Με πρόληψη τουλάχιστον το 40% των καρκίνων μπορεί να αποφευχθεί

Το 40-50% των καρκίνων μπορούν να προληφθούν αρκεί να ενσωματώσουμε την πρόληψη στην καθημερινότητά μας.

Τα περιστατικά καρκίνου αυξάνονται, όμως ευτυχώς η θνησιμότητα δεν αυξάνεται, καθώς τα προγράμματα προληπτικού ελέγχου του πληθυσμού και η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπουν την έγκαιρη ανίχνευση και θεραπεία της νόσου.

Την ίδια στιγμή όμως και οι συνθήκες ζωής έχουν αλλάξει, με αποτέλεσμα οι συστάσεις των ειδικών για προληπτικές εξετάσεις να ξεκινούν νωρίτερα για την έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματικότερη θεραπεία.

Στη χώρα μας, μόνο από τρία προγράμματα προληπτικού ελέγχου για καρκίνους παχέως εντέρου, τραχήλου μήτρας και μαστού, πάνω από 100.000 άτομα οδηγήθηκαν σε έγκαιρη θεραπεία, ενώ για τον πληθυσμό που δεν χρειάστηκαν παραπομπή, αυτοί πρόλαβαν να «μην συναντηθούν με τη νόσο».

Η θετική έκβαση των προγραμμάτων πρόληψης θέτει τώρα σε διαβούλευση την επέκταση του προγράμματος πρόληψης και στον καρκίνο του πνεύμονα.

Θέλουμε 6 μικρά βήματα πρόληψης: μεσογειακή διατροφή ως απόλυτη σύσταση – να επιστρέψει η κατσαρόλα στο σπίτι, έλεγχος βάρους, διακοπή καπνίσματος, προστασία από τον ήλιο και εμβολιασμός

Τα παραπάνω τονίσθηκαν σε συνέντευξη Τύπου της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Καρκίνου, προκειμένου να αναδειχθεί η καθοριστική σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης, η ανάγκη για ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στις σύγχρονες θεραπείες, καθώς οι σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις μεταμορφώνουν, πλέον, την πρόγνωση της νόσου.

Ο αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΟΠΕ, Καθηγητής Παθολογίας–Ογκολογίας Αριστοτέλης Μπάμιας, επεσήμανε την ανάγκη για έναν βιώσιμο και συνεκτικό εθνικό σχεδιασμό για την ογκολογική φροντίδα, με πρόληψη στον πληθυσμό, έγκαιρη διάγνωση, ισότιμη πρόσβαση στην καινοτομία και συστηματική υποστήριξη των επιζώντων. «Πλέον, δεν αρκεί να θεραπεύουμε καλύτερα, οφείλουμε να προλαμβάνουμε περισσότερο και να οργανώνουμε αποτελεσματικότερα το σύστημα υγείας. Η ΕΟΠΕ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με την Πολιτεία και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε η Ελλάδα να βρίσκεται σταθερά στην πρώτη γραμμή της σύγχρονης ογκολογίας, με τον ασθενή στο επίκεντρο κάθε απόφασης» είπε ο κ. Μπάμιας και ανέφερε ότι η πρόγνωση των περισσότερων καρκίνων έχει βελτιωθεί σημαντικά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, λόγω έγκαιρης διάγνωσης σε πρωιμότερα στάδια μέσω οργανωμένων στρατηγικών προσυμπτωματικού ελέγχου και προόδου σε όλες τις θεραπευτικές μεθόδους. Η συμβολή της μοριακής βιολογίας, της εξατομικευμένης ιατρικής, των στοχευμένων θεραπειών και της ανοσοθεραπείας έχει ήδη μετατρέψει πολλές μορφές μεταστατικού καρκίνου σε χρόνιες παθήσεις, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις επιτυγχάνεται ακόμη και ίαση.

Το «Προλαμβάνω»

Στο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης «Προλαμβάνω» αναφέρθηκε ο αντιπρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Αντιπτέραρχος ε.α. Δημήτριος Χατζηγεωργίου, σημειώνοντας ότι η θετική έκβαση των προγραμμάτων έγκαιρης διάγνωσης καρκίνου παχέος εντέρου, μαστού και τραχήλου μήτρας, θέτει τώρα σε διαβούλευση την επέκτασή του και στην προληπτική εξέταση για καρκίνο πνεύμονα, λόγω της σοβαρότητας της νόσου.

Αντίστοιχα η συνέχιση του προγράμματος για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, διερευνά την αυτοδειγματοληψία κολπικού επιχρίσματος για HPV με την εισαγωγή ειδικών κιτ που θα επιτρέπουν στη γυναίκα να λαμβάνει δείγμα μόνη της στο σπίτι και πρόβλεψη για άμεση και αποτελεσματική παραπομπή των θετικών περιπτώσεων για κλινική διερεύνηση. Το τεστ έχει υψηλή διαγνωστική ακρίβεια, και ο στόχος του προγράμματος είναι η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στο πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου.

Δίνοντας τα αποτελέσματα των προληπτικών ελέγχων ως το τέλος του έτους, ο κ. Χατζηγεωργίου είπε:

• Για τον καρκίνο παχέος εντέρου: Δικαιούχοι ήταν 3,2 εκατ. πολίτες ηλικίας 50-69 ετών. Διατέθηκαν περίπου 930 κίτ αυτοδιαγνωστικού ελέγχου, από τους οποίους παραπέμφθηκαν για κολονοσκόπηση περίπου 38.000 άτομα. Βιοψία έγινε σε πάνω από 17.000 ασθενείς.
• Για τον καρκίνο τραχήλου μήτρας: Δικαιούχοι ήταν πάνω από 2,5 εκατ. γυναίκες 21-65 ετών. Από αυτές, πάνω από 315.000 ελέγχθηκαν για HPV, οι 72.000 έκαναν τεστ Παπ, ενώ από τις 304.000 γυναικολογικές εξετάσεις, οι 10.000 παραπέμφθηκαν με κάποιο εύρημα για κολποσκόπηση και από αυτές πάνω από 6.770 για βιοψία.
• Για τον καρκίνου μαστού, από τις 2,3 εκατ. γυναίκες ηλικίας 45-74 ετών που ήταν δικαιούχοι, ψηφιακή μαστογραφία εκτέλεσαν οι 946.000, ενώ σχεδόν 250.000 παραπέμφθηκαν για υπερηχογράφημα, με τις 58.000 να παραπέμπονται για επανάλεγχο και τακτική παρακολούθηση για επιβεβαίωση ότι πρόκειται για καλόηθες εύρημα.

6 βήματα πρόληψης

Ο Διευθυντής της Α΄ Παθολογικής Ογκολογικής Κλινικής του Αγ. Σάββα Μιχάλης Νικολάου, τόνισε ότι έως και το 40% των καρκίνων μπορούν να αποφευχθούν μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής και μείωσης τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, όπως η αποφυγή και διακοπή του καπνίσματος, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική σωματική άσκηση, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, καθώς και η μείωση της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς ρύπους και επιβλαβείς παράγοντες του περιβάλλοντος. Παράλληλα, η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει σημαντικά τη δυνατότητα θεραπείας της νόσου, μετατρέποντας μεγάλο ποσοστό των περιστατικών σε ιάσιμα.

Εστίασε ιδιαίτερα στο κάπνισμα σε συνδυασμό με τον διαβήτη και την παχυσαρκία, που δημιουργούν προβλήματα στο καρδιαγγειακό σύστημα, ενώ αν προστεθεί και το αλκοόλ, «μόνο προβλήματα υγείας μπορεί να επιφέρει».

Επισημαίνοντας ότι με τον προληπτικό έλεγχο η διάγνωση μπορεί να είναι τόσο πρώιμη που οι πολίτες «να πρόλαβαν να μην συναντηθούν με τη νόσο», τόνισε ότι οι συνθήκες ζωής αλλάζουν, έχουμε βάλει τα συντηρητικά στη ζωή μας, γι΄ αυτό η προληπτική κολονοσκόπηση συνιστάται να ξεκινά από τα 45 αντί των 50 ετών.

Στο κομμάτι της πρόληψης πρόσθεσε και τον εμβολιασμό, σημειώνοντας ότι εξαιτίας του «θα ζούμε ακόμα καλύτερα και ακόμα περισσότερο» και πρόσθεσε: «Για τη μείωση των καρκίνων στο μισό, θέλουμε 6 μικρά βήματα: μεσογειακή διατροφή ως απόλυτη σύσταση – να επιστρέψει η κατσαρόλα στο σπίτι, έλεγχος βάρους, διακοπή καπνίσματος, προστασία από τον ήλιο και εμβολιασμός, για να ορθώσουμε τοίχο απέναντι στην επέκταση του καρκίνου».

Η καινοτομία

Η Γενική Γραμματέας του Pharma Innovation Forum (PiF) και Γενική Διευθύντρια της Bristol Myers Squibb Ελλάδας Ελισάβετ Προδρόμου, αναφέρθηκε στη συμβολή της βιοφαρμακευτικής καινοτομίας και της επένδυσης στην έρευνα και ανάπτυξη νέων θεραπειών, οι οποίες βελτιώνουν ουσιαστικά την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων για τη διαμόρφωση βιώσιμων πολιτικών υγείας. Παρόλα αυτά τόνισε την ανάγκη αλλαγών στην βιομηχανική και φαρμακευτική πολιτική της χώρας, δεδομένου ότι κάτω από τις μισές καινοτόμες θεραπείες είναι διαθέσιμες στην Ελλάδα, με το ποσοστό διαθεσιμότητας να βαίνει μειούμενο στην πορεία του χρόνου, καθώς το 2023 ήταν διαθέσιμο το 47% των νέων θεραπειών (έναντι 43% στην Ε.Ε.) και την επόμενη χρονιά να είναι μόνο το 43% (έναντι 46% στην Ε.Ε.). Για να φτάσουν όμως οι καινοτόμες θεραπείες στην Ελλάδα, το 2024 χρειάστηκε να περάσουν 654 ημέρες από την έγκρισή τους στην Ευρώπη, όταν στην Ε.Ε. χρειάστηκαν 578 ημέρες. Το 2023, ο μέσος χρόνος αναμονής ήταν 587 ημέρες, έναντι 531 ημερών στην Ε.Ε.

Ο Επίκουρος Καθηγητής Θεραπευτικής Ογκολογίας ΕΚΠΑ Μιχαήλ Λιόντος, επισήμανε ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου απαιτεί ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει πρόληψη, σύγχρονη θεραπεία, παρηγορική φροντίδα, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ισότητα στην πρόσβαση. Παράλληλα, η αυξανόμενη επιβίωση δημιουργεί νέες ανάγκες για τη μακροχρόνια φροντίδα των επιζώντων και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής τους.

Από την πλευρά των ασθενών, η αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) Παρασκευή Μιχαλοπούλου, ανέδειξε τη σημασία της ενεργού συμμετοχής των ασθενών στη λήψη αποφάσεων και της εξασφάλισης ισότιμης πρόσβασης στις καινοτόμες θεραπείες και τόνισε την ανάγκη να ολοκληρωθεί η κατάρτιση του Μητρώου Νεοπλασιών.

Ο Διευθυντής του Ογκολογικού τμήματος του 417 ΝΙΜΤΣ Νικόλαος Τσουκαλάς, ανέφερε ότι ανεξάρτητα από τις σημαντικές εξελίξεις και καινοτομίες στην ογκολογία, η αξία της αγωγής υγείας, της πρόληψης (πρωτογενούς και δευτερογενούς) και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου παραμένει ανεκτίμητη. Επιπλέον, υπογράμμισε τη συμβολή των δεδομένων υγείας, της μοριακής βιολογίας και της βιοπληροφορικής στην εξατομίκευση της φροντίδας στους ογκολογικούς ασθενείς τονίζοντας τη μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου-ασθενή ως ψυχοσωματική προσωπικότητα. «Η ανθρώπινη ζωή είναι ανεκτίμητη και οι ασθενείς μας είναι μοναδικοί και αναντικατάστατοι», ανέφερε ο κ. Τσουκαλάς.

Στο μήνυμά της για την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου η ΕΟΠΕ  αναφέρει: «Μαθαίνουμε – Προλαμβάνουμε – Ζούμε. Επενδύουμε στη γνώση, ενισχύουμε την πρόληψη και διασφαλίζουμε σύγχρονη, ποιοτική και δίκαιη φροντίδα για όλους — γιατί σήμερα μπορούμε όχι μόνο να ζούμε περισσότερο, αλλά να ζούμε καλύτερα, με και μετά τον καρκίνο».