Ύμνος στη σκιά

Tην περιοδεύουσα έκθεση Ύμνος στη σκιά (In Praise of Shadows) παρουσιάζουν το Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με το Ελληνικό Φεστιβάλ.
H διεθνής αυτή έκθεση αποτελεί συνδιοργάνωση του Μουσείου Μπενάκη, του Istanbul Modern της Κωνσταντινούπολης και του Irish Museum of Modern Art του Δουβλίνου. Η σύλληψη και η επιστημονική επεξεργασία ανήκουν στον Paolo Colombo. Πρόκειται για μια σειρά εικαστικών προσεγγίσεων της έννοιας της σκιάς, της τέχνης του σκιαγραφήματος και του θεάτρου σκιών, που βασίζονται σε μια εξερεύνηση παλιών και νεότερων μύθων της λαϊκής παράδοσης και σε λιτά αφηγηματικά σχήματα επεξεργασμένα με μια οικονομία εκφραστικών μέσων.

Ο τίτλος της έκθεσης αποτελεί διπλό δάνειο: προέρχεται από την ομότιτλη διάλεξη του William Kentridge που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Σικάγο το 2001, για την οποία ο ίδιος ο Kentridge είχε δανειστεί με τη σειρά του τον τίτλο ενός φυλλαδίου του 1935 γραμμένο από τον Ιάπωνα μυθιστοριογράφο Junichiro Tanizaki. Πυρήνα της έκθεσης και κεντρική μεταφορά της αφήγησης που αυτή επιχειρεί, αποτελεί η παράδοση του θεάτρου σκιών όπως διαμορφώθηκε στην Ελλάδα και την Τουρκία, καθώς και ο βασικός ήρωας αυτής της ιδιότυπης δραματουργίας, ο γνωστός Καραγκιόζης (Karagöz, στην τουρκική εκδοχή του).
Η έκθεση διερευνά τις μορφολογικές αναλογίες μεταξύ του παραδοσιακού θεάτρου σκιών και μιας νέας αφηγηματικής τάσης στη σύγχρονη τέχνη, καθώς και τις σχετικές εννοιολογικές αναφορές που επιχειρούνται στο πλαίσιό της, ενώ ταυτόχρονα καταγράφει τις πρόσφατες επιδράσεις αυτής της παραδοσιακής μορφής τέχνης στη σύγχρονη εικαστική σκηνή.

Στον χώρο της έκθεσης θα συναντηθούν σημαντικά έργα οκτώ σύγχρονων καλλιτεχνών και δύο κινηματογραφιστών των αρχών του 20ού αιώνα, όπως: οι εμπνευσμένες από τον χώρο της όπερας εικονογραφήσεις του Νοτιοαφρικανού καλλιτέχνη William Kentridge, που ανήκουν στα σημαντικότερα έργα του∙ τα παιγνιώδη σχέδια και κολάζ του Jockum Nordström∙ τα σχέδια, οι σκιαγραφικές εγκαταστάσεις (εγκαταστάσεις που βασίζονται στο στοιχείο της σιλουέτας) και τα βίντεο της γνωστής Αφροαμερικανίδας καλλιτέχνιδας Kara Walker∙οι χειροποίητες μαριονέτες και οι βραβευμένες με την Ασημένια Άρκτο ταινίες animation με μαριονέτες της Katariina Lillqvist∙ οι φημισμένες και πάντα επίκαιρες ταινίες της πρωτοπόρου Γερμανίδας κινηματογραφίστριας Lotte Reiniger, που άντλησε την έμπνευσή της από τη φιγούρα του Καραγκιόζη και πρώτη δημιούργησε φιλμ σκιαγραφιών (animation σιλουέτας) στη δεκαετία του 1920∙ τα μοναδικά έργα του Ladislas Starewitch, ενός από τους γνωστότερους κινηματογραφιστές του 20ού αιώνα και κορυφαίου δασκάλου της τεχνικής του stop-motion∙ το ανεξάρτητο θέατρο του Andrew Vickery, τα βίντεο του Haluk Akakçe καθώς και τα βίντεο της Nathalie Djurberg που στηρίζονται στην τεχνική του clay-animation (κινούμενες φιγούρες κατασκευασμένες από πηλό), αλλά και τα σχέδια της Χριστιάνας Σούλου που αποτελούν σχόλια επάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο Paolo Colombo, Επιμελητής του MAXXI-Museo Nazionale delle Arti del XXI Secolo στη Ρώμη από το 2001 έως το 2007, Διευθυντής του Centre d’art Contemporain στην Γενεύη από το 1989 έως το 2000 και Επιμελητής της 6ης Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης. Ο Paolo Colombo έχει στο παρελθόν επιμεληθεί εκθέσεις σημαντικών σύγχρονων καλλιτεχνών όπως οι Gilbert and George (“The General Jungle”, 2006), ο Ed Ruscha (2004), οι Ilya και Emilia Kabakov (2004), ο Francis Alys (2003), ο Alighiero Boetti (Venezia Pavillion, 2001), η Kara Walker (49η Μπιενάλε Βενετίας, 2000), ο Christopher Wool (1999), ο William Kentridge (1999), η Pipilotti Rist (1996), ο Ugo Rondinone (1995) και η Rosemarie Trockel (1994).

Tην έκθεση συνοδεύει προσεγμένη αγγλική έκδοση με έγχρωμες φωτογραφίες, η οποία περιέχει πρωτότυπα κείμενα του επιμελητή της έκθεσης Paolo Colombo και των William Kentridge, Lewis Hyde, Metin And, Enrique Juncosa, Evamarie Blattner, François Martin, Carolina López Caballero, τα οποία θα δημοσιευτούν στα ελληνικά σε συνοδευτική έκδοση του αγγλικού καταλόγου.

Την ευθύνη της έκθεσης για το Μουσείο Μπενάκη είχε η ιστορικός τέχνης Πολύνα Κοσμαδάκη, σε συνεργασία με την Μυρτώ Καούκη, ενώ τη διοικητική διαχείριση του προγράμματος ανέλαβε η Μαρία Θρουβάλα.

Η παρουσίασή της έκθεσης Ύμνος στη Σκιά στην Ελλάδα συμπίπτει χρονικά με την διοργάνωση της ART-Athina 2009 (21-24 Μαΐου) και εντάσσεται στις παράλληλες εκδηλώσεις της. Με αυτή την παράλληλη έναρξη των δύο εικαστικών γεγονότων καθώς και χάρη στην συνεργασία με το Ελληνικό Φεστιβάλ και την ένταξη στο πρόγραμμά του, η έκθεση θα αποτελέσει σημείο αναφοράς στην έντονη πολιτιστική δραστηριότητα της Αθήνας το καλοκαίρι 2009.

Η έκθεση παρουσιάστηκε στο Δουβλίνο και την Κωνσταντινούπολη.