Στις σημερινές καλλιτεχνικές πρακτικές, παρατηρείται μία έντονη επιστροφή στην πνευματικότητα —ένα «spiritual turn» που υπερβαίνει την απλή αναζήτηση νοήματος της ζωής στον έξω κόσμο και τα φαινόμενά του και στρέφεται σε υπερβατικές εμπειρίες. Δύο κορυφαίες μορφές, η Χίλμα αφ Κλιντ και η Σάια Γούλφαλκ, αναδεικνύονται ως εμβληματικές των δύο αυτών διαφορετικών αλλά συνδεδεμένων οδών.

Χίλμα αφ Κλιντ: Η πρωτοπόρος της αφαίρεσης ως πνευματική πρακτική

Η Χίλμα αφ Κλιντ (1862–1944) αναγνωρίζεται σήμερα ως μια από τις αληθινές πρωτοπόρους της αφαίρεσης στον δυτικό μοντερνισμό, αρκετά πριν εμφανιστούν τα εμβληματικά αφηρημένα έργα των Καντίνσκι, Μάλεβιτς ή Μοντριάν. Συμμετέχοντας σε συνεδρίες πνευματισμού με την καλλιτεχνική και μυστικιστική ομάδα «The Five» (Οι Πέντε), πίστευε ότι λάμβανε καθοδήγηση από ανώτερες πνευματικές οντότητες —τους λεγόμενους «High Masters». Κατόπιν αυτών των εμπνεύσεων, αφιερώθηκε, μεταξύ 1906 και 1915, στη δημιουργία της μνημειώδους σειράς «Paintings for the Temple», έργων που συνδύαζαν γεωμετρία, συμβολισμό και έντονο χρωματισμό, με σκοπό να λειτουργήσουν ως πνευματικός «ναός» της τέχνης.

Αυτά τα έργα, συχνά τεράστια σε διάσταση, συνδυάζουν γεωμετρία, συμβολισμό, και χρώματα με βαθιά μεταφορική σημασία—όπως το μπλε για το θηλυκό πνεύμα, το κίτρινο για το αρσενικό, και το ροζ ή κόκκινο για την αγάπη. Η Χίλμα αφ Κλιντ είχε ζητήσει να μη δημοσιευθούν τα έργα της για τουλάχιστον 20 χρόνια μετά τον θάνατό της, θεωρώντας ότι η εποχή δεν ήταν τότε έτοιμη για αυτούς τους οραματικούς πίνακες.

Η αργή, αλλά σταθερή αναγνώριση ήρθε τελικά τη δεκαετία του 1980. Έκτοτε, η επιρροή της συνεχίζει να ενισχύεται: η έκθεση «What Stands Behind the Flowers» στο MoMA (2025) αναδεικνύει την απέριττη, διακριτική φάση της δουλειάς της, περιλαμβάνοντας βοτανικά σχέδια με μικρά σύμβολα που απηχούν πνευματικές καταστάσεις—ένα μέσο που δεν επιδιώκει αποκρυπτογράφηση αλλά εκφραστική αίσθηση, σύμφωνα με το Art News.

Σάια Γούλφαλκ: Φαντασιακές πνευματικές κοσμογονίες

Σε αντίθεση με τη μεταφυσική πηγή της Χίλμα αφ Κλιντ, η σύγχρονη καλλιτέχνιδα Σάια Γούλφαλκ κινείται μέσα στο φαντασιακό, δημιουργώντας φανταστικούς πολιτισμούς με βαθύ πολιτισμικό και πνευματικό υπόβαθρο. Η έκθεσή της «Empathic Universe» παρουσιάζει το είδος των «Empathics»—μία φαντασιακή φυλή γυναικών με δικό της μυθολογικό σύστημα, εικαστική γλώσσα και μυθογραφία.

Η καλλιτεχνική εργασία της Γούλφαλκ συνδυάζει αφρικανικά, αφροαμερικανικά, ιαπωνικά, ευρωπαϊκά και βραζιλιάνικα αφηγηματικά πρότυπα, δημιουργώντας έναν κόσμο όπου οι ιδέες για τη φυλή, την ταυτότητα και την ενσυναίσθηση γίνονται υλικό αφήγησης και αισθητικής εμπειρίας.

Voir cette publication sur Instagram

Une publication partagée par Saya Woolfalk Studio (@sayawoolfalkstudio)

Ένα πνευματικό πέρασμα από το μεταφυσικό στο μυθοπλαστικό

Κοινή συνισταμένη και των δύο καλλιτεχνών είναι η επιδίωξη να απεικονίσουν το μη ορατό—είτε ως πνευματική αποκάλυψη, είτε ως μυθοπλαστική δημιουργία. Η Χίλμα αφ Κλιντ αναζητά την υπέρβαση του υλικού κόσμου μέσω της επικοινωνίας με ανώτερες, εξωκοσμικές,  οντότητες, ενώ η Σάια Γούλφαλκ δομεί νέους κόσμους μέσα από πολιτισμικούς και εσωτερικούς μύθους. Και οι δύο δείχνουν την ανάγκη της τέχνης να λειτουργεί ως πύλη προς άλλες πραγματικότητες —είτε αυτό είναι η κορύφωση του πνεύματος είτε η φαντασιακή εδραίωση της ανθρώπινης εμπειρίας.

Ειδήσεις Σήμερα: