Η Νορβηγία, αν και αποτελεί μέρος της Ενιαίας Αγορά στην Ευρώπη, δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δύο φορές, τις δεκαετίες του 1970 και του 1990, το Όσλο απέρριψε έπειτα από δημοψήφισμα την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (αρχικά) και μετά στην ΕΕ.

Οι λόγοι εδράζονταν στο εξής γεγονός: η Νορβηγία είναι ο κορυφαίος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου της Ευρώπης. Επίσης, τα θαλασσινά και τα ψάρια αποτελούν τον μεγαλύτερο εξαγωγικό τομέα της χώρας.

Το Όσλο πίστευε ότι η πλήρης ένταξη στην ΕΕ θα έβλαπτε την ισχυρή οικονομία της και την ενεργειακή ανεξαρτησία της και πως η αλιεία της θα είχε υποστεί πλήγμα. Το μοντέλο μάλιστα της συνεργασίας της Νορβηγίας με την ΕΕ είχε προταθεί για τις σχέσεις της Βρετανίας με το μπλοκ, μετά το Brexit. Δηλαδή, να ωφελείται από την Ενιαία Αγορά, αλλά να μην είναι πλήρες μέλος της ΕΕ. Δεν συνέβη βέβαια αυτό, για διάφορους λόγους.

Ήδη, η Νορβηγία έχει συμφωνήσει να ενταχθεί στην πυρηνική ομπρέλα της Γαλλίας. Η ένταξη στην ΕΕ ίσως να είναι το επόμενο βήμα.

Τα ψάρια και ο τρελός κόσμος του Τραμπ

Μιλώντας στους Financial Times, o υπουργός Εξωτερικών Έσπεν Μπαρτ Άιντε, δήλωσε: «Είπαμε όχι το 1972 λόγω των ψαριών και ξανά το 1994, το όχι αφορούσε σε μεγάλο βαθμό τα ψάρια. Τα ψάρια και τη γεωργία». Αλλά, όπως επισήμανε, αυτά τα ζητήματα έγιναν τόσο διχαστικά που «διέλυσαν γάμους και οικογένειες», αφήνοντας τους Νορβηγούς με «Δυστυχηματική Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες».

Ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Έσπεν Μπαρτ Άιντε . TT News Agency/Johan Nilsson/ via REUTERS

Διπλωμάτες της ΕΕ που μίλησαν στους FT πιστεύουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει προκαλέσει το απαραίτητο σοκ ώστε να αφυπνιστεί η Νορβηγία. Και έτσι να αντιληφθεί τα οφέλη της ένταξης στην ΕΕ. Οφέλη που σχετίζονται με το εμπόριο, αλλά και την ασφάλεια και την άμυνα.

Ο Νορβηγός υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε πως, όταν έγιναν εκείνα τα δύο δημοψηφίσματα υπήρχε ένας «καλοήθης κόσμος», που δεν υπάρχει πια. Αλλά αντικαταστάθηκε από έναν «τρελό κόσμο» που ανάγκασε το Όσλο να επανεξετάσει τις σχέσεις του με το μπλοκ.

«Όταν ενταχθήκαμε στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), ενταχθήκαμε στο νέο “καυτό” πράγμα, που ήταν η ενιαία αγορά. Μετά από 30 χρόνια, αυτός ο καλοήθης κόσμος έχει εξαφανιστεί και πρέπει να είμαστε ειλικρινείς για το ότι βρισκόμαστε σε μια πιο δύσκολη κατάσταση», είπε. «Τα μέρη της ΕΕ στα οποία αποφασίσαμε να μην ενταχθούμε γίνονται όλο και πιο σημαντικά», πρόσθεσε.

Οι δασμοί είναι ένας από τους λόγους που το Όσλο ξανασκέφτεται τις σχέσεις με την ΕΕ. Βρίσκεται σε μια ενδιάμεση και μάλλον αμήχανη θέση. Μπορεί η Νορβηγία να μετέχει στην Ενιαία Αγορά, αλλά δεν έχει λόγο στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Αυτές διεξάγονται από τις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με τον Έσπεν Μπαρτ Άιντε, η χώρα του πρέπει να συνειδητοποιήσει πόσο έχει αλλάξει η Ευρώπη από το 1994. Πιστεύει ότι οι λόγοι για εκείνα τα «όχι», δεν υπάρχουν.

«Αυτός ο τρελός κόσμος εκεί έξω, με όσα συμβαίνουν με την Κίνα και τις ΗΠΑ, αναγκάζει την ΕΕ να αρπάξει εργαλεία από μια εργαλειοθήκη που δεν ήταν τόσο ενεργή», είπε, αναφερόμενος στην εμπορική πολιτική και την τελωνειακή ένωση. «Ακριβώς τα εργαλεία στα οποία αποφασίσαμε να μην ενταχθούμε», εξήγησε.

Η επίθεση Τραμπ στη Γροιλανδία

Ακόμη ένας λόγος για τον οποίο η Νορβηγία ανησυχεί είναι η επιθετική στάση του Ντόναλντ Τραμπ έναντι της Γροιλανδίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει ακόμη και με στρατιωτική δράση, αν είναι να την πάρουν οι ΗΠΑ υπό τον έλεγχό τους.

Η Γροιλανδία είναι ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας, που είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Και η Νορβηγία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Αλλά η πολιτική Τραμπ έχει γεννήσει φόβους ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ προς την Ευρώπη έχουν πλέον χάσει την αξία τους. Επίσης, της ανήκει το αρκτικό νησί Σβάλμπαρντ, το οποίο εποφθαλμιά η Ρωσία.

Καθώς η ΕΕ εστιάζει πλέον και στην άμυνα, η συμμετοχή στο μπλοκ έχει γίνει περισσότερο ελκυστική για τη Νορβηγία. Και ίσως ακολουθήσει την πορεία της Ισλανδίας.

Το παράδειγμα της Ισλανδίας

Η Ισλανδία είναι επίσης μέλος της Ενιαίας Αγοράς και τον Αύγουστο θα κάνει δημοψήφισμα για έναρξη ενταξιακής διαδικασίας. Η ΕΕ έχει υπονοήσει ότι η Ισλανδία θα μπορούσε να λάβει εξαίρεση στην αλιευτική πολιτική, καθώς επιδιώκει να ενθαρρύνει τα νέα μέλη να ενταχθούν.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας είπε επίσης ότι το Όσλο «παρακολουθεί στενά» οποιαδήποτε ευνοϊκή συμφωνία με την Ισλανδία. «Είναι σημαντική για εμάς», είπε.

«Βλέπουμε μια εξέλιξη στον αλιευτικό κλάδο, ο οποίος παρακολουθεί τι θα συμβεί εάν επιτραπεί στην Ισλανδία ένα καλό αποτέλεσμα για τα ψάρια», είπε. «Αυτό μπορεί να επηρεάσει το κλίμα» αναφορικά με την ΕΕ.

Τόσο ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Έσπεν Μπαρτ Άιντε θέλουν η Νορβηγία να ενταχθεί στην ΕΕ. Ωστόσο, το Εργατικό Κόμμα στο οποίο ανήκουν δεν θέλει να ζητήσει νέο δημοψήφισμα άμεσα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι περισσότεροι ψηφοφόροι θα εξακολουθούσαν να απορρίπτουν την ένταξη στο μπλοκ.

Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, ο πλούτος της Νορβηγίας σε ενέργεια έχει διαμορφώσει το αίσθημα ανεξαρτησίας στη χώρα. «Υπάρχει μια αντίληψη οικονομικής ανεξαρτησίας που συμβάλλει σε ένα αίσθημα ισχύος», είπε. «Αν γινόταν δημοψήφισμα αύριο, θα ψήφιζα ναι…», πρόσθεσε. Αλλά, σημείωσε, «αυτό διαφέρει από το να πούμε ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να ζητήσουμε πραγματικά δημοψήφισμα».

Προς το παρόν, είπε, υπάρχει ανάγκη «να είμαστε ειλικρινείς σχετικά με τις αδυναμίες του τρέχοντος συστήματός μας».

Ειδήσεις Σήμερα: