ορολογία, ο Τζόουνς παραμένει εντός του φάσματος της δεξιάς πτέρυγας των Συντηρητικών, αν και οι θέσεις του για τη μετανάστευση και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αγγίζουν συχνά τα όρια του λαϊκισμού.

Εκείνο που τροφοδοτεί τις κατηγορίες περί ακροδεξιάς είναι η οξύτητα με την οποία επιτίθεται σε ό,τι θεωρεί «αντεθνικό». Η περιφρόνησή του για τον Λε Καρέ, επειδή ο τελευταίος επέλεξε να πάρει ιρλανδικό διαβατήριο μετά το Brexit, είναι χαρακτηριστική. Για τον Τζόουνς, τέτοιες πράξεις δεν είναι απλώς πολιτικές διαφωνίες, αλλά ηθικές αποκλίσεις.

Ο Τζόουνς κατέβηκε στις εκλογές της Βρετανίας το 2015 με το Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKIP) χωρίς επιτυχία. Ίσως μοιάζει περισσότερο με τον Λε Καρέ από όσο θα ήθελε -και οι δύο διχάζουν.

Μυστικά, σεξ και δράμα

Η Σουλέικα Ντόσον (είναι ψευδώνυμο), πρώην ερωμένη του Λε Καρέ έγραψε τη δική της ιστορία στο βιβλίο της The Secret Heart. Στις σελίδες του η Ντόσον διαλύει τον μύθο του απόμακρου διανοούμενου, προσφέροντας μια ωμή και λεπτομερή καταγραφή της σχέσης τους.

Γράφοντας για έναν άνδρα ερωτύλο με πάθη, μυστικοπάθεια και ψυχολογικές μεταπτώσεις, η Ντόσον αποκαλύπτει έναν άνθρωπο που ζούσε τη ζωή του σαν να ήταν ο ίδιος πρωταγωνιστής σε ένα από τα κατασκοπευτικά του μυθιστορήματα σε αυτή την αποκαλυπτική ματιά στο παρελθόν της μαζί του.

Η μακρόχρονη και θυελλώδης σχέση τους ξεκίνησε το 1982, όταν εκείνη ήταν μια νεαρή απόφοιτος κολεγίου και εκείνος ο απόλυτος σταρ της βρετανικής λογοτεχνίας. Η Ντόσον περιγράφει με αφοπλιστική ειλικρίνεια τις ερωτικές τους συναντήσεις, τις ατάκες που χρησιμοποιούσε για να την αποπλανήσει, ακόμα και τις προτιμήσεις του στο κρεβάτι, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης της γερμανικής γλώσσας ως μέσο διέγερσης.

Ωστόσο, οι πιο ουσιαστικές αποκαλύψεις δεν αφορούν όσα συνέβαιναν κάτω από τα σεντόνια, αλλά όσα συνέβαιναν στο μυαλό του συγγραφέα. Η Ντόσον γράφει για έναν άνθρωπο που είχε ανάγκη την προδοσία και τη μυστικότητα για να παραμένει δημιουργικός.

Μια από τις πιο συγκλονιστικές αποκαλύψεις του βιβλίου αφορά τη σχέση του Λε Καρέ με τη δημοσιογράφο Τζάνετ Λι Στίβενς, η οποία σκοτώθηκε σε βομβιστική επίθεση στη Βηρυτό ενώ συγκέντρωνε πληροφορίες για το βιβλίο του The Little Drummer Girl

Ο εργοδότης της το έθεσε με ακρίβεια: ήταν η ερωμένη ενός πλούσιου άνδρα που απολάμβανε την ένταση της «βουτιάς» ανάμεσα στις παράλληλες ζωές του. Αυτή η ανάγκη για θέατρο ήταν τόσο ισχυρή, που ο Λε Καρέ κάποτε την άρπαξε από τον λαιμό, κατηγορώντας την ότι επίτηδες περπατούσε με τακούνια που έκαναν θόρυβο ενώ εκείνος μιλούσε στο τηλέφωνο με τη σύζυγό του, την Τζέιν.

Μια από τις πιο συγκλονιστικές αποκαλύψεις του βιβλίου αφορά τη σχέση του Λε Καρέ με τη δημοσιογράφο Τζάνετ Λι Στίβενς, η οποία σκοτώθηκε σε βομβιστική επίθεση στη Βηρυτό ενώ συγκέντρωνε πληροφορίες για το βιβλίο του The Little Drummer Girl.

Σύμφωνα με την Ντόσον, ο συγγραφέας της εκμυστηρεύτηκε ότι η Στίβενς ήταν έγκυος στο παιδί του τη στιγμή του θανάτου της. Αυτή η τραγωδία φαίνεται πως τροφοδότησε τη μελαγχολία αλλά και την κινηματογραφική ένταση των έργων του, επιβεβαιώνοντας πως η ζωή του λε Καρέ ήταν αξεδιάλυτα συνδεδεμένη με τα θέματα της απώλειας και της διπλής ταυτότητας.

Η Ντόσον δεν παρουσιάζει τον εαυτό της ως θύμα, αλλά ως μια γυναίκα που γοητεύτηκε από το πνεύμα και την πολυπλοκότητα ενός άνδρα που δεν μπορούσε να είναι ειλικρινής με κανέναν.

Παρά τις πολυτελείς εξόδους και τα δώρα, η σχέση τους κατέρρευσε υπό το βάρος της μυστικοπάθειας και της ηθικής κόπωσης.

Το βιβλίο καταλήγει να είναι ένα θλιβερό πορτρέτο ενός ανθρώπου που, παρά την παγκόσμια επιτυχία του, παρέμενε παγιδευμένος στα ψυχολογικά τραύματα της παιδικής του ηλικίας και στην ανάγκη του να υποδύεται διαρκώς έναν ρόλο, μετατρέποντας ακόμα και τους πιο κοντινούς του ανθρώπους σε «πηγές» ή «συνεργούς» στο δικό του προσωπικό δράμα.

Ειδήσεις Σήμερα: