Πρωτεύουσα του δήμου είναι τα Πεζά της κοινότητας Καζαντζάκη, στην οποία υπάγονται τα χωριά Αγιές Παρασκιές, Αγιος Βασίλειος, Αλάγνι, Αστρακοί, Αστρίτσι, Καλλονή, Καταλαγάρι, Κουνάβοι, Μελέσες, Μυρτιά και Χουδέτσι.
Κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η καλλιέργεια της ελιάς και της αμπέλου, ενώ η Ενωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Πεζών αποτελείται από δεκαεννέα συνεταιρισμούς, που αντιπροσωπεύουν 3.200 παραγωγούς οίνου και ελαιόλαδου.

Αγιές Παρασκιές
Το χωριό Αγιές Παρασκιές βρίσκεται 19χλμ. νοτιοανατολικά από το Ηράκλειο ή 3χλμ. νοτιοανατολικά από τα Πεζά με θέα προς την κοιλάδα Πεζών. Είναι ο σημαντικότερος οικισμός του δήμου από άποψη πληθυσμού, καθώς εδώ κατοικούν 1.003 άτομα. Η προγενέστερη αίγλη του διαφαίνεται στις οκτώ βυζαντινές εκκλησίες που έχουν διασωθεί, αν και οι περισσότερες έχουν ανάγκη επισκευής.

Αλάγνι
Σε απόσταση 23χλμ. νοτιοανατολικά από το Ηράκλειο, ακολουθώντας τη διαδρομή προς Αρκαλοχώρι, και 7χλμ. νοτιοανατολικά από τα Πεζά, βρίσκεται το χωριό Αλάγνι, μικρός οικισμός 254 κατοίκων. Στην περιοχή του υπάρχουν βυζαντινές εκκλησίες, εκ των οποίων η πιο ενδιαφέρουσα είναι αυτή της Παναγίας, στην έξοδο του χωριού, ενώ σε μικρή απόσταση από τον οικισμό βρέθηκαν τα ερείπια μινωικής αγροικίας.

Αστρακοί
Με 266 κατοίκους, το χωριό Αστρακοί βρίσκεται 1χλμ. νοτιοανατολικά από τη Μυρτιά και απέχει 23χλμ. από το Ηράκλειο. Χρονολογείται από το 12ο αιώνα. Ενας χωματόδρομος οδηγεί από το χωριό στον πρόσφατα εγκαταλελειμμένο οικισμό Κάτω Αστρακοί, τον παλιό τουρκικό μαχαλά, όπου σώζονται ερειπωμένα τα παλιά παραδοσιακά σπίτια, που παραμένουν αναλλοίωτα λόγω της εγκατάλειψης του οικισμού. Στο δρόμο προς τους Κάτω Αστρακούς σώζονται βυζαντινές εκκλησίες, ενώ έχουν βρεθεί νεκροπόλεις της μινωικής και της πρωτογεωμετρικής περιόδου με σημαντικά ευρήματα. Από την ίδια περιοχή έχει προέλθει τυχαίο εύρημα μινωικού λίθινου λύχνου.

Αστρίτσι
Κτισμένο σε υψόμετρο 400μ., το χωριό Αστρίτσι έχει 442 κατοίκους και απέχει 25χλμ., νοτιοανατολικά, από το Ηράκλειο. Οπως αποκάλυψε με τις μελέτες του ο Γάλλος αρχαιοδίφης και φιλέλληνας Paul Faure (1916-) ή Παύλος Φοράκης, όπως αυτοαποκαλείται, η περιοχή κατοικείται από την αρχαιότητα, αλλά η πρώτη αναφορά στο σημερινό οικισμό συναντάται στην ενετική απογραφή του 1583, εποχή κατά την οποία είχε 112 κατοίκους. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην απογραφή του 1671 αναφέρεται με 23 χαράτσια (κεφαλικός φόρος επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας), ενώ σε αυτήν του 1881 καταγράφεται μόνο ένας χριστιανός έναντι 232 μουσουλμάνων. Στη θέση Ρεματιάς Κήπων, μήκους 2,5χλμ., υπάρχουν βυζαντινά κτίσματα, μεταξύ των οποίων υδραγωγείο που λειτουργεί και ερειπωμένες ενετικές εκκλησίες.

Κουνάβοι
Κτισμένο σε υψόμετρο 340μ. και σε απόσταση 15χλμ. νότια από το Ηράκλειο, ακολουθώντας τη διαδρομή προς Πεζά, το χωριό Κουνάβοι έχει 839 κατοίκους. Πρωτοαναφέρεται σε ενετικό έγγραφο του 1212 με την ονομασία Scovani, ενώ οι πλησιέστερες γραφές Conave και Cunavus εμφανίζονται σε έγγραφα του 1368-1394 που σχετίζονται με ενετικά φέουδα. Στο χωριό σώζονται βυζαντινό πατητήρι σταφυλιών του 11ου αιώνα, καθώς και ενετικά πατητήρια του 14ου και 15ου αιώνα. Σε μικρή απόσταση από το χωριό, στις θέσεις Κεντέρι, Ζαγουριανοί, Κεφάλα και Ελληνικά, εκτείνονται τα ερείπια της αρχαίας Ελτυνας ή Ελτυνίας.

Μυρτιά (ή Βαρβάροι)
Ο σημερινός οικισμός Μυρτιά ήταν γνωστός παλαιότερα με την ονομασία Βαρβάροι, πιθανότατα επειδή ιδρύθηκε από μισθοφόρους του Νικηφόρου Φωκά κατά την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Αραβες το 961 μ.Χ. Βρίσκεται σε απόσταση 22χλμ. νοτιοανατολικά από το Ηράκλειο και είναι γνωστός κυρίως για το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη, το οποίο στεγάζεται στο πατρικό του γνωστού συγγραφέα. Πρόκειται για χωριό 675 κατοίκων, με παλιά βιομηχανικά κτίρια και παραδοσιακές κατοικίες, που μαρτυρούν τον τρόπο διαβίωσης των κατοίκων της περιοχής από τις αρχές του 18ου αιώνα. Στην ευρύτερη περιοχή της Μυρτιάς έχει εντοπιστεί μινωικός οικισμός.

Πρινιάς
Ολόκληρος ο οικισμός του Πρινιά έχει κηρυχθεί περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Εδώ υπάρχει δάσος 3.000 στρεμμάτων, ενώ τμήματα του Πρινιά και της Αγ. Βαρβάρας προστατεύονται σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Φύση (Natura) 2000. Τα γεωλογικά πετρώματα της περιοχής είναι πολύ ενδιαφέροντα. Υπάρχουν φυλλώδεις μάργες όπου αφθονούν τα θαλάσσια απολιθώματα, όπως στην περιοχή Πύργος του οικισμού του Δουλίου, καθώς και χαρακτηριστικά υπολείμματα διάβρωσης πλειοκαινικού ασβεστόλιθου, τα οποία δημιουργούν σχηματισμούς, που οι κάτοικοι αποκαλούν τυριά.

Στην περιοχή του Αγ. Θωμά υπάρχει το μοναδικό δαφνοδάσος της Κρήτης, έκτασης 30 περίπου στρεμμάτων.

Την προσοχή σας σίγουρα θα τραβήξει το Αιολικό Πάρκο Μεγάλης Βρύσης που αποτελείται από εννέα ανεμογεννήτριες και είναι το μοναδικό στους Νομούς Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου.

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηρακλείου

Ειδήσεις Σήμερα: