Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 2026, που θα φιλοξενηθούν από το Μιλάνο και την Κορτίνα ντ’ Αμπέτσο, παρουσιάζονται ως μια μεγάλη ευκαιρία ανάπτυξης για τη βόρεια Ιταλία. 

Ωστόσο έχουν προκαλέσει και αρκετές αναταραχές.

Πέρα από την ανησυχητική παρουσία των Αμερικανών πρακτόρων της  ICE, αναδεικνύουν και ένα γνώριμο και βαθιά ριζωμένο ιταλικό πρόβλημα: τη διείσδυση της μαφίας και του οργανωμένου εγκλήματος και τη διαφθορά στα μεγάλα δημόσια έργα.  

Η ιταλική εμπειρία δείχνει ότι κάθε μεγαλεπήβολο κατασκευαστικό πρόγραμμα αποτελεί πόλο έλξης για εγκληματικά δίκτυα, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και τις αντιστάσεις που έχει αναπτύξει η κοινωνία των πολιτών απέναντι σε αυτό το φαινόμενο. 

Η «Επιχείρηση Επαναφορά» και η Κορτίνα στο στόχαστρο 

Σύμφωνα με τον Guardian, νωρίς το πρωί της 8ης Οκτωβρίου, η Επαρχιακή Διοίκηση των Καραμπινιέρων στο Μπελούνο ανακοίνωσε τρεις Μσυλλήψεις, ολοκληρώνοντας μια διετή έρευνα με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Επαναφορά».  

Δύο από τους συλληφθέντες ήταν αδέλφια, γνωστά για τη συμμετοχή τους στους Irriducibili, με διασυνδέσεις στον υπόκοσμο της Ρώμης.  

Παρότι οι ίδιοι δεν κατηγορούνται ως μέλη της μαφίας, φέρονται να αξιοποίησαν τη λεγόμενη «μέθοδο της μαφίας»: εκβιασμό, βία και εκφοβισμό. 

Το ενδιαφέρον της υπόθεσης δεν περιορίζεται στα πρόσωπα, αλλά στον τόπο δράσης. 

Τα εγκλήματα δεν διαπράχθηκαν στην πρωτεύουσα, αλλά στην Κορτίνα ντ’ Αμπέτσο, το κοσμοπολίτικο αλπικό θέρετρο που θα φιλοξενήσει μέρος των Ολυμπιακών Αγώνων. 

Σύμφωνα με την εισαγγελία, οι αδελφοί ακολούθησαν μια στρατηγική τριών φάσεων: πρώτα κατέλαβαν τη διακίνηση ναρκωτικών, στη συνέχεια τον έλεγχο νυχτερινών κέντρων και, τέλος, επιχείρησαν να επηρεάσουν την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων που σχετίζονται με τα ολυμπιακά έργα. 

Κατασκευές, δισεκατομμύρια και οργανωμένο έγκλημα 

Η υπόθεση της Κορτίνα δεν αποτελεί εξαίρεση.  

Σύμφωνα με τη Διεύθυνση «Αντιμαφιακών» Ερευνών (DIA), το 38% των μέτρων που ελήφθησαν το 2024 στην Ιταλία αφορούσαν τον κατασκευαστικό τομέα. 

Περίπου 200 εργοτάξια δημόσιων έργων τέθηκαν υπό έρευνα για πιθανή διείσδυση εγκληματικών οργανώσεων. 

Η ιστορική εμπειρία ενισχύει αυτές τις ανησυχίες.  

Η Παγκόσμια Έκθεση του Μιλάνου το 2015, κόστους 2,6 δισ. ευρώ, στιγματίστηκε από σκάνδαλα διαφθοράς.  

Σήμερα, το συνολικό κόστος των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων υπερβαίνει κατά πολύ αυτό το ποσό, ξεπερνώντας τα 5,7 δισ. ευρώ, γεγονός που αυξάνει εκθετικά το ενδιαφέρον εγκληματικών δικτύων για τις διαδικασίες ανάθεσης. 

«Μέθοδος μαφίας»

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι κατηγορούμενοι στην Κορτίνα δεν φέρονται να ανήκουν σε παραδοσιακές μαφιόζικες οργανώσεις.  

Ωστόσο, η χρήση βίας, απειλών και πολιτικών πιέσεων αρκεί για να στοιχειοθετηθεί η κατηγορία της «μαφιόζικης μεθόδου».  

Οι εισαγγελικές αρχές αναφέρουν περιστατικά ξυλοδαρμών, απειλών με όπλα και απόπειρες δωροδοκίας τοπικών αξιωματούχων με αντάλλαγμα ψήφους και συμβάσεις. 

Η εικόνα είναι αποκαλυπτική: ακόμη και χωρίς την άμεση παρουσία της μαφίας, οι πρακτικές της εξακολουθούν να επαναλαμβάνονται, ιδίως σε περιοχές όπου μεγάλα ποσά και επείγοντα χρονοδιαγράμματα δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για παρατυπίες. 

Το «αντιμαφιόζικο κίνημα» της Ιταλίας 

Παρά τη σκοτεινή αυτή πραγματικότητα, η Ιταλία διαθέτει και μια ισχυρή παράδοση αντίστασης.  

Όπως επισημαίνει ο Λεονάρντο Φερράντε από την οργάνωση Libera, η χώρα δεν είναι μόνο η πατρίδα της μαφίας, αλλά και του αντιμαφιόζικου κινήματος.  

Η Libera, που ιδρύθηκε το 1994 από τον ιερέα Λουίτζι Τσιότι, έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της διαφάνειας και στην επαναχρησιμοποίηση περιουσιακών στοιχείων που κατασχέθηκαν από εγκληματικές οργανώσεις. 

Στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων, η Libera και άλλες οργανώσεις εγκαινίασαν την πρωτοβουλία Open Olympics 26, με στόχο την πλήρη διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και στις οικονομικές ροές που σχετίζονται με τους Αγώνες. 

Διαφάνεια ως όπλο κατά της διαφθοράς 

Το σημαντικότερο επίτευγμα της πρωτοβουλίας ήταν η δημιουργία ενός ενιαίου δημόσιου portal, όπου δημοσιεύονται όλες οι οικονομικές συναλλαγές των διοργανωτών και ενημερώνονται ανά 45 ημέρες.  

Μέσω αυτής της πλατφόρμας έγινε γνωστό ότι μόνο 1,6 δισ. ευρώ αφορούν άμεσα τη διεξαγωγή των Αγώνων, ενώ τα υπόλοιπα κατευθύνονται σε συναφή έργα υποδομής, κυρίως οδικά. 

Ωστόσο, τα δεδομένα αποκαλύπτουν και ανησυχητικά στοιχεία: πάνω από τα μισά έργα δεν θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τη λήξη των Αγώνων, ενώ το 60% των ολυμπιακών έργων προχώρησε χωρίς εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, αξιοποιώντας θεσμικές εξαιρέσεις. 

Ένα πρόβλημα με διεθνή διάσταση 

Η περίπτωση της Ιταλίας δεν είναι μοναδική. 

Τα τελευταία χρόνια, Ολυμπιακοί Αγώνες σε χώρες όπως η Ρωσία, η Βραζιλία και η Ιαπωνία συνοδεύτηκαν από σοβαρά σκάνδαλα διαφθοράς.  

Σε αυτό το πλαίσιο, το Open Olympics 26 επιχειρεί να αποτελέσει πρότυπο για μελλοντικές διοργανώσεις. 

Ήδη, η εμπειρία της Ιταλίας αξιοποιείται από οργανώσεις στη Γαλλία ενόψει των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2030. Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός διεθνούς κινήματος διαφάνειας που θα περιορίσει τη δυνατότητα του οργανωμένου εγκλήματος να εκμεταλλεύεται μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις. 

Κληρονομιά πέρα από τους Αγώνες 

Όπως τονίζει ο Φερράντε, ο κίνδυνος εγκληματικής διείσδυσης υπάρχει παντού. 

Η διαφορά είναι ότι στην Ιταλία έχουν αναπτυχθεί εργαλεία για τον εντοπισμό και την αντιμετώπισή του. Η πραγματική πρόκληση είναι να μετατραπεί αυτή η εμπειρία σε μια διαρκή πολιτισμική κληρονομιά: μια νέα αντίληψη για το πώς μπορούν να διοργανώνονται μεγάλα γεγονότα με διαφάνεια, λογοδοσία και κοινωνικό έλεγχο. 

 

Ειδήσεις Σήμερα: