ΜΕΤΑΞΑ: Ακούγοντας το Χρόνο

Από το σοκ της πρώτης φοράς που το ακούει κάποιος, έως την εμπειρία του «… έμαθα να ακούω το χρόνο», ο καρκίνος από απειλή θανάτου γίνεται δάσκαλος ζωής γι’ αυτούς τους ανθρώπους, όχι μόνο προσθέτοντας χρόνια στη ζωή τους, αλλά και προσθέτοντας ζωή στα χρόνια τους.
Ένα ακόμη ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη (Άλλος δρόμος δεν υπήρχε, Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν), για την υπαρξιακή κατάσταση του ανθρώπου όταν βρίσκεται σε οριακές καταστάσεις.

Δύο κείμενα για την ταινία
Όταν μια νόσος με θανάσιμο σήμα χτυπά την πόρτα, ο χρόνος μοιάζει να παγώνει. Στο συλλογικό Συνειδητό η λέξη καρκίνος παραμένει κάτι άλλο∙ μια βαριά ετυμηγορία, η είσοδος στην Επικράτεια του Φόβου. Το ντοκουμέντο που έχετε στα χέρια σας αποτελεί ένα συγκλονιστικό οδοιπορικό στον αόριστο χωροχρόνο του ασθενούς με καρκίνο.
Ο Σταύρος Ψυλλάκης, γνωστός για την οξυδερκή ματιά του σε μια σειρά αθέατων ή αποσιωπημένων πτυχών της ζωής, τεντώνει επιδέξια την κάμερα βαθιά μέσα στην ψυχή ανθρώπων από τον χώρο της Υγείας και αφουγκράζεται τις κραυγές και τους ψιθύρους της. Ακούει τον αιφνίδια ακινητοποιημένο χρόνο τους να επιστρέφει μουδιασμένα, αλλά αποφασιστικά στους προηγούμενους ρυθμούς του∙ επειδή η ζωή είναι πιο δυνατή και πάντα θα διεκδικεί τον βηματισμό της. Η καταγραφή της εμπειρίας των προσώπων που συνομιλούν με τον σκηνοθέτη, που παραμένει αθέατος πίσω από την κάμερα ως εάν «σιωπηλός εξομολόγος», συναρθρώνεται σε μια ουσιωδώς ενιαία αφήγηση-ποταμό με το απορρέον Νόημα να οδηγεί τελικά στην απελευθέρωση από τις τανάλιες του Φόβου.
Είναι μεγάλη τιμή για την Εταιρεία Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδας, το ότι συνέβαλε με τις μικρές δυνάμεις της στην ανάδειξη αυτού του μοναδικού εγχειρήματος πρόκλησης ρήγματος στον Μύθο του Καρκίνου.
Ευχαριστούμε τον δημιουργό του, αλλά και όσους παραμέρισαν κάθε δισταγμό και μίλησαν∙ ιδιαίτερα ευχαριστούμε το εκλεκτό μέλος της Εταιρείας Νίκο Καρβούνη για την καίρια συμβολή του στη σύλληψη και εκτέλεση αυτής της μνημειώδους προσπάθειας.

Αλέξανδρος Αρδαβάνης
Ογκολόγος Παθολόγος, νοσοκομείο Άγιος Σάββας

Λένε ότι το μεγαλείο του ανθρώπου έγκειται στο ότι ενώ είναι θνητός, φέρεται σαν να ήταν αθάνατος. Τι συμβαίνει όμως, όταν αυτή η υποκειμενική τάξη ανατρέπεται, όταν ο θάνατος σε κοιτάζει κατάματα, όταν ο δάσκαλος γίνεται μαθητής και ο γιατρός γίνεται ασθενής; Τότε «ο χρόνος σωματοποιείται», η ψευδαίσθηση της αθανασίας χάνεται, τα μέτρα και τα σταθμά μεταβάλλονται. Και ίσως τότε κάποιοι ανακαλύπτουμε ότι «οφείλουμε περισσότερα στην ποίηση παρά στην εφορία».
Η ταινία «ΜΕΤΑΞΑ ακούγοντας το χρόνο» δεν επιχειρεί να μας συμφιλιώσει με το θάνατο, με τη φθορά. «Δεν υπάρχει αξιοπρέπεια στο θάνατο», ξεκαθαρίζεται. Υπάρχει όμως αξιοπρέπεια, πείσμα και ελπίδα στα μαρμαρένια αλώνια. Αρκετοί καρκινοπαθείς, ανάμεσά τους και γιατροί του νοσοκομείου Μεταξά, μιλούν σε πρώτο πρόσωπο για ό,τι έμαθαν. Για μια γνώση ακριβοπληρωμένη και μοναδική. Για τον «εμφύλιο πόλεμο» που είναι ο καρκίνος, αφού αυτός που σε πολεμά είναι «ο ίδιος ο εαυτός σου», το σώμα σου, ένας αδυσώπητος, αλλά όχι αήττητος εσωτερικός εχθρός.
Μια ταινία αισιόδοξη; Όχι ακριβώς. Οι αφηγήσεις, τα βλέμματα, οι κινήσεις των ανθρώπων, συνθέτουν μια αισιοδοξία διαφορετική από αυτή των ταινιών με χάπι εντ. «Η διάγνωση δεν σημαίνει και το τέλος», τονίζεται. Ακολουθεί ένας δρόμος που αρκετοί καταφέρνουν να τον διαβούν με το κεφάλι ψηλά και τα μάτια ανοιχτά. Σήμερα χρησιμοποιούνται φάρμακα που πριν από δέκα χρόνια ήταν άγνωστα, μαθαίνουμε. Ο χρόνος κερδίζεται, έστω και στάλα στάλα. Και ο κερδισμένος –όχι ο χαρισμένος- χρόνος είναι πολύτιμος, μοναδικός, ακόμα και αν πρόκειται μόνο για ένα καλοκαίρι, για το τελευταίο (;) πάρτι γενεθλίων.
Η ταινία αυτή δεν είναι ένας οδηγός αυτοβοήθειας για τους καρκινοπαθείς και τους οικείους τους, π.χ., δεν αναφέρεται στην πρόληψη, δεν προπαγανδίζει το κόψιμο του τσιγάρου και των βλαβερών συνηθειών. Η ταινία μιλά για την ελπίδα, όπως δεν μπορεί να μιλήσει η στατιστική. Μιλά για τη δύναμη του ανθρώπινου μυαλού, για τη συλλογικότητα, για το κοινωνικό χρώμα της ατομικής περιπέτειας.
Λένε ότι ο αισιόδοξος βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο, ενώ ο απαισιόδοξος το βλέπει μισοάδειο. Ας φανταστούμε μια κλεψύδρα στη θέση του ποτηριού. Η ταινία αυτή μοιάζει με μια κλεψύδρα όπου η άμμος κινείται, αλλά ο όγκος της παραμένει σταθερός. Κάτι αδειάζει και, ταυτόχρονα, κάτι γεμίζει. Ποιος ξέρει, κάποια μέρα ίσως η επιστήμη μάς επιτρέψει να αναποδογυρίσουμε την κλεψύδρα και όλα ν’ αρχίσουν ξανά από την αρχή.

Δημήτρης Χρήστου
Safe Blood BioAnalytica Α.Ε.

Τι άλλο παίζει από 11 έως 17/4 στις αίθουσες;