«Ντοκιμαντέρ στο Πέρασμα του Χρόνου»

Πρόκειται για μια «μελέτη» όχι μόνο για την ιστορία του ελληνικού ντοκιμαντέρ, αλλά και για τα πρωτογενή θεματικά και υφολογικά στοιχεία του, για τις συνθήκες παραγωγής, το κλίμα της εποχής, για την περιρρέουσα πολική και κοινωνική ατμόσφαιρα.
Από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 το ελληνικό ντοκιμαντέρ προσπαθεί να καταγράψει όψεις και προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Η απομόνωση της ελληνικής υπαίθρου, τα προβλήματα των νησιών, η πρώτη φάσης ανάπτυξης του τουρισμού, οι συνθήκες εργασίας, η ανεργία, η μετανάστευση είναι μερικά από τα θέματα των ταινιών της πρώτης περιόδου του ελληνικού ντοκιμαντέρ.
Σήμερα, διαβάζουμε στις ταινίες εκείνες περισσότερα πράγματα, τις βλέπουμε διαφορετικά, γιατί εγγράφεται πάνω τους η προστιθέμενη αξία του χρόνου.
Τα ντοκιμαντέρ εκείνα περιέχουν ένα πλούτο πληροφοριών, συνθέτουν, σήμερα, ένα αρχείο ιστορίας και γνώσης, μια ακτινογραφία της Ελλάδας στα χρόνια που ακολούθησαν τον πόλεμο. Περιέχουν το πέρασμα του χρόνου, το χθες και το σήμερα.
Στη σειρά «Ντοκιμαντέρ στο πέρασμα του χρόνου» νέοι κινηματογραφιστές δημιουργούν ταινίες με βάση αυτά τα παλαιότερα ντοκιμαντέρ.

Eπεισόδιο: 1
Η εκπομπή είναι ένα τηλεοπτικό δοκίμιο πάνω στο ντοκιμαντέρ του σκηνοθέτη Κώστα Σφήκα «Αναμονή», που γυρίστηκε το καλοκαίρι του 1963 στην οδό Αθηνάς γύρω από το Δημαρχείο της Αθήνας. Σε αυτή την περιοχή μαζεύονταν κάθε μέρα οι εργάτες αναζητώντας μεροκάματο. Η ταινία παρακολουθεί την αγωνία τους, καθώς περιμένουν τον πελάτη που θα τους πάρει στη δουλειά.
Ο φακός του Σφήκα εστιάζει κυρίως στους μπογιατζήδες που προσέρχονται με τα εργαλεία τους και κυρίως τις βούρτσες, που μοιάζουν, καθώς υψώνονται με τα κοντάρια τους στον ουρανό, με εξαπτέρυγα. Ο φιλμικός χρόνος είναι από το ξημέρωμα μέχρι που βραδιάζει.
Μερικοί θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν ένα μεροκάματο, άλλοι πάλι -πολύ δραματικά- θα επιστρέψουν στα σπίτια και στις οικογένειές τους άπρακτοι. Η ταινία δεν έχει μουσική υπόκρουση, γιατί στηρίζεται στους αδρούς πραγματικούς ήχους που βγαίνουν από το χώρο. Αυτό το γεγονός την κάνει σκληρή και αυθεντική ταυτόχρονα. Η «Αναμονή» εκτός της αισθητικής της αξίας αποτελεί και ένα πολύ σημαντικό ντοκουμέντο για την ζωή της Αθήνας.
Ο Κώστας Σφήκας, που είναι ένας από τους πρωτοπόρους του Νέου Ελληνικού κινηματογράφου, εργαζόταν ως ταχυδρομικός υπάλληλος στο Κεντρικό Ταχυδρομείο της πλατείας Κοτζιά. Επί χρόνια περνούσε από το Δημαρχείο και παρακολουθούσε την καθημερινή ζωή στην περιοχή, πολύ πριν αποφασίσει να γυρίσει την «Αναμονή».
Συντελεστές επεισοδίου:
Σεναριογράφος: Λάκης Παπαστάθης Δ/ντης Φωτογραφίας: Γιώργος Πουλίδης Δ/ντης Παραγωγής: Τάκης Χατζόπουλος Μοντάζ: Μιχάλης Παπαδογιαννάκης Ηχολήπτης: Δημήτρης Βασιλειάδης Εκτέλεση Παραγωγής: Cinetic, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΕΥΣΤΑΘΙΟΥ & ΣΙΑ Ο.Ε. Παρουσιαστής: Λάκης Παπαστάθης Σκηνοθέτης: Λάκης Παπαστάθης

Eπεισόδιο: 2
Κεντρικός ήρωας της ταινίας του Λευτέρη Ξανθόπουλου είναι ο Γιώργος Κοζομπόλης από το χωριό Σωτηριάνικα της Μάνης, που έφυγε πάμφτωχος από τον τόπο του, στις αρχές της δεκαετίας του 1960 για να δουλέψει ως μετανάστης εργάτης στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Ο Γιώργος δεν άργησε να πραγματοποιήσει το όνειρο κάθε μετανάστη και να γίνει ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας σε μια από τις πιο όμορφες πόλεις της Γερμανίας, την Χαϊδελβέργη.
Το εστιατόριό του, το ιστορικό ALTE GUNDTEI στην παλιά πόλη, υπήρξε για πολλά χρόνια ένα από τα πιο γνωστά στέκια, ανάμεσα σε Έλληνες και σε Γερμανούς στις δεκαετίες 1970 και 1980. Σήμερα, συναντάμε τον Γιώργο Κοζομπόλη, ακμαίο και δυναμικό στα 70 του, να μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στο διαμέρισμά του στην Αθήνα, στο πατρικό του σπίτι στα Σωτηριάνικα και… στη σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, όπου ως ερασιτέχνης ηθοποιός υποδύεται ρόλους που ονειρευόταν να παίξει στα νιάτα του, όταν για ένα μικρό διάστημα, πριν φύγει για την Γερμανία, έπαιρνε μικρά ρολάκια σε ελληνικές ταινίες της εποχής.
Στο ντοκιμαντέρ «Στο πέρασμα του χρόνου», εναλλάσσονται αποσπάσματα από την πρωτότυπη ταινία «Ο Γιώργος από τα Σωτηριάνικα» με σύγχρονες λήψεις από το θεατρικό έργο του Ακύλλα Καραζήση «Ο χορός της μοναχικής καρδιάς», στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Γιώργος.
Η ταινία ολοκληρώνεται με τον σκηνοθέτη Λευτέρη Ξανθόπουλο να ανασύρει από το αρχείο του παλαιές φωτογραφίες και τον Γιώργο Κοζομπόλη και τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Ακύλλα Καραζήση, γύρω από ένα στρογγυλό τραπέζι να ανακαλούν μνήμες για ανθρώπους και πράγματα από εκείνη την μακρινή πλέον εποχή του 1978.
Η ταινία τιμήθηκε στο 19ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με το βραβείο καλύτερης ταινίας μικρού μήκους, από την Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου (ΠΕΚΚ) και εν συνεχεία με το πρώτο χρυσό βραβείο στο 1ο Φεστιβάλ της Δράμας, τον Νοέμβριο του 1978.

Συντελεστές επεισοδίου:
Σεναριογράφος: Λευτέρης Ξανθόπουλος Δ/ντης Φωτογραφίας: Χριστόφορος Γεωργούτσος Δ/ντης Παραγωγής: Τάκης Χατζόπουλος Μοντάζ: Σπύρος Τσιφτσής Ηχολήπτης: Δημήτρης Βασιλειάδης Εκτέλεση Παραγωγής: Cinetic, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΕΥΣΤΑΘΙΟΥ & ΣΙΑ Ο.Ε. Σκηνοθέτης: Λευτέρης Ξανθόπουλος