Πώς εξηγείται η εμμονή του Τραμπ με τη Βενεζουέλα: Προφητικό άρθρο για την επίθεση των ΗΠΑ στο Καράκας

Από το πρωί του Σαββάτου 3 Ιανουαρίου, όταν μαθεύτηκε ότι οι ΗΠΑ βομβαρδίζουν τη Βενεζουέλα, δύο λέξεις επέστρεψαν στις αναλύσεις των ειδικών: «Δόγμα Μονρόε». Ο ίδιος ο Τραμπ το επικαλέστηκε εκ νέου στη θριαμβευτική συνέντευξη Τύπου που έδωσε στο Μαρ Α Λάγκο, μετά τη σύλληψη (για την ακρίβεια αιχμαλωσία και απαγωγή) του Νικολάς Μαδούρο. Τόνισε ότι από εδώ και πέρα οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να ξεχάσουν ποτέ ξανά το Δόγμα Μονρόε, το οποίο ξαναβάφτισε «Δόγμα Ντον-ρόε» – από την πρώτη συλλαβή του βαφτιστικού του ονόματος.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι ενέργειες του Μαδούρο παραβίαζαν τις μακροχρόνιες αρχές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής που έχουν τις ρίζες τους στο Δόγμα Μονρόε. Είπε ότι κυριαρχία των ΗΠΑ στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν μπορεί να αμφισβητηθεί και κατηγόρησε τους προκατόχους του ότι συμμάχησαν με ξένους εχθρούς και έθεσαν σε κίνδυνο τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Πολιτική γελοιογραφία των αρχών του 20ού αιώνα. Το Δόγμα Μονρόε είναι το ρόπαλο των ΗΠΑ για να «βάλουν πόδι» στη Λατινική Αμερική – πηγή: wikicommons

Από το Δόγμα Μονρόε στο Δόγμα Ντον-ρόε

Η επιστροφή στο Δόγμα Μονρόε είχε ανακοινωθεί ρητά πριν από περίπου ένα μήνα, με τη δημοσίευση της νέας Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας από τις ΗΠΑ.

Στο νέο κείμενο η Κίνα δεν περιγράφεται πλέον ως ο βασικός κίνδυνος για τις ΗΠΑ αλλά ως μία χώρα με την οποία επιδιώκεται ισορροπία. Ο στόχος των ΗΠΑ, αναφέρει το κείμενο, δεν πρέπει να είναι η παγκόσμια ηγεμονία όπως είχε εκφραστεί τα προηγούμενα χρόνια.

Αντιθέτως οι ΗΠΑ πρέπει να στρέψουν το ενδιαφέρον τους στη «γειτονιά» τους, στην αμερικανική ήπειρο την οποία αντιμετωπίζουν ως «πίσω αυλή» τους.

Το 1823 ο Αμερικανός πρόεδρος Μονρόε διακήρυξε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να μείνουν μακριά από την αμερικανική ήπειρο καθώς μόνο οι ΗΠΑ είχαν δικαίωμα να ελέγχουν την περιοχή.

Προφητική ανάλυση του περιοδικού Τhe Conversation, μας εξηγεί γιατί ο Τραμπ αποφάσισε να αναβιώσει το Δόγμα Μονρόε και να το εμπλουτίσει ως «Δόγμα Ντον-Ρόε», για να δικαιολογήσει την επίθεση στη Βενεζουέλα.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Θ.Ρούσβελτ, χρησιμοποιεί το δόγμα Μονρόε για να κρατήσει τους Ευρωπαίους έξω από τη Δομινικανή Δημοκρατία (πολιτική γελοιογραφία 1905)

Οι ΗΠΑ ως «σερίφης» του Δυτικού Ημισφαιρίου

Πριν από δύο αιώνες, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζέιμς Μονρόε κήρυξε το Δυτικό Ημισφαίριο απαγορευμένο για τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, σε αυτό που θα γινόταν γνωστό στα βιβλία της ιστορίας ως «Δόγμα Μονρόε».

Η διακήρυξη αυτή έθεσε τα θεμέλια για μια νέα εποχή αμερικανικής κυριαρχίας και «αστυνόμευσης» της περιοχής.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, σχεδόν το ένα τρίτο των περίπου 400 αμερικανικών επεμβάσεων σε όλο τον κόσμο έλαβαν χώρα στη Λατινική Αμερική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανατρέψαν κυβερνήσεις που θεωρούσαν «μη αρεστές» ή χρησιμοποίησαν βία που αργότερα κρίθηκε παράνομη από διεθνή δικαστήρια.

Η αναβίωση του Δόγματος Μονρόε

Το 2013, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι ανακοίνωσε ότι «η εποχή του Δόγματος Μονρόε έχει τελειώσει». Αυτό σηματοδότησε μια στροφή προς την αντιμετώπιση της περιοχής ως εταίρου και όχι ως σφαίρας επιρροής.

Τώρα, όμως, η νέα Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας που δημοσιεύθηκε από την κυβέρνηση Τραμπ αναβίωσε επίσημα το «ξεχασμένο» αυτό δόγμα.

Η αναβίωση του δόγματος Μονρόε εξηγεί την πολεμοχαρή πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ στην περιοχή τους τελευταίους  μήνες. Από τις δολοφονικές επιθέσεις σε σκάφη στην Καραϊβική έως την επιλεκτική χρήση κυρώσεων και αμνήστευσης, που κλιμακώθηκε (αλλά δεν γνωρίζουμε αν κορυφώθηκε) με την στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα.

«Φύγε ανθρωπάκο, μη με ενοχλείς» – Το δόγμα Μονρόε κατά της Κολομβίας

Γιατί η Λατινική Αμερική είναι τόσο σημαντική για τον Τραμπ

Με το χαρακτηριστικό υπερφίαλο ύφος, το έγγραφο της νέας Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας, ανακοινώνει ανοιχτά ένα «Συμπλήρωμα Τραμπ» στο Δόγμα Μονρόε, αναδεικνύοντας το Δυτικό Ημισφαίριο ως την κορυφαία διεθνή προτεραιότητα των ΗΠΑ. Οι ημέρες που η Μέση Ανατολή κυριαρχούσε στην αμερικανική εξωτερική πολιτική «ευτυχώς έχουν τελειώσει», αναφέρει.

Το έγγραφο συνδέει επίσης την ασφάλεια και την ευημερία των ΗΠΑ άμεσα με τη διατήρηση της υπεροχής των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική. Για παράδειγμα, στοχεύει να στερήσει από την Κίνα και άλλες δυνάμεις την πρόσβαση σε βασικά στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία της περιοχής, όπως στρατιωτικές εγκαταστάσεις, λιμάνια, κρίσιμα ορυκτά και δίκτυα κυβερνοεπικοινωνιών.

Συνδέει τη σκληρή ρητορική της κυβέρνησης Τραμπ για τους «ναρκοτρομοκράτες» με τον ανταγωνισμό μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων ΗΠΑ-Κίνας.

Θεωρεί ότι μια πιο ισχυρή στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ και διπλωματική πίεση είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση των καρτέλ ναρκωτικών της Λατινικής Αμερικής και την προστασία των θαλάσσιων διαδρομών, των λιμανιών και των κρίσιμων υποδομών από την επιρροή της Κίνας.

Πώς η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας εξηγεί τις ενέργειες του Τραμπ

Κανείς δεν μπορεί να πει ότι έπεσε από τα σύννεφα με την στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στην καρδιά της Βενεζουέλας. Εδώ και μήνες, η κυβέρνηση Τραμπ βομβαρδίζει πλοία στην Καραϊβική στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό, θεωρώντας τα ύποπτα για μεταφορά ναρκωτικών, σκοτώνοντας δεκάδες ανθρώπους.

Εμπειρογνώμονες του διεθνούς δικαίου και αξιωματούχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι αυτές οι επιθέσεις παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Το Κογκρέσο των ΗΠΑ δεν έχει εγκρίνει καμία ένοπλη σύγκρουση σε αυτά τα ύδατα, αλλά οι επιθέσεις έχουν παρουσιαστεί ως απαραίτητες για την προστασία των ΗΠΑ από τους «ναρκοτρομοκράτες».

Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο έχει επίσης χαρακτηριστεί «ναρκοδικτάτορας», αν και η Βενεζουέλα είναι μικρός παίκτης στη ροή ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ.

Στις 2 Δεκεμβρίου, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οποιαδήποτε χώρα πιστεύει ότι παράγει ή μεταφέρει ναρκωτικά στις ΗΠΑ μπορεί να αντιμετωπίσει στρατιωτική επίθεση. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο τη Βενεζουέλα, αλλά και το Μεξικό και την Κολομβία.

Την ίδια μέρα, ο Τραμπ χορήγησε επίσης χάρη στον Χουάν Ορλάντο Χερνάντες, πρώην πρόεδρο της Ονδούρας. Είχε καταδικαστεί σε 45 χρόνια φυλάκισης για τη μεταφορά εκατοντάδων τόνων κοκαΐνης στις ΗΠΑ.

Η στιγμή της επίθεσης στο Καράκας για την απαγωγή Μαδούρο

Πρώτα η Αμερική

Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας επιχειρεί να εξηγήσει τη λογική πίσω από αυτές τις αντιφατικές ενέργειες. Τονίζει την ανάγκη προστασίας των «βασικών εθνικών συμφερόντων» των ΗΠΑ και υπογραμμίζει:

Η εξωτερική πολιτική του Προέδρου Τραμπ […] δεν βασίζεται στην παραδοσιακή πολιτική ιδεολογία. Κινείται κυρίως από το τι είναι καλό για την Αμερική — ή, με δύο λέξεις, «πρώτα η Αμερική».

Σύμφωνα με αυτή τη λογική, ο Χερνάντεζ αμνηστεύθηκε επειδή μπορεί ακόμα να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των ΗΠΑ.  Ως πρώην πρόεδρος με βαθιές σχέσεις με τις ελίτ και τις δυνάμεις ασφαλείας της Ονδούρας, είναι ακριβώς ο τύπος του πιστού, ακροδεξιού πελάτη που θέλει ο Τραμπ,  σε μια χώρα που φιλοξενεί αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό και μπορεί να βοηθήσει στην αστυνόμευση των μεταναστευτικών διαδρομών προς τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το μότο του του Τραμπ «Πρώτα η Αμερική», η χάρη που δόθηκε στον Χερνάντες, στέλνει μηνύματα και στις άλλες γειτονικές χώρες:  Οι υπάκουοι εταίροι ανταμείβονται. Και η εξουσία, όχι οι αρχές, καθορίζει την πολιτική των ΗΠΑ στην περιοχή.

Η εμμονή με τη Βενεζουέλα

Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ εξηγεί την εμμονή του Τραμπ με τη Βενεζουέλα.

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και μια μεγάλη ακτογραμμή στην Καραϊβική Θάλασσα, η οποία αποτελεί ζωτικό θαλάσσιο διάδρομο για τα αμερικανικά εμπορεύματα που ταξιδεύουν μέσω της Διώρυγας του Παναμά.

Υπό το βάρος των πολυετών αμερικανικών κυρώσεων, η Βενεζουέλα υπέγραψε αρκετές συμφωνίες για την ενέργεια και τα ορυχεία με την Κίνα, εκτός από το Ιράν και τη Ρωσία. Για το Πεκίνο, ειδικότερα, η Βενεζουέλα αποτελεί τόσο πηγή ενέργειας όσο και βάση στην ημισφαίριο.

Η στρατηγική εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησης Τραμπ καθιστά σαφές ότι αυτό είναι απαράδεκτο για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν και η Βενεζουέλα δεν αναφέρεται πουθενά στο έγγραφο, υπαινίσσεται ότι η Κίνα έχει συνάψει συμφωνίες με ομοϊδεάτες ηγέτες στην περιοχή: «Ορισμένες ξένες επιρροές θα είναι δύσκολο να αντιστραφούν, δεδομένης της πολιτικής ευθυγράμμισης μεταξύ ορισμένων κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής και ορισμένων ξένων παραγόντων».

Η «ευκαιρία των 1,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων»

Λίγες εβδομάδες πριν την επέμβαση των ΗΠΑ, η κυβέρνηση Μαδούρο επιχείρησε μια στρατηγική προσέγγισης με τις ΗΠΑ, για να αποφύγει τα χειρότερα. Οι New York Times ανέφεραν ότι η Βενεζουέλα προσέφερε στις ΗΠΑ κυρίαρχο μερίδιο στους πόρους πετρελαίου και χρυσού, εκτρέποντας τις εξαγωγές από την Κίνα.

Τελικά, ο κλάδος ελαίας αποδείχθηκε μάταιος, απέναντι στα γεράκια του πολέμου.

Η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, που κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης το 2025, προωθεί ένα μέλλον μετά τον Μαδούρο στους Αμερικανούς επενδυτές, περιγράφοντας μια «ευκαιρία 1,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων» για την ιδιωτικοποίηση του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των υποδομών της Βενεζουέλας.

Για τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες, το μήνυμα είναι σαφές: η αλλαγή καθεστώτος θα μπορούσε να ξεκλειδώσει τεράστιο πλούτο.

Δύο αιώνες μετά τη Δόγμα Μονρόε, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να θεωρεί το δυτικό ημισφαίριο ως την αυλή της, στην οποία είναι «ελεύθερη να περιφέρεται» και να παρεμβαίνει όπως κρίνει σκόπιμο.