…πας ανήρ ξυλεύεται στο Αφγανιστάν

34

Πριν από ένα μήνα, η κυριότερη αντιπολιτευόμενη δύναμη του Αφγανιστάν και ο εξόριστος βασιλιάς συμφώνησαν να συγκροτήσουν μία φιλοδυτική κυβέρνηση που θα αναλάβει την εξουσία μετά την πτώση των Ταλιμπάν. Στα τέλη Οκτωβρίου, μάλιστα, επρόκειτο να είναι έτοιμο ένα Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ενότητας. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή το μόνο που κατάφερε ήταν να προκαλέσει τον ανταγωνισμό και την αντίδραση τρίτων χωρών. Αυτά υποστηρίζουν οι εφημερίδες LA Times και El Pais, και εξηγούν πώς παίζεται το Μεγάλο Παιχνίδι.

Η Βόρεια Συμμαχία και οι σύμβουλοι του πρώην βασιλιά δεν κατάφεραν να συναντηθούν για δεύτερη φορά, ώστε να εκλέξουν τα 120 μέλη του Συμβουλίου, και κάθε στρατόπεδο δέχεται πλέον πιέσεις άλλων χωρών που προωθούν τα δικά τους συμφέροντα.

«Πρόκειται για το Μεγάλο Παιχνίδι, Δεύτερο Μέρος» σχολιάζει ένας σύμβουλος του εξόριστου μονάρχη. «Μπορεί το Μεγάλο Παιχνίδι να μην τελείωσε ποτέ» προσθέτει.

Το Μεγάλο Παιχνίδι είναι ο όρος που είχε χρησιμοποιήσει ο Κίπλινγκ για να περιγράψει τις ίντριγκες του 19ου αιώνα στο Αφγανιστάν, όταν η Βρετανία και η Ρωσία μάχονταν για τον έλεγχο της περιοχής.

Σήμερα, τουλάχιστον δέκα χώρες (ανάμεσά τους οι ΗΠΑ, η Ρωσία και οι έξι χώρες που συνορεύουν με το Αφγανιστάν) προσπαθούν να επηρεάσουν την κατάσταση που θα διαμορφωθεί μετά την πτώση των Ταλιμπάν. Καθεμία από αυτές συνδέει το Αφγανιστάν με την εθνική της ασφάλεια, προσέχοντας ταυτόχρονα να μη θίξει την κοινή της γνώμη.

«Τα συμφέροντα όλων αυτών των δυνάμεων περιπλέκουν τη διαδικασία εθνικής συμφιλίωσης στο εσωτερικό του Αφγανιστάν» τονίζει ο Ρασούλ Μπακς Ράις, ειδικός για την κεντρική Ασία στο Πανεπιστήμιο του Ισλαμαμπάντ. «Καθεμία από αυτές τις δυνάμεις θέλει να χτίσει το μέλλον της σε συνάρτηση με τα συμφέροντά της» συνεχίζει.

Το Πακιστάν χρηματοδότησε τους Ταλιμπάν, προκειμένου να δοθεί τέλος στην αναρχία που επικρατούσε στη χώρα λόγω της διαμάχης ανάμεσα στις φατρίες που απαρτίζουν σήμερα τη Βόρεια Συμμαχία. Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι Αμερικανοί έπεισαν το Πακιστάν να αντιταχθεί στο καθεστώς της Καμπούλ. Σήμερα, ο πρόεδρος του Πακιστάν, Περβέζ Μουσαράφ, υποστηρίζει τη συγκρότηση μιας κυβέρνησης από μετριοπαθείς Παστούν, της οποίας θα ηγείται ο πρώην βασιλιάς. Το Πακιστάν είναι αντίθετο, όμως, στο να παίξει μεγαλύτερο ρόλο η Βόρεια Συμμαχία, την οποία θεωρεί εχθρική.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που ανησυχούν για τη δυσαρέσκεια ενός μεγάλου τμήματος του πακιστανικού πληθυσμού μετά την αλλαγή στάσης του Μουσάραφ, εκτιμούν ότι στη μελλοντική κυβέρνηση του Αφγανιστάν πρέπει να λάβουν μέρος και μετριοπαθείς Ταλιμπάν. Ταυτόχρονα, όμως, η Ουάσινγκτον χρηματοδοτεί και στηρίζει την επίθεση της Βόρειας Συμμαχίας εναντίον των γραμμών των Ταλιμπάν.

Η Βόρεια Συμμαχία, που υποστηρίζει ότι ελέγχει πλέον το 50% της χώρας, ελέγχεται από Τατζίκους, Ουζμπέκους και Χαζάρους. Οι Τατζίκοι και οι Ουζμπέκοι του Αφγανιστάν είναι συγγενείς προς τους ομοεθνείς τους στο Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν. Οι Χάζαροι είναι σιίτες μουσουλμάνοι που υποστηρίζονται από το Ιράν.

Το Ιράν επιθυμεί το σχηματισμό μιας φιλικής κυβέρνησης στο Αφγανιστάν, ώστε να δημιουργηθεί μία εμπορική οδός που θα συνδέει τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της κεντρικής Ασίας, οι οποίες έχουν πολλά μεταλλεύματα αλλά όχι έξοδο στη θάλασσα, με τα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.

Η Ρωσία, η Τουρκία, η Ινδία, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν υποστηρίζουν τη Βόρεια Συμμαχία. Αυτό που τις ανησυχεί είναι η επέκταση του φανατικού ισλάμ στο έδαφός τους, και κατά συνέπεια αντιτίθενται προς τη συμμετοχή των Ταλιμπάν στη μελλοντική κυβέρνηση του Αφγανιστάν.

Η Ινδία, αντίπαλος του Πακιστάν, θα προτιμούσε το Αφγανιστάν να αποκτήσει μία κυβέρνηση εχθρική προς το Ισλαμαμπάντ.

Ακριβώς επειδή η ιστορία τους είναι γεμάτη με ξένες επεμβάσεις, οι Αφγανοί δεν τις βλέπουν με «καλό μάτι». Αυτό δεν εμποδίζει όμως ορισμένες προσωπικότητες της χώρας με πολιτικές φιλοδοξίες να ευθυγραμμίζονται με ξένες δυνάμεις.

Ο Ζάχερ Σαχ, που ήταν βασιλιάς επί 40 χρόνια μέχρι την απομάκρυνσή του με πραξικόπημα το 1973, έχει αρκετή δημοτικότητα μεταξύ των Αφγανών, με αποτέλεσμα να μην έχει ανάγκη την ξένη «ευλογία». Η υγεία του είναι πολύ εύθραυστη για να του επιτρέψει να κυβερνήσει πραγματικά, αλλά η συμφωνία της 1ης Οκτωβρίου τον θεωρεί στοιχείο – κλειδί για την εθνική συμφιλίωση των Αφγανών.

Σύμφωνα όμως με τον Χαμίντ Σιντίγκ, εκπρόσωπο του πρώην βασιλιά, οι ηγέτες της Βόρειας Συμμαχίας πιστεύουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν και μόνοι τους.

Οι συνεργάτες του Ζάχερ Σαχ κατηγορούν την κυβέρνηση Μπους ότι δίνει μεγαλύτερη προσοχή στους βομβαρδισμούς από ό,τι στην οικοδόμηση μιας εναλλακτικής πολιτικής λύσης. Ορισμένοι Δυτικοί διπλωμάτες και ειδικοί συμφωνούν.

«Για το πολιτικό μέρος του προβλήματος οι Αμερικανοί έχουν μία προσωπικότητα μέσου μεγέθους, που αφιερώνει ένα μέρος μόνο του χρόνου του, τον Ρίτσαρντ Χάας» σημειώνει ο Μπάρνετ Ρούμπιν, ειδικός για το Αφγανιστάν στο Κέντρο Διεθνούς Συνεργασίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. «Με το στρατιωτικό μέρος, αντίθετα, ασχολείται ολόκληρη η ηγεσία του Γενικού Επιτελείου» καταλήγει.

ΑΠΕ